باب اول: اعمال شب و روز
باب اول: در بیان مختصرى از اعمال شب و روز که مشتمل بر چند فصل است:
فصل اول در اعمال مربوط به مابین طلوع فجر تا طلوع آفتاب
فصل دوم در بیان مختصرى از اعمال و امورى که متعلق به مابین طلوع آفتاب و غروب آن است
فصل سوم در بیان اعمالى که متعلق به مابین غروب آفتاب تا وقت خواب است
فصل چهارم در برخاستن از خواب، و خواندن نماز شب
فصل پنجم در ذکر بعضى اذکار و دعاها که باید هنگام بامداد و شامگاه خواند
فصل ششم در بیان دعاهایى که در ساعات روز باید خواند و دعاهاى هر روز که اختصاص به ساعتى خاص ندارد.
فصل اول: اعمال مابین الطلوعین
در این فصل عناوین زیر وجود دارد:
اعمال مابین الطلوعین
آداب بیت الخلا
فضیلت مسواک
آداب وضو
آداب مسجد رفتن
آداب نماز
فضیلت تعقیب
تعقیبات مشترکه
تعقیبات مختصه نماز صبح
در فضیلت و کیفیت سجده شکر
اعمال بین الطلوعین
بدان که از جمله اوقات شریف«بین الطلوعین» [زمان بین طلوع سپیده صادق و طلوع خورشید] است و اخبار بسیاری از اهلبیت(علیهمالسلام) در فضیلت این وقت و تشویق بر عبادت و ذکر و تسبیح در آن وارد شده است.
و در برخی اخبار از این وقت تعبیر به ساعت غفلت شده، چنانکه از امام باقر(علیهالسلام) روایت شده: ابلیس راندهشده لشگرهای خویش را در دو وقت پراکنده میسازد: وقت غروب آفتاب و زمان طلوع آن، پس در این دو ساعت خدا را بسیار یاد کنید و از شرّ ابلیس و لشگرش به خدا پناه ببرید و در این دو ساعت کودکان خود را به پناه خدا درآورید، زیرا آن دو ساعت، ساعت غفلت است؛ و بدان که خواب در این دو وقت مکروه است.
از حضرت باقر (علیهالسلام) روایت شده: خواب در وقت صبح خوابی است شوم و مانع روزی است و رنگ رخسار را زرد و دگرگون میکند و به درستی که حق تعالی روزیها را در بین طلوع سپیده تا طلوع خورشید تقسیم میکند، بنابراین از خوابیدن در این وقت بپرهیزید.
شیخ طوسی این دعا را در کتاب «مصباح» نقل کرده است که در وقت طلوع سپیده صادق خوانده شود:
اللّٰهُمَّ أَنْتَ صاحِبُنا فَصَلِّ عَلَىٰ مُحَمَّدٍ وَآلِهِ وَأَفْضِلْ عَلَيْنا، اللّٰهُمَّ بِنِعْمَتِكَ تَتِمُّ الصَّالِحاتُ فَصَلِّ عَلَىٰ مُحَمَّدٍ وَآلِهِ وَأَتْمِمْها عَلَيْنا، عائِذاً بِاللّٰهِ مِنَ النَّارِ، عائِذاً بِاللّٰهِ مِنَ النَّارِ، عائِذاً بِاللّٰهِ مِنَ النَّارِ .
خــدایا تو یاور مایی، پس بر محمّد و خاندانش درود فرست و برما فزونی بخش، خدایا به نعمت تو کارهای شایسته به پایان میرسد، پس بر محمّد و آل محمّد درود فرست و آنها را برای ما به پایان رسان، پناهندهام به خدا از آتش، پناهندهام به خدا از آتش، پناهندهام به خدا از آتش.سپس میگوئى:
يَا فالِقَهُ مِنْ حَيْثُ لَاأَرىٰ، وَمُخْرِجَهُ مِنْ حَيْثُ أَرىٰ، صَلِّ عَلَىٰ مُحَمَّدٍ وَآلِهِ، وَاجْعَلْ أَوَّلَ يَوْمِنا هٰذَا صَلاحاً، وَأَوْسَطَهُ فَلاحاً، وَآخِرَهُ نَجاحاً
ای شکافندهی سپیده از جایی که نمیبینم و بیرونآورندهی آن از جایی که میبینم، بر محمّد و خاندانش درود فرست و قرار ده آغاز این روز را شایستگی و میانهاش را رستگاری و پایانش را کامیابی.
آنگاه ده مرتبه مى گویى:
اللّٰهُمَّ إِنِّي أُشْهِدُكَ أَنَّهُ مَا أَصْبَحَ بِي مِنْ نِعْمَةٍ أَوْ عافِيَةٍ فِي دِينٍ أَوْ دُنْيا فَمِنْكَ وَحْدَكَ لَاشَرِيكَ لَكَ، لَكَ الْحَمْدُ، وَلَكَ الشُّكْرُ بِها عَلَيَّ حَتَّىٰ تَرْضَىٰ وَبَعْدَ الرِّضا
خدایا من تو را گواه میگیرم که هرچه سپیدهدمان به من میرسد، از نعمت یا سلامت کامل در دین یا دنیا، فقط از سوی توست، یگانهای و برای تو شریکی نیست، تو را ستایش و بر من است سپاس بر آن تا خشنود شوی و بالاتر از خشنودی.
و ذکرهاى وارد بر این وقت، غیر از آنچه ذکر شد، بسیار است و بهترین آنها ذکر «سُبْحانَ اللَّهِ وَالْحَمْدُ لِلَّهِ وَلا اِلهَ اِلا اللَّهُ وَاللَّهُ اَکْبَرُ؛ خدا پاک و منزّه است و ستایش فقط ویژۀ اوست و خدایی جز او نیست و خدا بزرگتر از آن است که وصف شود» میباشد که از آن به «باقیات صالحات» تعبیر شده و نیز خواندن این دعاست:
لَاإِلٰهَ إِلّا اللّٰهُ وَحْدَهُ لَاشَرِيكَ لَهُ، لَهُ الْمُلْكُ، وَلَهُ الْحَمْدُ، يُحْيِي وَيُمِيتُ، وَيُمِيتُ وَيُحْيِي، وَهُوَ حَيِ لَايَمُوتُ، بِيَدِهِ الْخَيْرُ، وَهُوَ عَلَىٰ كُلِّ شَيْءٍ قَدِْيرٌ
معبودی جز خدا نیست، یگانه است و شریکی ندارد، فرمانروایی و ستایش ویژۀ اوست، زنده میکند و میمیراند و میمیراند و زنده میکند و او زندهای است که نمیمیرد، خیر فقط به دست اوست و او بر هر کاری تواناست.
چون نداى اذان صبح را شنیدى بگو:
اللّٰهُمَّ إِنِّي أَسْأَلُكَ بِإِقْبالِ نَهارِكَ، وَ إِدْبارِ لَيْلِكَ، وَحُضُورِ صَلَواتِكَ وَأَصْواتِ دُعاتِكَ، وَتَسْبِيحِ مَلائِكَتِكَ أَنْ تُصَلِّيَ عَلَىٰ مُحَمَّدٍ وَآلِ مُحَمَّدٍ وَأَنْ تَتُوبَ عَلَيَّ إِنَّكَ أَنْتَ التَّوَّابُ الرَّحِيمُ
خدایا از تو میخواهم به آمدن روزت و رفتن شبت و رسیدن نمازهایت و بانگهای دعایت و تسبیح فرشتگانت، اینکه بر محمّد و خاندان محمّد درود فرستی و توبهام را بپذیری که تو بسیار توبهپذیر و بخشندهای.
مطالب مرتبط
دعایی که هر مسلمانی باید پیش از طلوع و غروب آفتاب بخواند
دعای حفظ از کوری و دیوانگی و فقر بعد از نماز صبح
دعای درمان ورم معده، پیسی و دیوانگی بعد از نماز صبح
دعای درمان درد چشم بعد از نماز صبح
حکایت و دعایی سودمند برای گشایش در کارها و مشکلات
آداب بیت الخلا و دستشویی رفتن
چون خواستی به نماز رو کنی ولی به رفتن به بیت الخلاء نیازمندی، پس به آن ابتدا کن و آداب آن بسیار است و پارهای از آن به طور اختصار این است که پای چپ را وقت وارد شدن پیش بگذاری و بگویی:
بِسْمِ اللّٰه وَبِاللّٰهِ أَعُوذُ بِاللّٰهِ مِنَ الرِّجْسِ النَّجِسِ الْخَبِيثِ الْمُخْبِثِ الشَّيْطانِ الرَّجِيمِ .
به نام خدا و به وسیلهی خدا، پناه میبرم به خدا از پلید، ناپاک، آلوده، شیطان رانده شده.
چون لباس به یکسو قرار دادی «بِسمِ اللهِ» بگو و واجب در این حال بلکه در تمام حالات، پوشاندن عورت از بینندهی محترم است و در این حال به طرف قبله و پشت به قبله نشستن حرام میباشد و مستحبّ است در حال قضای حاجت بگویی:
اللّٰهُمَّ أَطْعِمْنِي طَيِّباً فِي عافِيَةٍ، وَأَخْرِجْهُ مِنِّي خَبِيثاً فِي عافِيَةٍ .
