فصل چهارم: برخاستن از خواب و نماز شب
فضیلت نماز شب
کیفیت نماز شب، پنج آیه آل عمران
نافله صبح
فضیلت نماز شب
درباره برخاستن به هنگام شب و بیان فضیلت آن، روایات بسیاری از اصحاب عصمت وارد شده؛ و نقل‌شده که نماز شب شرف مؤمن است و باعث سلامت بدن و جبران گناهان روز و برطرف کننده وحشت قبر است، نماز شب روی را سپید و بو را خوش کرده و جلب کننده‌ی روزی است.
ثروت و فرزندان زینت زندگی دنیا و هشت رکعت نماز در پایان شب با نماز وتر زینت آخرت است و حق‌تعالی گاهی این دو زینت را برای بعضی از مردم قرار می‌دهد و دروغ گفته است کسی که بگوید: من نماز شب می‌خوانم و روز در گرسنگی به سر می‌برم، زیرا نماز شب ضامن روزی روز است.
از حضرت صادق(علیه‌السلام) روایت شده: در وصیت رسول خدا(صلی‌الله‌علیه‌وآله) به امام علی آمده است: یا علی من تو را نسبت به خودت به چند خصلت وصیت می‌کنم، آن‌ها را نیکو بدار، پس از آن فرمود: خدایا او را یاری ده و پاره‌ای از آن خصلت‌ها را ذکر فرمود تا اینکه گفت:
وعَلَيْكَ بِصَلاةِ الليْلِ، وَعَلَيْكَ بِصَلاةِ الليْلِ، وَعَلَيْكَ بِصَلاةِ الليْلِ، وَعَلَيْكَ بِصَلاةِ الزَّوالِ، وَعَلَيْكَ بِصَلاةِ الزَّوالِ، وَعَلَيْكَ بِصَلاةِ الزَّوالِ.
بر تو باد به نماز شب و بر تو باد به نماز شب و بر تو باد به نماز شب و بر تو باد به نماز اوّل ظهر و بر تو باد به نماز اوّل ظهر و بر تو باد به نماز اوّل ظهر.
ظاهر این است که حضرت از نماز شب، سیزده رکعت را اراده کردند و از نماز ظهر هشت رکعت را که نافله ظهر است.
از اَنَس روایت شده: از پیامبر شنیدم که فرمود: دو رکعت نماز در دل شب، پیش من از دنیا و آنچه در آن است بهتر می‌باشد.
نیز روایت شده از حضرت زین العابدین(علیه‌السلام) پرسیدند: چه شده کسانی که به شب‌زنده‌داری برمی‌خیزند چهره‌شان از همه کس نیکوتر است؟ فرمود: به خاطر اینکه اینان، با خدا خلوت می‌کنند، حق‌تعالی از نور خویش به چهره ایشان می‌تاباند.
به هر صورت روایات در این زمینه بسیار است و ترک برخاستن شب مکروه است. شیخ به سند صحیح از حضرت صادق(علیه‌السلام) روایت کرده بنده‌ای نیست مگر اینکه هر شب یک‌بار یا دو بار یا چند بار بیدار می‌شود، اگر برخاست که برخاست وگرنه شیطان پاهای خود را می‌گشاید و در گوش او بول [ادرار] می‌کند، آیا آنکه برای نماز شب برنخاسته، صبح که برمی‌خیزد توجه نمی‌کند گران و مکدّر و سنگین و کسل است؟
شیخ برقی به سند معتبر از حضرت باقر(علیه‌السلام) روایت کرده برای شب شیطانی است که او را «رها» می‌گویند، هرگاه بنده‌ای از خواب بیدار شود و برخاستن برای نماز شب را قصد کند، آن شیطان به او می‌گوید: اکنون وقت برخاستن نیست، بار دیگر که بیدار شود و بخواهد برخیزد باز می‌گوید: وقت برخاستن نشده، یعنی زود است، پس پیوسته او را از برخاستن باز می‌دارد و او را حبس می‌کند تا سپیده طلوع کند، چون سپیده پدیدار شود در گوش او ادرار می‌کند و از او دست برمی‌دارد درحالی‌که به خود می‌بالد و از نخوت و ناز دُم خود را می‌جنباند!
