اعمال روز مبعث
روز بیست و هفتم یکی از اعیاد بزرگ است و روزی است که حضرت رسول(صلی‌الله‌علیه‌وآله) به پیامبری مبعوث شد و جبرئیل برای ابلاغ پیامبری، بر آن حضرت فرود آمد و برای این روز چند عمل وارد است:
اوّل:
غسل کردن.
دوّم:
روزه گرفتن و آن یکی از چهار روزی است که در طول سال برای روزه گرفتن امتیاز ویژه دارد و ثوابی برابر با روزه هفتاد سال دارد.
سوّم:
صلوات زیاد فرستادن.
چهارم:
زیارت حضرت رسول (صلی‌الله‌علیه‌وآله) و امیرالمؤمنین (علیه‌السلام).
پنجم:
شیخ طوسی در کتاب «مصباح» فرموده: که از ریان بن الصّلت روایت شده: حضرت جواد(علیه‌السلام) زمانی که در بغداد بود روز نیمه و روز بیست‌وهفتم رجب را روزه گرفت و همه خدمتکاران آن حضرت نیز روزه گرفتند و به ما فرمان داد دوازده رکعت نماز بخوانیم به این صورت که:
در هر رکعت «یک مرتبه» «حمد» و «سوره»[توحید] خوانده و پس از پایان نماز، هر کدام از سوره‌های «حمد» و «توحید» و «قُلْ أَعُوذُ بِرَ‌بِّ الْفَلَقِ» و «قُلْ أَعُوذُ بِرَ‌بِّ النَّاسِ» را «چهار مرتبه» بخوانیم،
آنگاه «چهار مرتبه» بگوییم:
لَاإِلٰهَ إِلّا اللّٰهُ، وَاللّٰهُ أَكْبَرُ، وَسُبْحانَ اللّٰهِ، وَالْحَمْدُ لِلّٰهِ،
معبودی جز خدا نیست و خدا بزرگ‌تر از آن است که وصف شود و منزّه است خدا و خدا را سپاس
وَلَا حَوْلَ وَلَا قُوَّةَ إِلّا بِاللّٰهِ الْعَلِيِّ الْعَظِيمِ.
و هیچ نیرو و توانى نیست جز به خداى بلندمرتبه بزرگ.
و «چهار مرتبه»:
اللّٰهُ اللّٰهُ رَبِّي لَاأُشْرِكُ بِهِ شَيْئاً.
خدا، خدا، پروردگار من است، چیزی را برای او شریک نمی‌گیرم.
و «چهار مرتبه»:
لَاأُشْرِكُ بِرَبِّي أَحَداً.
هیچ‌کس را برای پروردگارم شریک نسازم.
ششم:
شیخ طوسی از جناب ابوالقاسم حسین بن روح(رحمة‌الله‌علیه) روایت کرده: که در این روز دوازده رکعت نماز به جا می‌آوری در هر رکعت سوره «حمد» و سوره‌ای که آسان باشد می‌خوانی و پس از گفتن تشهّد و سلام بین هر دو رکعت می‌گویی:
الْحَمْدُ لِلّٰهِ الَّذِى لَمْ يَتَّخِذْ وَلَداً،
خدا را سپاس که فرزندی نگرفته
وَلَمْ يَكُنْ لَهُ شَرِيكٌ فِى الْمُلْكِ،
و برایش در فرمانروایی شریکی
وَلَمْ يَكُنْ لَهُ وَلِيِ مِنَ الذُّلِّ، وَكَبِّرْهُ تَكْبِيراً .
و یاوری از روی خواری نبوده است و او را بزرگ شمار،
يَا عُدَّتِي فِي مُدَّتِي،
ای توشه‌ام در همه عمر،
يَا صاحِبِي فِي شِدَّتِى،
ای هم‌نشینم در سختی‌ها،
يَا وَلِيِّى فِى نِعْمَتِى،
ای سرپرستم در نعمت،
يَا غِياثِى فِى رَغْبَتِى،
ای فریادرسم در آرزو،
يَا نَجاحِى فِى حاجَتِى،
ای پیروزیم در حاجت،
يَا حافِظِى فِى غَيْبَتِى،
ای نگهدارم در غیبت،
يَا كافِىَّ فِى وَحْدَتِى،
ای کفایت کننده‌ام در تنهایی،
يَا أُنْسِى فِى وَحْشَتِى،
ای همدمم در هراس،
أَنْتَ السَّاتِرُ عَوْرَتِى، فَلَكَ الْحَمْدُ،
تو پوشاننده کاستی منی، تو را سپاس،
وَأَنْتَ الْمُقِيلُ عَثْرَتِى، فَلَكَ الْحَمْدُ،
تو نادیده گیرنده لغزش منی، تو را سپاس،
وَأَنْتَ الْمُنْعِشُ صَرْعَتِى، فَلَكَ الْحَمْدُ،
تو بلندی بخش من در وقت افتادگی هستی، تو را سپاس،
صَلِّ عَلَىٰ مُحَمَّدٍ وَآلِ مُحَمَّدٍ وَاسْتُرْ عَوْرَتِى،
بر محمّد و خاندان محمّد درود فرست و عیبم را بپوشان
وَآمِنْ رَوْعَتِى، وَأَقِلْنِى عَثْرَتِى، وَاصْفَحْ عَنْ جُرْمِى،
و هراسم را ایمنی بخش و لغزشم را نادیده گیر و از گناهم چشم بپوش
وَتَجاوَزْ عَنْ سَيِّئاتِى فِى أَصْحابِ الْجَنَّةِ وَعْدَ الصِّدْقِ الَّذِى كانُوا يُوعَدُونَ.