خدایا در تندرستی کامل غذای پاک به من بخوران و در سلامت کامل، آن ناپاک را از من خارج کن.
و زمانی که بر آنچه از تو دفع شد نگاهت افتاد بگو:
اللّٰهُمَّ ارْزُقْنِي الْحَلالَ، وَجَنِّبْنِي الْحَرَامَ .
خدایا حلال روزىام فرما و از حرام برکنارم دار.
چون خواستى از بول تطهیر کنى، اول استبراء مىنمایى، سپس دعاى رؤیت آب را مىخوانى:
الْحَمْدُ لِلّٰهِ الَّذِي جَعَلَ الْماءَ طَهُوراً وَلَمْ يَجْعَلْهُ نَجِساً .
خدا را ستایش که آب را پاککننده قرار داد و آن را ناپاک نگرداند
و در وقت طهارت از بول مىگویى:
اللّٰهُمَّ حَصِّنْ فَرْجِي وَأَعِفَّهُ وَاسْتُرْ عَوْرَتِي وَحَرِّمْنِي عَلَى النَّارِ .
خدایا عضو جنسیام را از گناه نگاهدار و آن را از آثار گناه پاک کن و عورتم را بپوشان و آتش را بر من حرام کن.
و چون از جاى خود برخاستى، دست راست را بر شکم خود بکش و بگو:
الْحَمْدُ لِلّٰهِ الَّذِي أَماطَ عَنِّي الْأَذىٰ وَهَنَّأَنِي طَعامِي وَشَرابِي وَعافانِي مِنَ الْبَلْوىٰ .
خدا را ستایش که آزار را از من دور ساخت و خوراک و نوشیدنیام را بر من گوارا نمود و از بلا به سلامتم داشت.
آنگاه با پیش انداختن پاى راست بر پاى چپ از آنجا بیرون آی و این دعا را بخوان:
الْحَمْدُ لِلّٰهِ الَّذِي عَرَّفَنِي لَذَّتَهُ وَأَبْقَىٰ فِي جَسَدِي قُوَّتَهُ وَأَخْرَجَ عَنِّي أَذاهُ، يَا لَها نِعْمَةً، يَا لَها نِعْمَةً، يَا لَها نِعْمَةً، لَايَقْدِرُ الْقادِرُونَ قَدْرَهَا .
خدا را ستایش که لذّت غذا را به من شناساند و نیروی آن را در پیکرم باقی گذاشت و آزارش را از من بیرون کرد، وه که چه نعمتی، وه که چه نعمتی، سنجشگران توان سنجیدن آن را ندارند.
مطالب مرتبط
آداب و دعای گرفتن ناخن و موی پشت لب
فضیلتهای مسواک زدن
چون خواستى وضو بگیرى، با مسواک آغاز کن که دهان را پاکیزه و بلغم را برطرف و نیروى حافظه را زیاد میکند و سبب فزونى حسنات و خشنودى حق تعالى است. و دو رکعت نماز با مسواک، بهتر از هفتاد رکعت نماز بدون مسواک است؛ و اگر مسواک نباشد انگشت نیز کفایت میکند.
مطالب مرتبط
آداب و دعای گرفتن ناخن و موی پشت لب
آداب وضو گرفتن
و سزاوار است وقت وضو گرفتن به طرف قبله بنشینى و ظرف آب را در جانب راست خود گذارى و چون نگاهت به آب افتاد، این دعا را بخوان:
الْحَمْدُ لِلّٰهِ الَّذِي جَعَلَ الْماءَ طَهُوراً وَلَمْ يَجْعَلْهُ نَجِساً .
خدا را ستایش که آب را پاککننده قرار داد و آن را ناپاک نگردانید.
پس دست خود را پیش از آن که داخل ظرف آب کنى مىشویى و به هنگام وارد کردن دست در ظرف آب بگو:
بِسْمِ اللّٰه وَبِاللّٰهِ، اللّٰهُمَّ اجْعَلْنِي مِنَ التَّوَّابِينَ، وَاجْعَلْنِي مِنَ الْمُتَطَهِّرِينَ .
به نام خدا و به ذات خدا، خدایا مرا از توبه کنندگان و پاکى طلبان قرار ده.
پس سه بار به سه کف آب «مضمضه» [آب در دهان گرداندن] کن و بگو:
اللّٰهُمَّ لَقِّنِي حُجَّتِي يَوْمَ أَلْقاكَ، وَأَطْلِقْ لِسانِي بِذِكْراكَ .
خدایا روزى که ملاقاتت مىکنم دلیل محکم را به من تلقین فرما و زبانم را به ذکرت گویا کن.
پس سه بار استنشاق کن و بگو:
اللّٰهُمَّ لَاتُحَرِّمْ عَلَيَّ رِيحَ الْجَنَّةِ، وَاجْعَلْنِي مِمَّنْ يَشَمُّ رِيحَهَا وَرَوْحَهَا وَطِيبَها .
خدایا بوی بهشت را بر من حرام مکن و از کسانی قرارم ده که بو و نسیم و عطر آن را ببوید.
و در آغاز شستن صورت بگو:
اللّٰهُمَّ بَيِّضْ وَجْهِي يَوْمَ تَسْوَدُّ الْوُجُوهُ، وَلَا تُسَوِّدْ وَجْهِي يَوْمَ تَبْيَضُّ الْوُجُوهُ .
خدایا چهرهام را سپید کن، روزی که چهرهها سیاه میشود و چهرهام را سیاه مکن، روزی که چهرهها سپید میگردد.
در هنگام شستن دست راست بگو:
اللّٰهُمَّ أَعْطِنِي كِتَابِي بِيَمِينِي، وَالْخُلْدَ فِي الْجِنانِ بِيَسارِي، وَحاسِبْنِي حِساباً يَسِيراً.
خدایا پروندهام را به دست راستم بده و نامهی جاوید بودن در بهشت را به دست چپم و حسابم را به حسابی آسان رسیدگی کن.
و به وقت شستن دست چپ بگو:
اللّٰهُمَّ لَا تُعْطِنِي كِتَابِي بِشِمَالِي وَلَا مِنْ وَرَاءِ ظَهْرِي وَلَا تَجْعَلْها مَغْلُولَةً إِلَىٰ عُنُقِي، وَأَعُوذُ بِكَ مِنْ مُقَطَّعَاتِ النِّيرانِ .
خدایا پروندهام را به دست چپم نده و از پشت سرم در اختیارم مگذار و آن را بسته به گردنم ننما و از پارههای آتش به تو پناه میبرم.
پس با رطوبت دست راست جلوى سر را مسح کن و در آن حال بگو:
اللّٰهُمَّ غَشِّنِي رَحْمَتَكَ وَبَرَكاتِكَ .
خدایا رحمت و برکاتت را بر سراسر وجود من بپوشان.
آنگاه پاهاى خود را مسح کن و هنگام مسح بگو:
اللّٰهُمَّ ثَبِّتْنِي عَلَى الصِّراطِ يَوْمَ تَزِلُّ الْأَقْدَامُ، وَاجْعَلْ سَعْيِي فِيما يُرْضِيكَ عَنِّي يَا ذَا الْجَلالِ وَالْإِكْرامِ .
خدایا مرا بر صراط ثابت بدار، روزی که قدمها میلغزد و کوششم را در آنچه تو را از من خشنود میکند قرار ده، ای دارای بزرگی و رأفت و محبت.
چون از وضو فارغ شدى بگو:
اللّٰهُمَّ إِنِّي أَسْأَلُكَ تَمَامَ الْوُضُوءِ، وَتَمَامَ الصَّلاةِ، وَتَمامَ رِضْوَانِكَ وَالْجَنَّةَ.
خدایا از تو میخواهم کمال وضو، کمال نماز و کمال خشنودیات و بهشت را.
و بگو:
الْحَمْدُ لِلّٰهِ رَبِّ الْعالَمِينَ .
ستایش ویژۀ خدا پروردگار جهانیان است.
و سوره «قدر» را سه مرتبه میخوانى، آنگاه پس از فراغت از وضو، بوى خوش استعمال مىکنى.
مطالب مرتبط
آداب و دعای گرفتن ناخن و موی پشت لب
آداب مسجد رفتن
و با حالت آرامش و وقار به جانب مسجد روانه میشوی و به وقت بیرون رفتن از خانه به قصد مسجد بگو:
بِسْمِ اللّٰه اَلَّذِي خَلَقَنِي فَهُوَ يَهْدِينِ، وَ الَّذِي هُوَ يُطْعِمُنِي وَ يَسْقِينِ، وَ إِذٰا مَرِضْتُ فَهُوَ يَشْفِينِ، وَ الَّذِي يُمِيتُنِي ثُمَّ يُحْيِينِ، وَ الَّذِي أَطْمَعُ أَنْ يَغْفِرَ لِي خَطِيئَتِي يَوْمَ الدِّينِ، رَبِّ هَبْ لِي حُكْماً وَ أَلْحِقْنِي بِالصّٰالِحِينَ، وَ اجْعَلْ لِي لِسٰانَ صِدْقٍ فِي الْآخِرِينَ، وَ اجْعَلْنِي مِنْ وَرَثَةِ جَنَّةِ النَّعِيمِ وَ اغْفِرْ لِأَبِي .