ابن ابی جمهور از رسول خدا(صلی‌الله‌علیه‌وآله) روایت کرده روزی به اصحاب خود فرمود: هرگاه یکی از شما در شب بخوابد، شیطان در پس سر او سه گره می‌زند و در مکان هر گرهی می‌گوید: «عَلَیْکَ لَیْلٌ طَوِیلٌ فَارْقُدْ؛ شب تو طولانی است بخواب» هرگاه بیدار شود و یاد خدا کند، یک گره باز می‌شود و اگر وضو بگیرد گره دیگری باز می‌گردد و اگر نماز بخواند گره سوم گشوده می‌شود، پس با حال نشاط، پاکیزه نفس وارد صبح می‌گردد وگرنه آلوده نهاد و کسِل وارد صبح می‌شود. این روایت در کتاب‌های اهل سنّت نیز ذکر شده.
قطب راوندی از امیرمؤمنان(علیه‌السلام) روایت کرده در سه چیز با سه چیز طمع مکن: در بیداری شب با پرخوری، در نور چهره با خوابیدن در همه ساعات شب و در امان از دنیا با هم‌نشینی منحرفان عیّاش.
و همچنین قطب راوندی روایت کرده حضرت عیسی مادرش مریم را پس از مردنش صدا زد و گفت: ای مادر با من سخن بگو، آیا علاقه داری به دنیا بازگردی؟ گفت: آری برای اینکه به خاطر خدا، در شب بسیار سرد نماز بخوانم و در روز بسیار گرم روزه بگیرم، پسرم این راه بیمناک است.
مطالب مرتبط
کیفیت و طریقه خواندن نماز شب و پنج آیه از سوره آل عمران
دعای طلب عافیت و تندرستی در نماز شب
دو رکعت نمازی که با آن هفتاد هزار گناه بخشیده می‌شود
نمازی که هر رکعت آن ثواب چهل سال عبادت را دارد
نمازی است که رسول خدا(ص) به آن وصیت کرد
نمازی برای دیدن جایگاه خود در بهشت
کیفیت و طریقه خواندن نماز شب و پنج آیه از سوره آل عمران
به صورت آسان و مختصر، که ان‌شاء‌اللّه تعالی همه کس بتواند بجا آورد این است که چون مومن از خواب برخاست، برای خدای متعال سجده کند و خوب است در این حال یا در حال برداشتن سر از سجده بگوید:
الْحَمْدُ لِلّٰهِ الَّذِي أَحْيانِي بَعْدَما أَمَاتَنِي وَ إِلَيْهِ النُّشُورُ، الْحَمْدُ لِلّٰهِ الَّذِي رَدَّ عَلَيَّ رُوحِي لِأَحْمَدَهُ وَأَعْبُدَهُ.
خدا را ستایش که زنده‌ام کرد، پس از آنکه مرا میراند و بازگشت همه پس از مرگ به سوی اوست، خدا را ستایش که روحم را بازگرداند تا او را ستایش نموده و بندگی کنم.
چون برخاست و ایستاد بگوید:
اللّٰهُمَّ أَعِنِّي عَلَىٰ هَوْلِ الْمُطَّلَعِ، وَوَسِّعْ عَلَيَّ الْمَضْجَعَ، وَارْزُقْنِي خَيْرَ مَا بَعْدَ الْمَوْتِ.
خدایا بر هراس آن جهان یاری‌ام ده و بر من قبر را وسعت بخش و خیر آنچه پس از مردن است نصیبم کن.
چون صدای خروس را شنید بگوید:
سُبُّوْحٌ قُدُّوسٌ، رَبُّ الْمَلائِكَةِ وَالرُّوحِ، سَبَقَتْ رَحْمَتُكَ غَضَبَكَ، لَاإِلٰهَ إِلّا أَنْتَ، عَمِلْتُ سُوءاً وَظَلَمْتُ نَفْسِي فَاغْفِرْ لِي، إِنَّهُ لَا يَغْفِرُ الذُّنُوبَ إِلّا أَنْتَ، فَتُبْ عَلَيَّ إِنَّكَ أَنْتَ التَّوَّابُ الرَّحِيمُ .
بسیار منزّه و مقدّس است پروردگار فرشتگان و روح، رحمتت بر خشمت پیشی گرفته، معبودی جز تو نیست، بد کردم و به خود ستم نمودم پس مرا بیامرز، به درستی که گناهان را جز تو نیامرزد، توبه‌ام را بپذیر که تو بسیار توبه پذیر و مهربانی.