و از زشتی‌هایم درگذر و در زمره بهشتیان قرارم ده همراه با آن وعده صادقانه‌ای که به آن‌ها داده‌ای.
هنگامی‌که از نماز و دعا فارغ شدی، هر یک از سوره‌های «حمد» و «قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ» و «قُلْ أَعُوذُ بِرَ‌بِّ الْفَلَقِ» و «قُلْ أَعُوذُ بِرَ‌بِّ النَّاسِ» و «قُلْ یٰا أَیُّهَا الْکٰافِرُونَ» و «إِنّٰا أَنْزَلْنٰاهُ» و «آیت‌الکرسی» را «هفت مرتبه» می‌خوانی
و «هفت بار» می‌گویی:
لَاإِلٰهَ إِلّا اللّٰهُ، وَاللّٰهُ أَكْبَرُ، وَسُبْحانَ اللّٰهِ،
معبودى جز خدا نیست و خدا بزرگ‌تر از آن است که وصف شود و پاک است خدا
وَلا حَوْلَ وَلا قُوَّةَ إِلّا بِاللّٰهِ.
و هیچ نیرو و توانى نیست جز به خداى [بلندمرتبه بزرگ].
و «هفت بار»:
اللّٰهُ اللّٰهُ رَبِّي لَاأُشْرِكُ بِهِ شَيْئاً.
خدا، خدا، پروردگار من است، چیزی را برای او شریک نمی‌آورم.و هر دعایى که می‌خواهى بخوان.
هفتم:
در کتاب «اقبال» و در بعضی نسخه‌های «مصباح» آمده است که مستحب است در این روز این دعا را بخوانند:
يا مَنْ أَمَرَ بِالْعَفْوِ وَالتَّجاوُزِ،
ای آن‌که به عفو و گذشت فرمان داده
وَضَمَّنَ نَفْسَهُ الْعَفْوَ وَالتَّجاوُزَ،
و عفو و گذشت را بر عهده خویش ضمانت نموده است،
يَا مَنْ عَفا وَتَجاوَزَ اعْفُ عَنِّى وَتَجاوَزْ يَا كَرِيمُ .
ای آن‌که بخشید و در گذشت، مرا عفو کن و از من درگذر ای مهمان‌نواز.
اللّٰهُمَّ وَقَدْ أَكْدَى الطَّلَبُ، وَأَعْيَتِ الْحِيلَةُ وَالْمَذْهَبُ، وَدَرَسَتِ الْآمالُ،
خدایا! پی‌گیری سخت شده و چاره‌جویی و راه‌یابی مرا به زحمت افکنده و آرزوها کهنه گشته
وَانْقَطَعَ الرَّجاءُ إِلّا مِنْكَ وَحْدَكَ لا شَرِيكَ لَكَ .
و رشته امید جز از تو که یگانه‌ای و شریکی نداری بریده شده است.