به نام خدایی که مرا آفرید، پس مرا هدایت میکند و به من میخوراند و مینوشاندم و چون بیمار شوم شفایم میدهد و آنکه مرا میمیراند، سپس زنده میکند و آنکه امید دارم خطایم را در روز جزا بیامرزد، خدایا به من حکم ببخش و به شایستگان ملحق کن و نزد آیندگان خوش نامم فرما و مرا از وارثان بهشت نعیم قرار ده و پدرم را بیامرز.
چون خواستی وارد مسجد شوی، ابتدا کف کفش خود را ملاحظه کن که آلودگی همراه آن نباشد، بعد پای راست را پیش بگذار، آنگاه این دعا را بخوان:
بِسْمِ اللّٰهِ، وَبِاللّٰهِ، وَمِنَ اللّٰهِ، وَ إِلَى اللّٰهُ، وَخَيْرُ الْأَسْماءِ كُلِّها لِلّٰهِ، تَوَكَّلْتُ عَلَى اللّٰهِ، وَلَا حَوْلَ وَلَا قُوَّةَ إِلّا بِاللّٰهِ، اللّٰهُمَّ صَلِّ عَلَىٰ مُحَمَّدٍ وَآلِ مُحَمَّدٍ وَافْتَحْ لِي أَبْوابَ رَحْمَتِكَ وَتَوْبَتِكَ، وَأَغْلِقْ عَنِّي أَبْوابَ مَعْصِيَتِكَ، وَاجْعَلْنِي مِنْ زُوَّارِكَ، وَعُمَّارِ مَساجِدِكَ، وَمِمَّنْ يُناجِيكَ فِي اللَّيْلِ وَالنَّهارِ، وَمِنَ الَّذِينَ هُمْ فِي صَلاتِهِمْخاشِعُونَ، وَادْحَرْ عَنِّي الشَّيْطانَ الرَّجِيمَ وَجُنُودَ إِبْلِيسَ أَجْمَعِينَ.
به نام خدا و به ذات خدا و از خدا و به سوی خدا و بهترین همه نامها برای خداست، بر خدا توکل کردم و هیچ نیرو و توانى نیست جز به خداى [بلندمرتبه بزرگ]، خدایا بر محمّد و خاندان محمّد درود فرست و درهای رحمت و توبهات را به روی من باز کن و درهای نافرمانیات را به روی من ببندد و مرا از زائرانت و آبادکنندگان مساجدت قرار ده و از کسانی که در شب و روز، با تو رازونیاز میکنند و از آنانکه در نمازشان فروتن و افتاده حالند و شیطان رانده شده و تمام لشگرهای ابلیس را از من دور کن.
مطالب مرتبط
آداب و دعای گرفتن ناخن و موی پشت لب
آداب نماز خواندن
و چون خواستی نماز بخوانى بگو:اللّٰهُمَّ إِنِّي أُقَدِّمُ إِلَيْكَ مُحَمَّداً صَلَّى اللّٰهُ عَلَيْهِ وَآلِهِ بَيْنَ يَدَيْ حاجَتِي وَأَتَوَجَّهُ بِهِ إِلَيْكَ، فَاجْعَلْنِي بِهِ وَجِْيهاً عِنْدَكَ فِي الدُّنْيا وَالْآخِرَةِ وَمِنَ الْمُقَرَّبِينَ، وَاجْعَلْ صَلاتِي بِهِ مَقْبُولَةً، وَذَنْبِي بِهِ مَغْفُوراً، وَدُعائِي بِهِ مُسْتَجاباً إِنَّكَ أَنْتَ الْغَفُورُ الرَّحِيمُ .خدایا من محمّد (درود خدا بر او و خاندانش) را پیشاپیش حاجتم به درگاهت پیش میآورم و به وسیلهی او به سویت رو میکنم، پس مرا به خاطر او نزد خود در دنیا و آخرت آبرومند و از مقرّبان قرار ده و نمازم را به او پذیرفته و گناهم را به او آمرزیده و دعایم را به او مستجاب گردان، به درستی که تو آمرزنده و مهربانی.پس برای نماز، اذان و اقامه بگو و بین اذان و اقامه با یک سجده یا نشستن فاصله انداز و این دعا را بخوان:اللّٰهُمَّ اجْعَلْ قَلْبِي بَارّاً، وَعَيْشِي قَارّاً، وَرِزْقِي دَارّاً، وَاجْعَلْ لِي عِنْدَ قَبْرِ رَسُو لِكَ صَلَّى اللّٰهُ عَلَيْهِ وَآلِهِ مُسْتَقَرّاً وَقَرَاراً .خدایا قرار ده دلم را شایسته و زندگیام را برقرار و روزیام را فراوان و قرار ده برایم کنار آرامگاه رسولت (درود خدا بر او و خاندانش) جایگاه و قرارگاه.
آنچه خواهی دعا کن و حاجتت را از حقتعالی بخواه، زیرا دعا بین اذان و اقامه ردّ نمیشود و پس از گفتن اقامه بخوان:
اللّٰهُمَّ إِلَيْكَ تَوَجَّهْتُ، وَمَرْضَاتَكَ طَلَبْتُ، وَثَوابَكَ ابْتَغَيْتُ، وَبِكَ آمَنْتُ، وَعَلَيْكَ تَوَكَّلْتُ . اللّٰهُمَّ صَلِّ عَلَىٰ مُحَمَّدٍ وَآلِمُحَمَّدٍ وَافْتَحْ مَسَامِعَ قَلْبِي لِذِكْرِكَ، وَثَبِّتْنِي عَلَىٰ دِينِكَ وَدِينِ نَبِيِّكَ، وَلَا تُزِغْ قَلْبِي بَعْدَ إِذْ هَدَيْتَنِي، وَهَبْ لِيمِنْ لَدُنْكَ رَحْمَةً، إِنَّكَ أَنْتَ الْوَهَّابُ.
خدایا به سوی تو رو کردم و خشنودی تو را خواستم و پاداش تو را اراده کردم و به تو ایمان آوردم و بر تو توکل کردم، خدایا بر محمّد و خاندان محمّد درود فرست و گوشهای دلم را به ذکرت باز کن و بر دینت و دین پیامبرت پایدارم بدار و دلم را پس از آنکه هدایت کردی منحرف مساز و بر من از نزد خود رحمتی ببخش، به راستی که تو بسیار بخشندهای.
دعای تکبیرهای اول نماز
دعای تکبیرات
آنگاه برای نماز آماده شو و قلب خود را حاضر کن و خواری شأن خود و عظمت و جلال مولایت را که در مقام مناجات با او برآمدهای ملاحظه میکنی و چنان باش که گویا او را میبینی و حیا کن از اینکه با او سخن گویی و دلت متوجه جانب دیگر باشد!
پس با وقار و خاکساری میایستی در حالتی که دستهایت را بر رانهای خود برابر سر زانو گذاشته و بین قدمهایت را به اندازه سه انگشت یا یک وجب باز کرده، گشاد قرار ده و نگاهت را به موضع سجده انداز، سپس «قُربةً اِلَى اللهِ» نیت نماز واجب صبح کن و «تکبیرة الاحرام» بگو؛
و مستحبّ است پیش از تکبیرة الاحرام نماز، شش تکبیر بر آن اضافه کنی، در هر تکبیری دستها را تا مقابل نرمی گوش بالا ببری، درحالیکه کف دستها به طرف قبله و انگشتها، غیر از انگشت بزرگ به هم چسبیده باشد و بخوانی دعاهای تکبیرات را به این صورت که پس از تکبیر سوم بگو:اللّٰهُمَّ أَنْتَ الْمَلِكُ الْحَقُّ الْمُبينُ، لَاإِلٰهَ إِلّا أَنْتَ سُبْحانَكَ إِنِّي ظَلَمْتُ نَفْسِي فَاغْفِرْ لِي ذَنْبِي إِنَّهُ لَايَغْفِرُ الذُّنُوبَ إِلّا أَنْتَ .خدایا تویی فرمانروای حق آشکار، معبودی جز تو نیست، منزّهی تو، من بر خود ستم کردم، گناه مرا ببخش که جز تو گناهان را نمیبخشد.