چون به اطراف آسمان نگاه کند بخواند:
اللّٰهُمَّ إِنَّهُ لَايُوَارِي مِنْكَ لَيْلٌ ساجٍ، وَلَا سَمَاءٌ ذَاتُ أَبْرَاجٍ، وَلَا أَرْضٌ ذَاتُ مِهادٍ، وَلَا ظُلُماتٌ بَعْضُها فَوْقَ بَعْضٍ، وَلَا بَحْرٌ لُجِّيِ تُدْلِجُ بَيْنَ يَدَيِ الْمُدْلِجِ مِنْ خَلْقِكَ تُدْلِجُ الرَّحْمَةَ عَلَىٰ مَنْ تَشاءُ مِنْ خَلْقِكَ،
خدایا تو را بازنمی‌دارد شب تار و نه آسمان دارای ستارگان و نه زمین گسترده و نه تاریکی‌هایی که بعضی از آن‌ها بر فراز بعضی دیگرند و نه دریای عمیق متراکم از آب از اینکه به شبروان در مسیر عبادت از لطف و مهرت عطا کنی و رحمت را به هر که از آفریدگانت بخواهی برسانی؛
تَعْلَمُ خائِنَةَ الْأَعْيُنِ وَما تُخْفِي الصُّدُورُ، غارَتِ النُّجُومُ، وَنامَتِ الْعُيُونُ، وَأَنْتَ الْحَيُّ الْقَيُّوْمُ، لَاتَأْخُذُكَ سِنَةٌ وَلَا نَوْمٌ، سُبْحانَ اللّٰهِ رَبِّ الْعالَمِينَ، وَ إِلٰهِ الْمُرْسَلِينَ، وَالْحَمْدُ لِلّٰهِ رَبِّ الْعالَمِينَ .
خیانت چشم‌ها و آنچه را سینه‌ها پنهان می‌کند می‌دانی، پنهان شدند ستارگان و دیده‌ها به خواب رفتند و تو زنده و پابرجایی، چرت و خواب تو را فرو نگیرد، منزّه است خدا، پروردگار جهانیان و معبود رسولان و خدا را ستایش پروردگار جهانیان.
آنگاه پنج آیه سوره آل‌عمران را بخواند:
﴿إِنَّ فِي خَلْقِ السَّمٰاوٰاتِ وَ الْأَرْضِ وَ اخْتِلاٰفِ اللَّيْلِ وَ النَّهٰارِ لَآيٰاتٍ لِأُولِي الْأَلْبٰابِ، اَلَّذِينَ يَذْكُرُونَ اللّٰهَ قِيٰاماً وَ قُعُوداً وَ عَلىٰ جُنُوبِهِمْ وَ يَتَفَكَّرُونَ فِي خَلْقِ السَّمٰاوٰاتِ وَ الْأَرْضِ رَبَّنٰا مٰا خَلَقْتَ هٰذٰا بٰاطِلاً سُبْحٰانَكَ فَقِنٰا عَذٰابَ النّٰارِ، رَبَّنٰا إِنَّكَ مَنْ تُدْخِلِ النّٰارَ فَقَدْ أَخْزَيْتَهُ وَ مٰا لِلظّٰالِمِينَ مِنْ أَنْصٰارٍ﴾
مسلّماً در آفرینش آسمان‌ها و زمین و رفت‌و‌آمدِ شب و روز نشانه‌هایی [بر قدرت، ربوبیت و رحمت خداوند] برای خردمندان است؛ هم آنان‌که همواره خداوند را در حال ایستادن و نشستن و خوابیدن یاد کرده [و قلباً مورد توجه قرار می‌دهند] و پیوسته در آفرینش آسمان‌ها و زمین اندیشه می‌کنند، [و از عمق دل می‌گویند:] پروردگارا! این [جهانِ با عظمت] را بیهوده نیافریدی، تو [از هر عیب و نقصی] پاک و منزّهی، ما را از عذاب آتش نگاه دار! پروردگارا! هرکه را تو در آتش اندازی به‌یقین او را رسوا کرده‌ای و برای ستمکاران هیچ یاوری وجود ندارد.