اللّٰهُمَّ إِنِّى أَجِدُ سُبُلَ الْمَطالِبِ إِلَيْكَ مُشْرَعَةً ،
خدایا! من راه‌های خواهش را به‌سوی تو باز می‌یابم
وَمَناهِلَ الرَّجاءِ لَدَيْكَ مُتْرَعَةً،
و چشمه‌سارهای امید نزد تو پرآب است
وَأَبْوابَ الدُّعاءِ لِمَنْ دَعاكَ مُفَتَّحَةً،
و درهای دعا را برای هرکه به درگاهت دعا کند گشوده‌ای
وَالاسْتِعانَةَ لِمَنِ اسْتَعانَ بِكَ مُباحَةً،
و یاری‌ات آن را که از تو یاری خواهد فراهم است
وَأَعْلَمُ أَنَّكَ لِداعِيكَ بِمَوْضِعِ إِجابَةٍ،
و می‌دانم که برای آن‌که تو را خواند در جایگاه اجابتی
وَ لِلصَّارِخِ إِلَيْكَ بِمَرْصَدِ إِغاثَةٍ،
و برای فریادکننده‌ات درصدد فریادرسی هستی
وَأَنَّ فِى اللَّهْفِ إِلىٰ جُودِكَ وَالضَّمانِ بِعِدَتِكَ عِوَضاً مِنْ مَنْعِ الْباخِلِينَ؛
و همانا در طمع ورزیدن به بخششت و اعتماد به وعده‌ات جایگزینی است برای دریغ ورزی بخیلان؛
وَمَنْدُوحَةً عَمَّا فِى أَيْدِى الْمُسْتَأْثِرِينَ،
و گشایشی است از آنچه در دست ثروت‌اندوزان است،
وَأَنَّكَ لَاتَحْتَجِبُ عَنْ خَلْقِكَ إِلّا أَنْ تَحْجُبَهُمُ الْأَعْمالُ دُونَكَ،
تو از بندگانت در پرده نمی‌روی، جز اینکه کردارشان بین تو و ایشان پرده می‌افکند
وَقَدْ عَلِمْتُ أَنَّ أَفْضَلَ زادِ الرَّاحِلِ إِلَيْكَ عَزْمُ إِرادَةٍ يَخْتارُكَ بِها
و هرآینه دانستم که برترین توشه کوچ‌کننده به‌سویت، اراده نیرومندی است که بدان تو را برمی‌گزیند
وَقَدْ ناجاكَ بِعَزْمِ الْإِرادَةِ قَلْبِى،
و با همین اراده نیرومند دلم با تو مناجات کرده
وَأَسْأَلُك بِكُلِّ دَعْوَةٍ دَعاكَ بِها راجٍ بَلَّغْتَهُ أَمَلَهُ،
و از تو می‌خواهم به هر دعایی که امیدواری تو را به آن خواند که او را به آرزویش رساندی،
أَوْ صارِخٌ إِلَيْكَ أَغَثْتَ صَرْخَتَهُ،
یا فریاد زننده‌ای به درگاهت که به دادش رسیدی،
أَوْ مَلْهُوفٌ مَكْرُوبٌ فَرَّجْتَ كَرْبَهُ،
یا دل‌سوخته غم‌زده‌ای که اندوهش را زدودی،
أَوْ مُذْنِبٌ خاطِئٌ غَفَرْتَ لَهُ،
یا گنه‌کار خطاکاری که او را آمرزیدی،
أَوْ مُعافىً أَتْمَمْتَ نِعْمَتَكَ عَلَيْهِ،
یا تندرستی که نعمت خویش را بر او تمام کردی،
أَوْ فَقِيرٌ أَهْدَيْتَ غِناكَ إِلَيْهِ،
یا بی‌چیزی که توانگری‌ات را به او هدیه دادی
وَ لِتِلْكَ الدَّعْوَةِ عَلَيْكَ حَقِ وَعِنْدَكَ مَنْزِلَةٌ إِلّا صَلَّيْتَ عَلَىٰ مُحَمَّدٍ وَآلِ مُحَمَّدٍ
و چنین دعایی را بر تو حقّی است و نزدت مقامی، به‌حق این دعا بر محمّد و خاندان محمّد درود فرست
وَقَضَيْتَ حَوائِجِى حَوائِجَ الدُّنْيا وَالْآخِرَةِ،
و حاجات دنیا و آخرتم را برآور،
وَهٰذا رَجَبٌ الْمُرَجَّبُ الْمُكَرَّمُ الَّذِى أَكْرَمْتَنا بِهِ أَوَّلُ أَشْهُرِ الْحُرُمِ أَكْرَمْتَنا بِهِ مِنْ بَيْنِ الْأُمَمِ،
این رجب مرجّب محبوب قابل احترام است که ما را به آن گرامی داشتی، نخستین ماه‌های حرام است که ما را به خاطر آن از بین ملّت‌ها گرامی داشتی،
يَا ذَا الْجُودِ وَالْكَرَمِ فَنَسْأَلُكَ بِهِ
ای دارای جود و مهمان‌نوازی، از تو می‌خواهم به‌حق ماه رجب
وَبِاسْمِكَ الْأَعْظَمِ الْأَعْظَمِ الْأَعْظَمِ، الْأَجَلِّ الْأَكْرَمِ الَّذِى خَلَقْتَهُ فَاسْتَقَرَّ فِى ظِلِّكَ فَلا يَخْرُجُ مِنْكَ إِلىٰ غَيْرِكَ
و به نام بزرگ‌تر بزرگ‌تر بزرگ‌تر باشکوه و گرامی‌تری که آن را آفریدی پس در سایه‌ات استقرار یافت و جلوه‌اش از تو به دیگری نمی‌رسد،
أَنْ تُصَلِّىَ عَلَىٰ مُحَمَّدٍ وَأَهْلِ بَيْتِهِ الطَّاهِرِينَ
بر محمّد و اهل‌بیت پاکش درود فرستی
وَتَجْعَلَنا مِنَ الْعامِلِينَ فِيهِ بِطاعَتِكَ، وَالْآمِلِينَ فِيهِ بِشَفاعَتِكَ؛
و ما را در این ماه از عمل‌کنندگان به طاعتت و آرزومندان شفاعتت قرار دهی؛
اللّٰهُمَّ وَاهْدِنا إِلىٰ سَواءِ السَّبِيلِ،
خدایا! ما را به راه راست هدایت کن
وَاجْعَلْ مَقِيلَنا عِنْدَكَ خَيْرَ مَقِيلٍ فِى ظِلُ ظَلِيلٍ،
و استراحتگاه ما را در سایه‌سار همیشگی‌ات نزد خویش بهترین استراحتگاه قرار ده
فَإِنَّكَ حَسْبُنا وَ نِعْمَ الْوَكِيلُ،
که تو ما را بسی و چه نیکو کارگشایی هستی
وَالسَّلامُ عَلَىٰ عِبادِهِ الْمُصْطَفَيْنَ وَصَلَواتُهُ عَلَيْهِمْ أَجْمَعِينَ .