و پس از تکبیر پنجم بگو:
لَبَّيْكَ وَسَعْدَيْكَ وَالْخَيْرُ فِي يَدَيْكَ وَالشَّرُّ لَيْسَ إِلَيْكَ وَالْمَهْدِيُّ مَنْ هَدَيْتَ، عَبْدُكَ وَابْنُ عَبْدَيْكَ ذَلِيلٌ بَيْنَ يَدَيْكَ مِنْكَ وَبِكَ وَلَكَ وَ إِلَيْكَ لَامَلْجَأَ وَلَا مَنْجَىٰ وَلَا مَفَرَّ مِنْكَ إِلّا إِلَيْكَ، سُبْحانَكَ وَحَنانَيْكَ تَبَارَكْتَ وَتَعَالَيْتَ سُبْحانَكَ رَبَّ الْبَيْتِ الْحَرامِ.
آری، آماده خدمتم و خیر در دست توست و شرّ از تو نیست و هدایت یافته کسی است که تو هدایت کردی، بندهات و فرزند بندهات، در برابرت خوار است، از تو به تو برای تو به سوی تو، نیست پناهگاهی و نه راه رهایی و نه گریزگاهی از تو مگر به سوی تو، منزّهی تو، پیاپی به من رحم کن، مبارک و برتری، منزّهی تو، ای پروردگار کعبه.
و پس از تکبیر هفتم بگو:
وَجَّهْتُ وَجْهِي لِلَّذِي فَطَرَ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضَ عالِمِ الْغَيْبِ وَالشَّهادَةِ حَنِيفاً مُسْلِماً وَمَا أَنَا مِنَ الْمُشْرِكِينَ، إِنَّ صَلاتِي وَنُسُكِي وَمَحْيَايَ وَمَمَاتِي لِلّٰهِ رَبِّ الْعالَمِينَ لَاشَرِيكَ لَهُ وَبِذَلِكَ أُمِرْتُ وَأَنَا مِنَ الْمُسْلِمِينَ .
رویم را به سوی وجودی نمودم که آسمانها و زمین را آفرید، دانای پنهان و آشکار است، رو کردنی با حال اعتدال و تسلیم و از مشرکان نیستم، به درستی که نماز و عبادت و زندگی و مرگم برای خدا پروردگار جهانیان است، برای او شریکی نیست، به این امر فرمان داده شدم و من از مسلمانانم.
چون بخواهى قرائت را شروع کنى «استعاذه» (اعوذ باللّه من الشّیطان الرّجیم) را آهسته بگو، آنگاه سورهی «حمد» را با آداب تمام و حضور قلب و تفکّر در معانى آن بخوان و پس از تمام شدن سوره «حمد» به اندازه یک نفس ساکت شو و بعد از آن سوره هاى دیگر از قرآن را بخوان و خوب است که سوره هایى مانند «عمّ» و «هل اتى» و «لا اقسم» باشد.
پس از آن به اندازه یک نفس ساکت مىایستى و سپس دستها را براى تکبیر به طریقى که پیش از این ذکر شد بلند مىکنى، بعد از آن به رکوع برو و دست راست را سر زانوى راست بگذار، پیش از آن که دست چپ را بر زانوى چپ بگذارى و انگشتان دو دست را باز کرده و از زانوهاى خود پر مىکنى و کمر را خم کرده و گردن راکشیده، مساوى با کمر قرار مى دهى و نگاه خویش را بین قدمها انداخته و بگو: «سُبْحانَ رَبِّیَ الْعَظِیمِ وَبِحَمْدِهِ» [منزه است پروردگار بزرگم و ستایش از آن اوست].
و سزاوار است این ذکر را «هفت» یا «پنج» یا «سه» مرتبه بگویى، و پیش از گفتن ذکر این دعا را بخوانى:
اللّٰهُمَّ لَكَ رَكَعْتُ، وَلَكَ أَسْلَمْتُ، وَبِكَ آمَنْتُ، وَعَلَيْكَ تَوَكَّلْتُ، وَأَنْتَ رَبِّي خَشَعَ لَكَ سَمْعِي وَبَصَرِي وَشَعْرِي وَبَشَرِي وَلَحْمِي وَدَمِي وَمُخِّي وَعَصَبِي وَعِظَامِي وَمَا أَقَلَّتْهُ قَدَمَايَ غَيْرَ مُسْتَنْكِفٍ وَلَا مُسْتَكْبِرٍ وَلَا مُسْتَحْسِرٍ .
خدایا برای تو رکوع کردم و تسلیم تو شدم و به تو ایمان آوردم و بر تو توکل کردم و تویی پروردگارم، فروتن شد برای تو گوشم و چشمم و مویم و پوستم و گوشتم و خونم و مغزم و پیام و استخوانهایم و آنچه را قدمهایم با خود برداشته، بدون سرپیچی و نه برتریجویی و نه خستگی.
آنگاه از رکوع برخیز و بایست و در این حال بگو: «سَمِعَ اللَّهُ لِمَنْ حَمِدَهُ» [خدا هرکس را که حمدش کند شنواست] بعد تکبیر بگو و با نهایت خضوع و خشوع به سجده برو، درحال سجده کف دستها را پهن کرده، جلوتر از زانوها بر زمین بگذار و بر تربت امام حسین(علیه السّلام) سجده کن و ذکر سجود را بگو و بهتر آن است که ذکر سجود را، «هفت» یا «پنج» یا «سه» بار بگویى و پیش از گفتن ذکر، این دعا را بخوان:
اللّٰهُمَّ لَكَ سَجَدْتُ، وَبِكَ آمَنْتُ، وَلَكَ أَسْلَمْتُ، وَعَلَيْكَ تَوَكَّلْتُ، وَأَنْتَ رَبِّي سَجَدَ وَجْهِي لِلَّذِي خَلَقَهُ وَشَقَّ سَمْعَهُ وَبَصَرَهُ، الْحَمْدُ لِلّٰهِ رَبِّ الْعالَمِينَ تَبارَكَ اللّٰهُ أَحْسَنُ الْخالِقِينَ .
خدایا برای تو سجده کردم و به تو ایمان آوردم و تسلیم تو شدم و بر تو توکل نمودم و تو پروردگار منی، سجده کرد رویم، برای کسی که آن را آفرید و گوش و چشمش را گشود، خدا را ستایش پروردگار جهانیان، خجسته و پربرکت است خدا، بهترین آفرینندگان.
پس ذکر را بگو و سر از سجده بردار و بنشین و مستحبّ است تکبیر بگویى و روى کفل خود بنشینى و بگویى:«أَسْتَغْفِرُ اللّٰهُ رَبِّی وَ أَتُوبُ إِلَیْهِ»و نیز بگوئى:
اللّٰهُمَّ اغْفِرْ لِي وَارْحَمْنِي وَاجْبُرْنِي وَادْفَعْ عَنِّي وَعافِنِي إِنِّي لِمَا أَنْزَلْتَ إِلَيَّ مِنْ خَيْرٍ فَقِيرٌ، تَبَارَكَ اللّٰهُ رَبُّ الْعالَمِينَ .
خداوندا مرا بیامرز و به من رحم کن و شکستگیام را اصلاح فرما و از من دفاع کن و مرا سالم بدار، من نسبت به خیری که برایم فرو فرستی نیازمندم، خجسته و پربرکت است خداوند پروردگار جهانیان.
آنگاه تکبیر بگو و به سجده دوم برو و انجام مىدهى آنچه را که در سجده اول انجام دادى، سپس سر از سجده برداشته و جلسه [نشستن] استراحت را بجا مىآورى و براى رکعت دوم بر مىخیزى و در حال برخاستن مىگویى: «بِحَوْلِ اللّٰه وَقُوَّتِهِ أَ قُومُ وَأَقْعُدُ؛ به نیرو و قدرت خدا برخیزم و بنشینم» و چون به حالت آرامش قرار گرفتى حمد و سوره بخوان و بهتر آن است که سوره توحید را بخوانى و پس از پایان آن «سه» مرتبه گفتن: «کَذلِکَ اللَّهُ رَبِّی» مستحبّ است.
بعد تکبیر گفته، دستها را براى قنوت تا برابر صورت بلند مىکنى و باطن دستها را به سوى آسمان قرار مىدهى و غیر از انگشت بزرگ سایر انگشتان را به هم مىچسبانى و خوب است براى قنوت خواندن کلمات فرج را برگزینى و پس از آن بگویى:
آداب و دعاهای قنوت
اللّٰهُمَّ اغْفِرْ لَنا، وَارْحَمْنَا، وَعافِنا، وَاعْفُ عَنَّا فِي الدُّنْيا وَالْآخِرَةِ إِنَّكَ عَلَىٰ كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ .
خداوندا، ما را بیامرز و به ما رحم کن و از تندرستی بهرهمندمان گردان و ما را در دنیا و آخرت بسلامت دار، بهدرستی که تو بر هر کاری توانائی.