﴿رَبَّنٰا إِنَّنٰا سَمِعْنٰا مُنٰادِياً يُنٰادِي لِلْإِيمٰانِ أَنْ آمِنُوا بِرَبِّكُمْ فَآمَنّٰا رَبَّنٰا فَاغْفِرْ لَنٰا ذُنُوبَنٰا وَ كَفِّرْ عَنّٰا سَيِّئٰاتِنٰا وَ تَوَفَّنٰا مَعَ الْأَبْرٰارِ، رَبَّنٰا وَ آتِنٰا مٰا وَعَدْتَنٰا عَلىٰ رُسُلِكَ وَ لاٰ تُخْزِنٰا يَوْمَ الْقِيٰامَةِ إِنَّكَ لاٰ تُخْلِفُ الْمِيعٰادَ﴾
پروردگارا! به‌راستی ما صدای ندادهنده‌ای که مردم را به ایمان فرامی‌خوانْد شنیدیم که [می‌گفت:] به پروردگارتان ایمان آورید؛ پس ما ایمان آوردیم، پروردگارا! گناهانِ ما را بیامرز! و بدی‌هایمان را [از پروندۀ ما] محو کن! و ما را در زمرۀ نیکان بمیران! پروردگارا! آنچه که به‌وسیلۀ پیامبرانت به ما وعده داده‌ای عطایمان کن! و روز قیامت رسوایمان نساز؛ زیرا تو هرگز از وعده‌ات تخلّف نمی‌کنی.
هرگاه خواست به جانب عبادت رو کند و او را نیازی به «تخلّی» [قضای حاجت] باشد آن را پیش اندازد و چون از بیت الخلا درآید به «مسواک» آغاز کند، پس از آن «وضوی کامل» بگیرد و خود را «خوشبو» سازد، آنگاه به نماز شب برخیزد که ابتدای وقت آن نیمه شب است و هرچه به طلوع صبح صادق نزدیک‌تر شود بهتر است و اگر صبح طلوع کند درحالی‌که چهار رکعت آن را خوانده، بقیه را با «حمد» تنها بخواند.
درهرصورت زمانی که برای نماز شب برخاست، هشت رکعت به قصد نماز شب شروع می‌کند و پس از هر دو رکعت سلام می‌دهد و خوب است در دو رکعت اول در هر رکعت پس از سوره «حمد» سی مرتبه سوره «توحید» بخواند تا از نماز فارغ شود درحالی‌که بین او و خدای عزّوجل گناهی نباشد.
یا آنکه در رکعت اوّل آن سوره «توحید» و در رکعت دوم «قُلْ یٰا أَیُّهَا الْکٰافِرُونَ» بخواند و در شش رکعت دیگر «حمد» و هر سوره‌ای که خواستش باشد و در هر رکعتی «حمد» و «توحید» نیز کافی است و اکتفا به سوره «حمد» تنها هم جایز می‌باشد.
و چنان‌که قنوت در نمازهای واجب مستحبّ است در رکعت دوم از نمازهای نافله هم مستحبّ است و در قنوت سه مرتبه «سُبحانَ الله» گفتن کافی است؛ یا اینکه گفته شود:
اللّٰهُمَّ اغْفِرْ لَنا وَارْحَمْنا وَعافِنا وَاعْفُ عَنَّا فِي الدُّنْيا وَالْآخِرَةِ إِنَّكَ عَلَىٰ كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ.
خدایا بیامرز ما را و به ما رحم کن و به ما تندرستی ده و در دنیا و آخرت از ما درگذر، به درستی که تو بر هر کاری توانایی.
و یا اینکه بگوید:
رَبِّ اغْفِرْ وَارْحَمْ وَتَجاوَزْ عَمَّا تَعْلَمُ إِنَّكَ أَنْتَ الْأَعَزُّ الْأَجَلُّ الْأَكْرَمُ.
پروردگارا، بیامرز و رحم کن و از آنچه می‌دانی درگذر، به درستی که تو عزیزتر و بزرگ‌تر و گرامی‌تری.
روایت شده: حضرت موسی بن جعفر هنگامی که در شب تاریک در محراب عبادت می‌ایستاد چنین می‌خواند: «اللّٰهُمَّ إِنَّکَ خَلَقْتَنِی سَوِیّاً» و این دعا «دعای پنجاهم صحیفه کامله» است.
