ثواب و ارزش کمک به دیگران در سفر
سوم:
دوستان را کمک کند و از خدمت کردن و کار کردن، در رفع حاجتهایشان دریغ نکند تا خدا هفتادوسه اندوه را از او برطرف سازد و او را در دنیا از همّ و غم پناه دهد و اندوه بزرگ روز قیامت را از او دور کند.
روایت شده: حضرت سجاد(علیهالسلام) سفر نمیکرد مگر با اشخاصی که آن حضرت را نشناسند، به خاطر اینکه به آنها کمک کند، زیرا اگر حضرت را میشناختند نمیگذاشتند ایشان کاری انجام دهد.
و از اخلاق پسندیده رسول خدا(صلیاللهعلیهوآله) نقلشده: زمانی با اصحاب در سفر بودند، خواستند گوسفندی را ذبح کنند، یکی از اصحاب گفت: ذبح گوسفند با من، دیگری گفت پوست کندنش با من، دیگری گفت: پختنش با من، حضرت فرمود: جمع کردن هیزمش با من.
عرضه داشتند: شما زحمت نکشید، ما هیزم فراهم میکنیم، فرمودند: میدانم شما این کار را خواهید کرد، ولی من دوست ندارم که نسبت به شما امتیازی داشته باشم، زیرا خدا کراهت دارد، بندهاش را ببیند که خویش را بر دوستانش برتری داده باشد، بدان که سنگینترین مردم نزد دوستان، کسی است که در عین سلامت و صحّت اعضایش، تنبلی میکند و دست به کاری نمیبرد و منتظر است، کارهایش را دیگران انجام دهند!
چهارم:
در سفر، با کسی همراه باشد که در هزینه کردن نظیر اوست.
پنجم:
از آب منزلی نیاشامد، مگر بعد از آنکه آن را با آب منزل قبل مخلوط کند و برای مسافر لازم است مقداری از خاک شهر خود و طینتی که بر آن تربیت شده بردارد و به هر منزلی که وارد میشود، کمی از آن خاک را در ظرف آب خود بریزد و ظرف را حرکت دهد، سپس ظرف را به زمین گذاشته، صبر کند تا آب آن صاف شود، آنگاه بنوشد.
ششم:
اخلاقش را نیکو کند و بردباری را زینت خود گرداند، در «آداب زیارت امام حسین» (علیهالسلام) آنچه مناسب این مقام است بیاید.
هفتم:
برای سفرش توشه برگیرد و از شرافت آدمی است که توشه خود را به ویژه در سفر مکه نیکو گرداند، آری در سفر زیارت حضرت سید الشهداء(علیهالسلام) برداشتن توشه، از غذاها و خوراکیهای لذیذ پسندیده نیست، چنانکه این نکته در «باب زیارت» آن حضرت بیاید؛
و ابن أعسم گفته است:
مِنْ شَرَفِ الْإِنْسانِ فِي الْأَسْفارِ
از شرف انسان در سفرها
تَطْيِيبُهُ الزَّادَ مَعَ الْإِكْثارِ
دلپسند نمودن توشه و فراوان برداشتن آن است
وَلْيُحْسِنِ الْإِنْسانُ فِي حالِ السَّفَر
انسان باید در حال سفر نیکو کند
أَخْلاقَةُ زِيادَةً عَلَى الْحَضَر
اخلاقش را بیشتر از وقتی که در وطن است
وَلْيَدْعُ عِنْدَ الْوَضْعِ لِلْخِوانِ
و باید هنگام انداختن سفره دعوت کند
مَنْ كانَ حاضِراً مِنَ الْإِخْوانِ
از برادرانش هرکسی را که حاضر است
وَلْيُكْثِرِ الْمَزْحَ مَعَ الصَّحْبِ إِذا
و باید به همراهان مزاح کند درحالیکه
لَمْ يُسْخِطِ اللّٰهَ وَلَمْ يَجْلِبْ أَذىٰ
خدا را به غضب نیاورد و موجب آزار نگردد
مَنْ جاءَ بَلْدَةً فَذا ضَيْفٌ عَلىٰ
کسی که به شهری وارد شود مهمان است
إِخْوانِهِ فِيها إِلىٰ أَنْ يَرْحَلا
بر برادرانش تا از آنجا کوچ کند
يُبَرُّ لَيْلَتَيْنِ ثُمَّ لْيَأْكُلِ
تا دو شب پذیرایی شود، آنگاه باید بخورد
مِنْ أَكْلِ أَهْلِ الْبَيْتِ فِي الْمُسْتَقْبِلِ
از خوراک معمولی اهل خانه تا در آنجاست