آنگاه بگو:
اللّٰهُمَّ مَنْ كانَ أَصْبَحَ وَلَهُ ثِقَةٌ أَوْ رَجاءٌ غَيْرُكَ، فَأَنْتَ ثِقَتِي وَرَجائِي يَا أَجْوَدَ مَنْ سُئِلَ، وَيَا أَرْحَمَ مَنِ اسْتُرْحِمَ، صَلِّ عَلَىٰ مُحَمَّدٍ وَآلِ مُحَمَّدٍ، وَارْحَمْ ضَعْفِي وَمَسْكَنَتِي، وَقِلَّةَ حِيلَتِي، وَامْنُنْ عَلَيَّ بِالْجَنَّةِ طَوْلاً مِنْكَ، وَفُكَّ رَقَبَتِي مِنَ النَّارِ، وَعافِنِي فِي نَفْسِي، وَفِي جَمِيعِ أُمُورِي بِرَحْمَتِكَ يَا أَرْحَمَ الرَّاحِمِينَ .
خداوندا، هرکس که صبح کند و برای او تکیهگاه و امیدی جز تو باشد ولی تو پناه و امید منی، ای بخشندهترین کسی که از او درخواست شده و ای مهربانترین کسی که از او طلب مهربانی شده، بر محمّد و خاندان محمّد درود فرست و به ناتوانی و درماندگی و بیچارگیام رحم کن و بر من به احسان از جانب خود به بهشت منّت گذار و از آتش رهایم ساز و در وجودم و همه امورم سلامتم بدار، به مهربانیات ای مهربانترین مهربانان.و طول دادن قنوت سزاوار است و دعاهایى که در قنوت خوانده مىشود بسیار است.
آنگاه تکبیر مىگویى و رکوع و سجود را به همان صورتى که ذکر شد بهجا مىآورى و پس از اتمام دو سجده، براى تشهّد و سلام بنشین و مستحبّ است که روى کفل خود بنشینى و پیش از تشهّد بگویى:
بِسْمِ اللّٰهِ، وَبِاللّٰهِ، وَالْحَمْدُ لِلّٰهِ، وَخَيْرُ الْأَسْماءِ لِلّٰهِ، أَشْهَدُ أَنْ لَاإِلٰهَ إِلّا اللّٰهُ
به نام خدا و به خدا و همه نامهای نیکوتر برای خداست و خدا را ستایش و بهترین نامها برای خداست، گواهی میدهم که معبودی جز خدا نیست.
تا آخر تشهّد.
مطالب مرتبط
دو رکعت نمازی که با آن هفتاد هزار گناه بخشیده میشود
نمازی که هر رکعت آن ثواب چهل سال عبادت را دارد
نماز روز یکشنبه ماه ذیالقعده
نماز حدیث نفس برای دفع وسوسه هاى نفسانى در مورد عقاید دینی
نماز برای پرداخت بدهی و قرض و امان از ظلم سلطان
نماز و دستوری برای رفع حوائج دنیا و آخرت
فضیلت خواندن تعقیبات بعد از هر نماز
و چون از نماز فارغ شدی، شروع به خواندن تعقیب کن که تأکید و امر بسیار بران شده و حقتعالی فرموده:
﴿فَإِذٰا فَرَغْتَ فَانْصَبْ وَ إِلىٰ رَبِّكَ فَارْغَبْ﴾
هنگامی که [از تکالیف سنگین] فراغت و آسایشی دست داد باز خود را [به تکالیف و مسئولیت ها] وادار! و مشتاقانه بهسوی پروردگارت توجه کن!
در تفسیر این آیه روایت شده چون از نماز فارغ شوی، خود را در دعا به زحمت انداز و به سوی پروردگار خود میل کن و حاجات خود را از او بطلب و امیدت را از غیر او قطع کن.
و از حضرت امیرالمؤمنین(علیهالسلام) روایت شده: هر کدام از شما که از نماز فارغ شد، باید دستها را به سوی آسمان بلند کند و خود را در دعا به سختی اندازد. از روایات استفاده میشود که «تعقیب» زیاد کنندهی روزی است و مؤمن در حال تعقیب در نماز است و ثواب نماز را دارد تا گاهی که مشغول به ذکر حقتعالی است و خواندن دعا پس از نماز واجب بهتر از خواندن نماز مستحبّ است.
علاّمه مجلسی فرموده: از کلمه «تعقیب» ظاهر میشود که قرآن و دعا و ذکر وقتی متّصل به نماز است عرفاً تعقیب میباشد، ولی بهتر آن است که با وضو و در حال نشستن رو به قبله باشد و افضل در وقت خواندن تعقیب نشستن بر طریق «تشهّد» [یعنی نشستن بر روی کفَل] است و در اثنای تعقیب به ویژه در تعقیب نماز شام سخن نگوید. و بعضی گفتهاند: تمام شرایط نماز را در تعقیب رعایت کنند و ظاهر آن است که پس از نماز، به هر حالی که مشغول قرآن و ذکر و دعا باشد ثوابی برای آن مقرّر است هر چند در حال راه رفتن انجام گیرد.
نویسنده گوید: برای دین و دنیا دعاهای بسیار از ائمهاطهار(صلواتاللهعلیهماجمعین) در تعقیب نمازها وارد شده و چون اشرف عبادات بدنی نماز است و تعقیبات روایت شده را در تکمیل نمازها دخالتی بس عظیم است و همچنین موجب بالا رفتن درجات و فروریختن گناهان و حصول خواستهها و حاجات میشود، به خاطر این دعاگو رسید که بخشی از آنها را در این رساله ذکر کنم و اکثر آن را از کتاب «بحار» و «مقباس» علاّمه مجلسی (عطّراللهمرقدهالشریف) نقل میکنم.
پس میگویم:
تعقیبات بر دو قسم است: تعقیبات مشترک و تعقیبات ویژه.
و از حضرت امیرالمؤمنین(علیهالسلام) روایت شده: هر کدام از شما که از نماز فارغ شد، باید دستها را به سوی آسمان بلند کند و خود را در دعا به سختی اندازد. از روایات استفاده میشود که «تعقیب» زیاد کنندهی روزی است و مؤمن در حال تعقیب در نماز است و ثواب نماز را دارد تا گاهی که مشغول به ذکر حقتعالی است و خواندن دعا پس از نماز واجب بهتر از خواندن نماز مستحبّ است.
علاّمه مجلسی فرموده: از کلمه «تعقیب» ظاهر میشود که قرآن و دعا و ذکر وقتی متّصل به نماز است عرفاً تعقیب میباشد، ولی بهتر آن است که با وضو و در حال نشستن رو به قبله باشد و افضل در وقت خواندن تعقیب نشستن بر طریق «تشهّد» [یعنی نشستن بر روی کفَل] است و در اثنای تعقیب به ویژه در تعقیب نماز شام سخن نگوید. و بعضی گفتهاند: تمام شرایط نماز را در تعقیب رعایت کنند و ظاهر آن است که پس از نماز، به هر حالی که مشغول قرآن و ذکر و دعا باشد ثوابی برای آن مقرّر است هر چند در حال راه رفتن انجام گیرد.
نویسنده گوید: برای دین و دنیا دعاهای بسیار از ائمهاطهار(صلواتاللهعلیهماجمعین) در تعقیب نمازها وارد شده و چون اشرف عبادات بدنی نماز است و تعقیبات روایت شده را در تکمیل نمازها دخالتی بس عظیم است و همچنین موجب بالا رفتن درجات و فروریختن گناهان و حصول خواستهها و حاجات میشود، به خاطر این دعاگو رسید که بخشی از آنها را در این رساله ذکر کنم و اکثر آن را از کتاب «بحار» و «مقباس» علاّمه مجلسی (عطّراللهمرقدهالشریف) نقل میکنم.
پس میگویم: تعقیبات بر دو قسم است: تعقیبات مشترک و تعقیبات ویژه.
مطالب مرتبط
آداب و تعقیبات و نافله نماز عصر
تعقیبات مشترک بین همه نمازها
اما مشترک: تعقیباتی است که پس از هر نماز خوانده میشود و بسیار است و ما در اینجا به چند بخش از آن اکتفا میکنیم.
تسبیحات حضرت فاطمه زهرا(ع)
اوّل:
تسبیح «حضرت فاطمه زهرا»(سلاماللهعلیها) است و احادیث در فضیلت آن بیش از حدّ و خارج از شماره است، از حضرت صادق(علیهالسلام) روایت شده: ما کودکان خود را به تسبیح حضرت فاطمه(سلاماللهعلیها) امر میکنیم، چنانکه ایشان را به نماز دستور میدهیم، بنابراین آن را ترک مکن که هرکه بر آن مداومت کند شقّی و بدبخت نمیشود.
در روایات معتبر وارد شده: ذکر کثیری که خدا در قرآن به آن امر فرموده، تسبیح حضرت فاطمه(سلاماللهعلیها) است و هرکه بعد از هر نماز، مداومت بر آن داشته باشد، خدا را بسیار یاد کرده و به آیه کریمه ﴿وَاذْکُرُوا اللَّهَ ذِکْراً کَثِیراً﴾ عمل کرده است.
به سند معتبر از حضرت باقر(علیه السّلام) روایت شده: هر که تسبیح فاطمه(سلاماللهعلیها) را بگوید و بعد از آن استغفار کند، خدا او را بیامرزد و آن را بر زبان صد است و در میزان عمل هزار و شیطان را دور میکند و خدا را خشنود مینماید.