چون از هشت رکعت نماز شب فارغ شود، «دو» رکعت نماز «شفع» و «یک» رکعت نماز «وتر» بجا آورد و در این سه رکعت پس از سوره «حمد» سوره «توحید» بخواند تا به منزله یک ختم قرآن باشد، زیرا سوره توحید ثلث قرآن است، یا آنکه در نماز شفع در رکعت اول سوره «حمد» و «قُلْ أَعُوذُ بِرَبِّ النّٰاسِ» و در رکعت دوم سوره «حمد» و «قُلْ أَعُوذُ بِرَبِّ الْفَلَقِ» را بخواند و چون از نماز شفع فارغ گشت مستحبّ است بخواند: «إِلٰهِی تَعَرَّضَ لَکَ فِی هٰذَا اللَّیْلِ الْمُتَعَرِّضُونَ» و این دعایی است که در اعمال شب «نیمه شعبان» در کتاب مفاتیح‌الجنان ذکر شد.
پس از نماز شفع، برای خواندن یک رکعت نماز وتر برخیزد و در آن یک رکعت سوره «حمد» و سوره «توحید» بخواند، یا آنکه پس از «حمد» «سه» مرتبه سوره «توحید» و «یک» مرتبه سوره‌های «الفَلَق» و «النّاس» را قرائت کند، سپس برای قنوت دست بردارد و هر دعایی را که می‌خواهد بخواند.
شیخ طوسی فرموده: دعاهایی که در این قنوت خوانده می‌شود، آن‌قدر زیاد است که شمرده نمی‌شود، ولی مقید به این وقت نیست که خلافش جایز نباشد، انسان مستحبّ است در قنوت نماز وتر، برای ترس از خدا و بیم از عقاب پروردگار گریه یا تباکی [یعنی خود را به گـریه واداشتن یا اظهار گریه کردن] کند و برای برادران مؤمن دعا کند و ذکر چهل نفر مؤمن مستحب است، به درستی که دعا کننده برای چهل مؤمن دعایش ان شاء الله مستجاب می‌شود و نیز دعا کند به آنچه بخواهد.
شیخ صدوق در کتاب «مَن لا یحضره الفقیه» آورده: رسول خدا در قنوت نماز وتر می‌خواند:
اللّٰهُمَّ اهْدِنِي فِيمَنْ هَدَيْتَ، وَعَافِنِي فِيمَنْ عَافَيْتَ، وَتَوَلَّنِي فِيمَنْ تَوَلَّيْتَ، وَبارِكْ لِي فِيما أَعْطَيْتَ، وَقِنِي شَرَّ مَا قَضَيْتَ، فَإِنَّكَ تَقْضِي وَلَا يُقْضَىٰ عَلَيْكَ، سُبْحَانَكَ رَبَّ الْبَيْتِ، أَسْتَغْفِرُكَ وَأَتُوبُ إِلَيْكَ، وَأُؤْمِنُ بِكَ وَأَتَوَكَّلُ عَلَيْكَ، وَ لَا حَوْلَ وَلَا قُوَّةَ إِلّا بِكَ يَا رَحِيمُ.
خدایا هدایتم کن در زمره آنان‌که هدایت کردی و سلامتی‌ام ده در گروه آنان‌که سلامت دادی و سرپرستی‌ام فرما در جمع آنان که سرپرستی کردی و مرا در آنچه عطا کردی برکت ده و از زیان آنچه مقدّر نمودی نگاهم بدار، به درستی که تو حکم کنی و ضدّ تو حکم نشود، منزّهی تو، ای پروردگار کعبه از تو آمرزش می‌خواهم و به سوی تو باز می‌گردم و به تو ایمان می‌آورم و بر تو توکل می‌کنم و توان و نیرویی نیست جز به تو ای مهربان.
شایسته است، هفتاد مرتبه بگوید:
أَسْتَغْفِرُ اللّٰه رَبِّي وَ أَتُوبُ إِلَيْهِ.
از خدا طلب آمرزش می‌جویم و به سوی او باز می‌گردم.و سزاوار است دست چپ را به دعا برداشته و استغفار را با دست راست شماره کند.
روایت شده رسول خدا(صلی‌الله‌علیه‌وآله) در نماز وتر هفتاد مرتبه استغفار می‌کرد و هفت مرتبه می‌گفت:
هٰذَا مَقَامُ الْعَائِذِ بِكَ مِنَ النَّارِ، الْعَفْوَ الْعَفْوَ.