و سلام و درود بر همه بندگان برگزیده‌اش،
اللّٰهُمَّ وَبارِكْ لَنا فِى يَوْمِنا هٰذَا الَّذِى فَضَّلْتَهُ،
خدایا! به ما در این روز برکت ده، روزی که آن را برتری دادی
وَبِكَرامَتِكَ جَلَّلْتَهُ،
و به بزرگ‌منشی‌ات بزرگ نمودی
وَبِالْمَنْزِلِ الْعَظِيمِ الْأَعْلىٰ أنْزَلْتَهُ،
و به جایگاه بزرگ و برتر وارد ساختی،
صَلِّ عَلَىٰ مَنْ فِيهِ إِلَىٰ عِبادِكَ أَرْسَلْتَهُ،
بر آن‌که در این روز به‌سوی بندگانت فرستادی
وَبِالْمَحَلِّ الْكَرِيمِ أَحْلَلْتَهُ .
و او را به مقام با کرامتی برآوردی درود فرست.
اللّٰهُمَّ صَلِّ عَلَيْهِ صَلاةً دائِمَةً تَكُونُ لَكَ شُكْراً، وَلَنا ذُخْراً،
خدایا! بر او درود فرست، درودی همیشگی که برای تو سپاس و برای ما ذخیره‌ای باشد
وَاجْعَلْ لَنا مِنْ أَمْرِنا يُسْراً،
و در کارمان آسانی قرار ده
وَاخْتِمْ لَنا بِالسَّعادَةِ إِلىٰ مُنْتَهىٰ آجالِنا،
و پایان عمرمان را به سعادت و نیکبختی ختم کن،
وَقَدْ قَبِلْتَ الْيَسِيرَ مِنْ أَعْمالِنا،
در حالی که اعمال اندک ما را پذیرفته
وَبَلَّغْتَنا بِرَحْمَتِكَ أَفْضَلَ آمالِنا،
و با رحمت بی‌کرانت ما را به برترین آرزوهایمان رسانده باشی
إِنَّكَ عَلَىٰ كُلِّ شَىْءٍ قَدِيرٌ،
که تو بر هر کاری توانایی و درود
وَصَلَّى اللّٰهُ عَلَىٰ مُحَمَّدٍ وَآلِهِ وَسَلَّمَ.
و سلام خدا بر محمّد و خاندانش باد.
نویسنده گوید: این دعا را حضرت موسی بن جعفر(علیه‌السلام) در آن روزی که آن جناب را به جانب بغداد حرکت دادند خواند و آن روز، روز بیست‌وهفتم رجب بود و این دعا از دعاهای برگزیده ماه رجب است.
هشتم:
سید ابن طاووس در کتاب «اقبال» فرموده است: دعای «اللّٰهُمَّ إِنِّی أَسْأَلُکَ بِالتَّجَلِّى الْأَعْظَمِ» را بخواند و این دعا به روایت کفعمی جزو اعمال «شب بیست‌وهفتم» بیان شد.
مطالب مرتبط
زیارت امیرالمومنین حضرت امام علی(ع) در شب و روز مبعث
فضیلت زیارت حضرت رسول خدا(ص) و حضرت فاطمه زهرا(ع) و ائمه بقیع(ع)
زیارت حضرت رسول خدا(ص) از راه دور
صلوات بر حضرت رسول خدا(ص) و فضیلت آن
صلواتی که باعث سرور محمد و آل‌محمد می شود