به سندهای صحیح از حضرت صادق(علیهالسلام) روایت شده: هرکه تسبیح فاطمه(سلاماللهعلیها) را پس از هر نماز بگوید، پیش از آنکه پاها را از حالت نماز بگرداند آمرزیده شود و برایش بهشت واجب میشود.
و در حدیث معتبر دیگری فرمود: پس از هر نماز، خواندن تسبیح فاطمه(سلاماللهعلیها) نزد من بهتر است از آنکه در هر روز هزار رکعت نماز بخوانند.
در روایت معتبری از حضرت باقر(علیهالسلام) نقلشده: به چیزی از تسبیح و تمجید، عبادت الهی انجام نشده که بهتر از تسبیح فاطمه(سلاماللهعلیها) باشد و اگر چیزی از آن بهتر بود حضرت رسول(صلیاللهعلیهوآله) آن را به فاطمه عطا میفرمود.
و احادیث در فضل آن زیاده از آن است که بتوان در این رساله بیان کرد و در شیوۀ آن تفاوتی در احادیث دیده میشود و اشهر و اظهر [مشهورتر و محتملتر] آن است که «سیوچهار» مرتبه «اللَّهأکبر» و «سیوسه» مرتبه «الحمدللَّه» و «سیوسه» مرتبه «سبحاناللَّه» گفته شود؛ و در بعضی از روایات «سُبحانَ للهِ» پیش از «الحمدللَّه» وارد شده و بعضی از علما به این صورت جمع بین روایات کردهاند که پس از نماز به طریق اول بخواند و هنگام خوابیدن به صورت دوم و ظاهراً انجام دادنش در هر وقت به طریق اول که مشهور است بهتر است.
و مستحبّ است بعد از تمام شدن تسبیح «یک» مرتبه «لا إِلهَ إِلّا اللَّهُ» بگوید، چنانکه از حضرت صادق(علیهالسلام) روایت شده: هرکه پس از هر نماز واجب تسبیح حضرت فاطمه(سلاماللهعلیها) را بجا آورد و به دنبال آن «یک» مرتبه بگوید «لا إِلهَ إِلّا اللَّهُ»، خدا او را بیامرزد.
فضیلت گفتن تسبیح و ذکر با تربت امام حسین(ع)
و بهتر آن است که شمردن آن را با تسبیح ساخته از تربت حضرت حسین(علیهالسلام) نگاه دارد و نگاه داشتن شمارش همۀ ذکرها با تسبیح تربت حضرت حسین(علیهالسلام) مستحبّ است و با خود داشتن تربت آن حضرت به طور پیوسته مستحبّ و نگهدار از بلاها و سبب ثواب بیانتهاست.
نقلشده: حضرت فاطمه(سلاماللهعلیها) در ابتدا رشتهای از پشم تابیده و بر آن گرهها زده بود که به آن تسبیح میگفتند تا حضرت حمزة بن عبد المطلّب شهید شد، پس حضرت فاطمه(سلاماللهعلیها) از تربت قبر آن شهید بزرگوار خاک برگرفت و تسبیح ساخت و به آن خدا را تسبیح میکرد، مردم نیز چنان کردند. چون حضرت حسین(علیهالسلام) به شهادت رسید ساختن تسبیح و ذکر گفتن با آن از تربت آن امام مظلوم مستحبّ شد.
از حضرت صاحبالامر(علیهالسلام) روایت شده: هرکه تسبیح تربت امام حسین(علیهالسلام) را در دست داشته باشد و ذکر را فراموش کند، ثواب ذکر برای او نوشته میشود.از حضرت صادق(علیهالسلام) روایت شده: تسبیح تربت آن حضرت خودش ذکر میکند و تسبیح میگوید، بیآنکه آدمی بگوید و فرمود: یک ذکر یا استغفار که با آن گفته میشود برابر با هفتاد ذکر است که با چیز دیگری گفته شود و اگر بدون ذکر بگرداند به هر دانه هفت تسبیح برای او نوشته میشود.و به روایت دیگر اگر با ذکر بگرداند به ازای هر دانه چهل حسنه برای او نوشته میشود و روایت شده: حوریان بهشت چون فرشتهای را میبینند که به زمین میآید از او درخواست میکنند که تسبیح و تربت حضرت امام حسین(علیهالسلام) را برای ما بیاور.
در حدیث صحیح از حضرت موسی بن جعفر(علیهالسلام) روایت شده: مؤمن باید خالی از پنج چیز نباشد: مسواک، شانه، سجّادهای که بر روی آن نماز بخواند و تسبیحی که در آن سیوچهار دانه باشد و انگشتر عقیق؛ و ظاهر آن است که تسبیح خام و پخته هر دو خوب است و خام بهتر است.از حضرت جعفر صادق(علیهالسلام) روایت شده: هرکه با تسبیح تربت قبر امام حسین(علیهالسلام) یک تسبیح بگوید، حقتعالی برای او چهارصد حسنه بنویسد و چهارصد گناه از او محو کند و چهارصد حاجت او را برآورد و چهارصد درجه برای او بالا برد.
و نیز روایت شده: مستحب است رشته تسبیح کبود باشد به رنگ آسمان و از بعضی روایات استفاده میشود که اگر زنان عدد ذکر را به انگشتان خود بشمارند افضل است، ولی احادیث فضیلت تربت به طور مطلق اکثر و اقوی است.
فضیلت سه تکبیر بعد از نماز
دوم:
مستحب است پس از سلام نماز واجب، «سه مرتبه» دست را تا روبروی صورت بلند کند و تا به زانو یا نزدیک زانو بازگرداند و با هر مرتبه یک «اللَّهُ أَکْبَرُ» بگوید، چنانکه علیبنابراهیم و سیدابنطاووس و ابنبابویه به سندهای معتبر از حضرت جعفر صادق(علیهالسلام) روایت کردهاند:
مفضّلبنعمر از آن حضرت پرسید: به چه علت نمازگزار پس از سلام نماز سه مرتبه تکبیر میگوید و دست بر میدارد؟ فرمود: برای آنکه چون حضرت رسالت پناه فتح مکه نمود، نماز ظهر را با اصحاب کنار «حَجَرالاَسوَد» خواند، چون سلام نماز را به پایان برد سه مرتبه تکبیر گفت و با هر نوبت دست برداشت، آنگاه گفت:
لَاإِلٰهَ إِلّا اللّٰهُ وَحْدَهُ وَحْدَهُ وَحْدَهُ أَ نْجَزَ وَعْدَهُ وَنَصَرَ عَبْدَهُ وَأَعَزَّ جُنْدَهُ وَغَلَبَ الْأَحْزابَ وَحْدَهُ، فَلَهُ الْمُلْكُ وَلَهُ الْحَمْدُ يُحْيِي وَيُمِيتُ وَهُوَ عَلَىٰ كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ .
معبودی جز خدا نیست، یکتاست، یکتاست، یکتاست، به وعدهاش وفا کرد و بندهاش را یاری نمود و سپاهش را نیرومند گرداند و بر گروههای کفر به تنهایی چیره شد، پس فرمانروایی و ستایش ویژۀ اوست، زنده میکند و میمیراند و او بر هر کاری تواناست.آنگاه رو به سوی اصحاب کرد و فرمود: این تکبیر و این دعا را پس از هر نماز واجب ترک نکنید چه هر که پس از سلام نماز چنین کند، شکر نعمت خدا را بر تقویت اسلام و لشکر اسلام ادا کرده است.
در حدیث صحیح نقلشده: چون حضرت صادق(علیهالسلام) از نماز فارغ میشدند دستها را بالای سر مبارک خود بلند میکردند و دعا میکردند؛
و از حضرت باقر(علیهالسلام) روایت شده: هر بندهای که دستها را به سوی خدا بردارد حقتعالی حیا میکند دستهای او را خالی بازگرداند، بنابراین وقتی که دعا میکنید دستها را فرود نیاورید مگر آنکه بر سر و روی خود بکشید.
دعاهای کوتاه بعد از نماز
سوم:
کلینی به سند معتبر از حضرت باقر(علیهالسلام) روایت کرده: هرکه پس از نماز واجب، پیش از آنکه پاهای خود را بگرداند «سه مرتبه» این دعا را بخواند خدا گناهان او را بیامرزد هرچند درکثرت مانند کف دریا باشند.
أَسْتَغْفِرُ اللّٰهَ الَّذِي لَاإِلٰهَ إِلّا هُوَ الْحَيُّ الْقَيُّوْمُ ذُو الْجَلالِ وَالْإِكْرامِ وَأَ تُوبُ إِلَيْهِ .
آمرزش میطلبم از خدا که معبودی جز او نیست، زنده و به خود پاینده و صاحب بزرگی و رأفت و محبت است و به سوی او باز میگردم.و در روایت دیگر واردشده: هرکه این استغفار را هر روز بخواند حقتعالی چهل گناه کبیره او را بیامرزد.