این است مقام پناه‌برنده به تو از آتش، پروردگارا مرا بیامرز
.و همچنین روایت شده حضرت سجاد به هنگام سحر، در نماز «وتر» سیصد مرتبه می‌گفت: «الْعَفْوَ الْعَفْوَ»و سپس بگوید:
رَبِّ اغْفِرْ لِي وَارْحَمْنِي وَتُبْ عَلَيَّ إِنَّكَ أَنْتَ التَّوَّابُ الْغَفُورُ الرَّحِيمُ.
خدایا مرا بیامرز و به من رحم کن و توبه‌ام را بپذیر، به درستی که تو، بسیار توبه‌پذیر و آمرزنده و مهربانی.
شایسته است قنوت را طولانی کند و زمانی که از قنوت فارغ می‌شود، به رکوع رود و چون سر از رکوع بردارد این دعا را که شیخ طوسی در کتاب «تهذیب» از حضرت موسی بن جعفر روایت کرده بخواند:
هٰذَا مَقَامُ مَنْ حَسَناتُهُ نِعْمَةٌ مِنْكَ، وَشُكْرُهُ ضَعِيفٌ، وَذَنْبُهُ عَظِيمٌ، وَلَيْسَ لِذٰلِكَ إِلّا رِفْقُكَ وَرَحْمَتُكَ، فَإِنَّكَ قُلْتَ فِي كِتابِكَ الْمُنْزَلِ عَلَىٰ نَبِيِّكَ الْمُرْسَلِ صَلَّى اللّٰهُ عَلَيْهِ وَآله: ﴿كٰانُوا قَلِيلاً مِنَ اللَّيْلِ مٰا يَهْجَعُونَ وَ بِالْأَسْحٰارِ هُمْ يَسْتَغْفِرُونَ﴾، طَالَ هُجُوعِي وَقَلَّ قِيامِي وَهٰذَا السَّحَرُ وَأَنَا أَسْتَغْفِرُكَ لِذُنُوبِي اسْتِغْفارَ مَنْ لَايَجِدُ لِنَفْسِهِ ضَرَّاً وَلَا نَفْعَاً وَلَا مَوْتاً وَلَا حَياةً وَلَا نُشُوراً.
این جایگاه کسی است که حسناتش نعمتی از تو، شکرش ناکافی و گناهش بس بزرگ است و برای آن جز نرمی و رحمتت چیزی نیست، به درستی که تو در کتاب نازل شده بر پیامبر مرسلت (درود خدا بر او و خاندانش) فرمودی: «[نیکوکاری‌شان این بود که] اندکی از شب را می‌خوابیدند و سَحرگاهان به استغفار می‌پرداختند» ولی خواب من طولانی بود و بیداری شبم کم بود و این است سحر و من از تو برای گناهانم آمرزش می‌خواهم، آمرزش خواهی کسی که برای خود نمی‌یابد زیانی و نه سودی و نه مرگی و نه حیاتی و نه برانگیختنی.
آنگاه به سجده رود و نماز را تمام کند و پس از سلام «تسبیح حضرت زهرا» (سلام‌الله‌علیها) را بگوید و بخواند:
اَلْحَمْدُ لِرَبِّ الصَّباحِ، اَلْحَمْدُ لِفالِقِ الاِْصْباحِ.
ستایش ویژۀ پروردگار بامداد است، ستایش ویژۀ شکافندۀ سپیده است.
و سه مرتبه بگوید:
سُبْحانَ رَبِّىَ الْمَلِكِ الْقُدُّوسِ، الْعَزيزِ الْحَكيمِ.
منزّه است پروردگارم، آن فرمانروای بس مقدّس و عزیز و حکیم.
سپس بگوید:
يا حَىُّ يا قَيُّومُ، يا بَرُّ يا رَحيمُ، يا غَنِىُّ يا كَريمُ، اُرْزُقْنى مِنَ التِّجارَةِ اَعْظَمَها فَضْلاً وَ اَوْسَعَها رِزْقاً، وَ خَيْرَها لى عاقِبَةً، فَاِنَّهُ لا خَيْرَ فيما لا عاقِبَةَ لَهُ.
ای زنده، ای پاینده، ای نیکوکار، ای مهربان، ای توانگر، ای کریم، مرا از تجارت نصیب ده در فزونی کلان‌ترینش را، در روزی فراخ‌ترینش را و در عاقبت بهترینش را، زیرا در آنچه عاقبتی برایش نیست، خیری هم نیست.