چهارم:
کلینی به سند معتبر از حضرت صادق(علیهالسلام) روایت کرده: این دعا را پس از هر نماز ترک نکن:
أُعِيذُ نَفْسِي وَما رَزَقَنِي رَبِّي بِاللّٰهِ الْواحِدِ الصَّمَدِ الَّذِي لَمْ يَلِدْ وَلَمْ يُولَدْ وَلَمْ يَكُنْ لَهُ كُفُواً أَحَدٌ، وَأُعِيذُ نَفْسِي وَمَا رَزَقَنِي رَبِّي بِرَبِّ الْفَلَقِ مِنْ شَرِّ مَا خَلَقَ وَمِنْ شَرِّ غَاسِقٍ إِذَا وَقَبَ وَمِنْ شَرِّ النَّفَّاثاتِ فِي الْعُقَدِ وَمِنْ شَرِّ حاسِدٍ إِذا حَسَدَ، وَأُعِيذُ نَفْسِي وَمَا رَزَقَنِي رَبِّي بِرَبِّ النَّاسِ مَلِكِ النَّاسِ إِلٰهِ النَّاسِ مِنْ شَرِّ الْوَسْوَاسِ الْخَنَّاسِ الَّذِي يُوَسْوِسُ فِي صُدُورِ النَّاسِ مِنَ الْجِنَّةِ وَالنَّاسِ .
خودم را و آنچه پروردگارم روزیام نموده پناه میدهم به خدای یگانه بینیاز که نزاده و زاده نشده است و احدی همتای او نبوده و خودم را و آنچه پروردگارم روزیام نموده پناه میدهم به پروردگار سپیده از گزند هرچه آفرید و از گزند شب تیره زمانی که تاریکیاش درآید و از شرّ دمندگان در گرهها و از شر حسود هنگامی که حسد ورزد، خود را و آنچه پروردگارم روزیام نموده پناه میدهم به پروردگار آدمیان، فرمانده آدمیان، معبود آدمیان، از گزند وسوسهگر پنهانکار که وسوسه میکند در سینههای مردم از جنّ و آدمی.
پنجم:
شیخ کلینی به سند معتبر از علیبنمهزیار روایت کرده محمدبنابراهیم به حضرت هادی(علیهالسلام) نوشت: ای سید من اگر مصلحت میدانی دعایی به من بیاموز که بعد از هر نماز بخوانم تا حقتعالی به سبب آن خیر دنیا و آخرت را برای من گرد آورد. آن حضرت در پاسخ او نوشت بگو:
أَعُوْذُ بِوَجْهِكَ الْكَرِيمِ وَعِزَّتِكَ الَّتِي لَاتُرَامُ وَقُدْرَتِكَ الَّتِي لَايَمْتَنِعُ مِنْها شَيْءٌ مِنْ شَرِّ الدُّنْيا وَالْآخِرَةِ وَمِنْ شَرِّ الْأَوْجاعِ كُلِّها .
پناه میآورم به جلوه بزرگوارت و توانمندیات که نسبت به آن سوءقصد نشود و قدرتت که چیزی از آن امتناع نورزد، از شر دنیا و آخرت و از شرّ همه دردها.
و در بعضى از روایات این دنباله را دارد:
وَلَا حَوْلَ وَلَا قُوَّةَ إِلّا بِاللّٰهِ الْعَلِيِّ الْعَظِيمِ .
و هیچ نیرو و توانى نیست جز به خداى بلندمرتبه بزرگ.
ششم:
کلینی و ابنبابویه به سندهای صحیح و غیر صحیح از حضرت باقر(علیهالسلام) و صادق(علیهالسلام) روایت کردهاند: کمتر چیزی که تو را پس از نماز واجب از دعا کافی و بس است این است که بگویی:
اللّٰهُمَّ إِنِّي أَسْأَلُكَ مِنْ كُلِّ خَيْرٍ أَحَاطَ بِهِ عِلْمُكَ، وَأَعُوذُ بِكَ مِنْ كُلِّ شَرُ أَحَاطَ بِهِ عِلْمُكَ . اللّٰهُمَّ إِنِّي أَسْأَلُكَ عَافِيَتَكَ فِي أُمُورِي كُلِّها وَأَعُوذُ بِكَ مِنْ خِزْيِ الدُّنْيا وَعَذابِ الْآخِرَةِ .
خدایا از تو میخواهم از هر چیزی که دانشت آن را فرا گرفته و پناه میآورم به تو از هر شرّی که دانشت آن را فرا گرفته است، خدایا سلامتی کامل را در همه امورم از تو میخواهم و به تو پناه میآورم از خواری دنیا و عذاب آخرت.
و در روایت ابنبابویه است:
اللّٰهُمَّ صَلِّ عَلَىٰ مُحَمَّدٍ وَآلِ مُحَمَّدٍ اللّٰهُمَّ إِنِّي أَسْأَلُكَ ...
خدایا درود فرست بر محمّد و خاندان محمد، خدایا از تو میخواهم...
تا آخر دعا.
هفتم:
مستحبّ است نمازگزار چون از نماز فارغ شود بگوید:
اللّٰهُمَّ صَلِّ عَلَىٰ مُحَمَّدٍ وَآلِمُحَمَّدٍ وَأَجِرْنِي مِنَ النَّارِ وَأَدْخِلْنِي الْجَنَّةَ وَزَوِّجْنِي الْحُوْرَ الْعِينَ .
خدایا درود فرست بر محمّد و خاندان محمّد و مرا از آتش امان ده و وارد بهشت کن و حورالعین را به همسریام درآور.چنانکه در حدیث معتبر از حضرت امیرمؤمنان(علیهالسلام) روایتشده است: بنده باید از نماز فارغ نشود تا از خداوند بهشت را بخواهد و از دوزخ به او پناه برد و نیز بخواهد که حورالعین را به همسری او درآورد.
فضیلت خواندن حمد و آیتالکرسی و آیهی شهادت و ملک بعد از هر نماز
هشتم: فضیلت حمد و آیتالکرسی و آیهی شهادت و آیهی ملک بعد از هر نماز
به سند موّثق از حضرت امام صادق(علیهالسلام) روایت شده است: چون حقتعالی فرمان داد این آیات را به زمین آورند به عرش الهی چنگ زدند و گفتند: پروردگارا، ما را به سوی اهل خطا و گناهکاران میفرستی؟
حقتعالی به سوی ایشان وحی کرد به سوی زمین بروید، به عزّت و جلالم سوگند یاد میکنم که تلاوت نکند شما را احدی از آل محمّد و شیعیان ایشان جز آنکه نظر رحمت کنم به سوی آنان از رحمتهای پنهان خود، هر روز هفتاد نظر، در هر نظری هفتاد حاجت او را برآورم و او را بپذیرم هرچند نافرمانی بسیار نموده باشد.
و طبق روایتی دیگر: هرکه این آیات را بعد از هر نماز بخواند او را در «حظیره قدس» [منظور استراحتگاه بهشت است] ساکن گردانم، با هر گناهی که داشته باشد و اگر ساکن نکنم، به سوی او نظر کنم، به نظر رحمت ویژۀ خود، در هر روز هفتاد نظر و اگر چنین نکنم، هر روز هفتاد حاجت او را برآورم که کمتر آنها آمرزیدن گناهان باشد و اگر چنین نکنم، او را از شرّ شیطان و از شرّ هر دشمنی پناه دهم و به او بر ایشان یاری رسانم و او را از وارد شدن بهشت مانع نشود مگر مرگ؛
و آن آیات به شرح زیر است:«سوره فاتحه» تا آخر و «آیتالکرسی» که تا «هُم فیها خالِدونَ» بخواند بهتر است و «آیه شهادت»، یعنی
:﴿شَهِدَ اللّٰهُ أَنَّهُ لاٰ إِلٰهَ إِلاّٰ هُوَ وَ الْمَلاٰئِكَةُ وَ أُولُوا الْعِلْمِ قٰائِماً بِالْقِسْطِ لاٰ إِلٰهَ إِلاّٰ هُوَ الْعَزِيزُ الْحَكِيمُ . إِنَّ الدِّينَ عِنْدَ اللّٰهِ الْإِسْلاٰمُ وَ مَا اخْتَلَفَ الَّذِينَ أُوتُوا الْكِتٰابَ إِلاّٰ مِنْ بَعْدِ مٰا جٰاءَهُمُ الْعِلْمُ بَغْياً بَيْنَهُمْ وَ مَنْ يَكْفُرْ بِآيٰاتِ اللّٰهِ فَإِنَّ اللّٰهَ سَرِيعُ الْحِسٰابِ﴾
خداوند درحالیکه [به کارگردانی در همۀ امورِ هستی] قائم به عدالت است، [با زبانِ وحی و نظام استوار آفرینش و وحدتِ حاکمیت در خلقت] گواهی میدهد که هیچ معبودی جز او نیست و فرشتگان و دانشمندان نیز [گواهی میدهند که] جز او معبودی وجود ندارد، [معبودی] که توانای شکستناپذیر و حکیم است؛ مسلّماً دین نزد خدا فقط اسلام است [ اسلامی که در قرآن تجلی دارد]، اهل کتاب [چه یهود چه نصاری، دربارۀ آن] به نزاع و کشمکش برنخاستند مگر پس از آنکه [بهوسیلۀ تورات و انجیل دربارۀ حق بودنش] به آگاهی و یقین رسیده بودند، سبب [این نزاع و کشمکش که مانع پذیرفتن اسلام از سوی آنان شد] خوی تجاوزگری، حسد و فساد بین خودشان بود. آنانکه منکر آیات حق شوند [محکوم به محاکمه در قیامتند؛] خداوند حسابرسی سریع است.و «آیه ملک» یعنی:
﴿قُلِ اللّٰهُمَّ مٰالِكَ الْمُلْكِ تُؤْتِي الْمُلْكَ مَنْ تَشٰاءُ وَ تَنْزِعُ الْمُلْكَ مِمَّنْ تَشٰاءُ وَ تُعِزُّ مَنْ تَشٰاءُ وَ تُذِلُّ مَنْ تَشٰاءُ بِيَدِكَ الْخَيْرُ إِنَّكَ عَلىٰ كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ تُولِجُ اللَّيْلَ فِي النَّهٰارِ وَ تُولِجُ النَّهٰارَ فِي اللَّيْلِ وَ تُخْرِجُ الْحَيَّ مِنَ الْمَيِّتِ وَ تُخْرِجُ الْمَيِّتَ مِنَ الْحَيِّ وَ تَرْزُقُ مَنْ تَشٰاءُ بِغَيْرِ حِسٰابٍ﴾
[در مقام دعا] بگو: خدایا! ای مالک و فرمانروای همۀ موجودات! هرکه را بخواهی حکومت میبخشی و از هرکه بخواهی حکومتِ [دادهشده] را میستانی و هرکه را بخواهی عزّت میدهی و هرکه را بخواهی خوار و بیمقدار میکنی، هر خیری به دست توست، مسلّماً تو بر هر کاری توانایی؛ شب را در روز و روز را در شب فرومیبری و زنده را از مرده و مرده را از زنده بیرون میآوری و هرکه را اراده کنی بیحساب روزی میدهی.