و سزاوار است پس از این، دعای حزین را بخواند: «أناجیک یا موجود فی کل مکان ...» آنگاه به سجده رود، و پنج مرتبه بگوید: «سبوح قدوس رب الملائکة و الروح؛ پاک و منزّه است پروردگار فرشتگان و روح» سپس بنشیند و «آیت‌الکرسی» بخواند، باز به سجده رود و «سبوح قدوس» را پنج مرتبه بخواند.
مطالب مرتبط
دعای طلب عافیت و تندرستی در نماز شب
دو رکعت نمازی که با آن هفتاد هزار گناه بخشیده می‌شود
نمازی که هر رکعت آن ثواب چهل سال عبادت را دارد
نمازی است که رسول خدا(ص) به آن وصیت کرد
نمازی برای دیدن جایگاه خود در بهشت
نافله نماز صبح
آنگاه برای نافله صبح برخیزد که دو رکعت است: در رکعت اول پس از سوره «حمد» سوره «قُلْ یٰا أَیُّهَا الْکٰافِرُونَ» و در رکعت دوم پس از سوره «حمد» سوره «توحید» را بخواند و چون سلام داد، به طرف قبله به صورت مرده در قبر به پهلوی راست بخوابد، و گونه راستش را بر روی دست راست بگذارد و بگوید:
اِسْتَمْسَكْتُ بِعُرْوَةِ اللّهِ الْوُثْقىَ، الَّتى لاَانْفِصامَ لَها، وَاعْتَصَمْتُ بِحَبْلِ اللّهِ الْمَتينِ، وَ اَعُوذُ بِاللّهِ مِنْ شَرِّ فَسَقَةِ الْعَرَبِ وَالْعَجَمِ، وَ اَعُوذُ بِاللّهِ مِنْ شَرِّ فَسَقَةِ الْجِنِّ وَالاِْنْسِ.
چنگ زدم به دستاویز محکم‌تر خدا که برایش گسستنی نیست و تمسّک جستم به رشته استوار خدا و پناه می‌برم به خدا، از شرّ تبهکاران عرب و عجم و پناه می‌برم به خدا از شرّ بدکاران جنّ و انس منزّه است پروردگار بامداد، شکافنده سپیده.آنگاه سه مرتبه بگوید:
سُبْحانَ رَبِّ الصَّباحِ فالِقِ الاِْصْباحِ.
منزّه است پروردگار بامداد، شکافنده سپیده.
و «پنج آیه آل عمران» را که در سطور قبل ذکر شد بخواند، سپس برخیزد و بنشیند و «تسبیح حضرت زهرا» (علیها السلام) را بگوید.
در کتاب «من لا یحضره الفقیه» فرموده: روایت شده: هرکه بین دو رکعت نافله صبح و نماز صبح، صد مرتبه بر محمّد و آل محمّد صلوات فرستد، حق‌تعالى چهره او را از حرارت آتش حفظ کند، و کسى که صد مرتبه بگوید: «سُبْحَانَ رَبِّیَ الْعَظِیمِ وَ بِحَمْدِهِ، أَسْتَغْفِرُ اللّهَ رَبِّی وَ أَتُوبُ إِلَیْهِ؛ منزه است پروردگار بزرگ من و به ستایش او را سزاست، از خدا، پروردگار خود، آمرزش می‌طلبم و به سوی او باز می‌گردم» حق‌تعالى خانه‌ای در بهشت براى او بنا کند، و کسى که بیست ویک مرتبه «قل هو اللّه احد» بخواند، خداى تعالى در بهشت خانه اى براى او بنا کند، و اگر آن را چهل مرتبه بخواند، حق‌تعالی او را بیامرزد.
و شایسته است پس از فراغت از نماز شب، «دعاى سى و دوم صحیفه کامله»: «اللّهمّ یا ذا الملک المتأبدّ» خوانده شود، آنگاه «سجده شکر» بجا آورد، و سزاوار است براى برادران مؤمن خود دعا کند، و دعاى «اللّهمّ ربّ الفجر» را که در ادعیه سجده شکر گذشت بخواند.
از برادران دینى امید واثق دارم که براى این گنه‌کار روسیاه هم دعا کنند که به دعاى بسیار نیازمندم و اللّه الموفّق.
مطالب مرتبط
زیارت امام زمان، حضرت مهدی (عج) بعد از نماز صبح
دعای ایمنی از سوختن و سایر بلاها که صبح و شب خوانده می شود
خواص انگشتر عقیق و نگاه کردن در صبح به آن و دعا خواندن