فضیلت خواندن آیتالکرسی بعد از هر نماز
فضیلت «آیتالکرسی» بعد از هر نماز
به سند معتبر از حضرت امام موسیبنجعفر(علیهالسلام) روایت شده است: هرکه بعد از هر نماز واجب «آیتالکرسی» را بخواند، گزندهای به او ضرر نرساند و در حدیث معتبر دیگر فرمود: رسول خدا(صلیاللهعلیهوآله) فرمودند: یا علی بر تو باد به تلاوت نمودن «آیتالکرسی» پس از هر نماز واجب، به درستی که بر خواندن آن محافظت نکند مگر پیغمبر یا صدّیق یا شهید؛
و از حضرت رسالت پناه روایت شده است: هرکه «آیتالکرسی» را پس از هر نماز بخواند او را از وارد شدن به بهشت جز مرگ مانعی نباشد؛ و طبق روایت دیگر: هرکه «آیتالکرسی» را بعد از هر نماز واجب بخواند نمازش پذیرفته شود و در امان خدا باشد و خداوند او را از بلاها و گناهان حفظ کند.
دعای «شیبه هذلی» برای باز شدن هشت در بهشت
نهم: دعای شیبه هذلی
کلینی و ابنبابویه و دیگران به سندهای معتبر از حضرت امام محمدباقر(علیهالسلام) روایت کردهاند: شیبه هذلی به محضر حضرت رسول خدا(صلیاللهعلیهوآله) آمد و عرضه داشت: یا رسول الله من پیر شدهام و به اعمالی که پیش از این خود را به آن عادت داده بودم ـ همچون نماز و روزه و حج و جهاد ـ قدرتم وفا نمیکند، بنابراین گفتاری به من بیاموز که خداوند مرا به آن سود بخشد و انجامش برایم سبک و آسان باشد.
حضرت فرمودند: سخنت را بار دیگر بگو، شیبه سه مرتبه سخنش را تکرار کرد. حضرت فرمودند: درخت و کلوخی در اطراف تو نماند مگر اینکه از باب ترحّم بر تو گریست، هرگاه از نماز صبح فارغ شوی ده مرتبه بگو:
سُبْحانَ اللّٰه العَظِيمِ وَبِحَمْدِهِ وَلَا حَوْلَ وَلَا قُوَّةَ إِلّا بِاللّٰهِ الْعَلِيِّ الْعَظِيمِ،
منزّه است خدای بزرگ و ستایش ویژۀ اوست و هیچ نیرو و توانى نیست جز به خداى بلندمرتبه بزرگ.تا خدا به برکت این دعا تو را از کوری و دیوانگی و خوره و پیسی و پریشانی و تباهی عقل عافیت دهد.
شیبه گفت: یا رسول الله این برای دنیای من است، برای آخرت من چیزی بفرما، فرمودند: بعد از هر نماز بگو:
اللّٰهُمَّ اهْدِنِي مِنْ عِنْدِكَ، وَأَفِضْ عَلَيَّ مِنْ فَضْلِكَ، وَانْشُرْ عَلَيَّ مِنْ رَحْمَتِكَ، وَأَنْزِلْ عَلَيَّ مِنْ بَرَكاتِكَ .
خدایا مرا از سوی خود راهنمایی کن و از احسان خود بر من جاری فرما و رحمتت را بر من بگستران و از برکاتت بر من نازل کن.
آنگاه حضرت فرمودند:اگر بنده بر این عمل مواظبت کند و آن را عمداً تا وقت مردن ترک نکند چون به صحرای محشر درآید هشت در بهشت برای او گشوده میشود که از هر دری که بخواهد وارد شود و این دعای آخر به اسانید معتبر دیگر نیز وارد شده است.
فضیلت تسبیحات اربعه
دهم: فضیلت «تسبیحات اربعه»
دهم خواندن «تسبیحات اربعه» است، چنانکه شیخ طوسی و ابنبابویه و حمیری به سندهای صحیح از حضرت امام صادق(علیهالسلام) روایت کردهاند: روزی حضرت رسالت پناه به اصحاب خود فرمود: اگر آنچه از جامهها و ظرفها دارید جمع کنید و بر روی هم گذارید آیا به آسمان میرسد؟ گفتند: نه یا رسول الله، فرمود: میخواهید به شما چیزی بیاموزم که ریشهاش در زمین و شاخههایش در آسمان است؟
گفتند: آری یا رسول الله، حضرت فرمود: پس از هر نماز سیبار بگویید:«سُبْحانَ اللّٰهِ وَالْحَمْدُ لِلّٰهِ وَلَا إِلٰهَ إِلّا اللّٰهُ وَاللّٰهُ أَکْبَرُ » که پایه هاى اینها در زمین و شاخههایشان در آسمان است و از آدمى این آسیبها را دور میسازد: زیر آوارماندن، غرق شدن، سوختن، در چاه افتادن، دریدن درندگان، مردن به مرگهاى دردناک، و هربلایى را که در آن روز از آسمان فرود مىآید و اینهایند «باقیات صالحات» که حقتعالى در قرآن فرموده است.
و به سندهای صحیح دیگر از حضرت امام صادق(علیهالسلام) روایت شده است: هرکه این تسبیحات را پس از هر نماز واجب چهل مرتبه بخواند پیش از آنکه از جای نماز برخیزد هر حاجتی که از خداوند بخواهد روا میگردد.
و به سند صحیح از حضرت صادق(علیهالسلام) روایت شده: هرکه پس از نماز واجب سی مرتبه «سُبْحانَ اللَّهِ» بگوید، بر بدنش گناهی نماند جز آنکه بریزد و در حدیث صحیح دیگری از آن حضرت روایت شده: ذکر کثیر که حقتعالی در کلام مجید مدح کرده، این است که پس از هر نماز واجب سی مرتبه «سُبْحانَ اللَّهِ» بگوید؛
و قطب راوندی روایت کرده: حضرت امیرمؤمنان(علیهالسلام) به براءبنعازب فرمود: میخواهی تو را به امری دلالت کنم که چون بجا آری به حقّ و راستی دوست خدا باشی؟ عرضه داشت آری.
فرمود: پس از هر نماز تسبیحات اربعه را ده مرتبه بگو، چون انجام دهی هزار بلا در دنیا از تو دور شود که یکی از آنها ارتداد در دین میباشد و هزار درجه در آخرت برای تو ذخیره میکنند که یکی از آنها قرار گرفتن در جوار حضرت رسول(صلیاللهعلیهوآله) است.
یازدهم:
کلینی به سند حَسن از حضرت صادق(علیهالسلام) روایت کرده: هرکه پس از نماز واجب سه مرتبه بگوید:
يَا مَنْ يَفْعَلُ مَا يَشاءُ وَلَا يَفْعَلُ مَا يَشاءُ أَحَدٌ غَيْرُهُ .
ای کسی که آنچه بخواهد انجام میدهد و کسی جز او آنچه را که بخواهد انجام نمیدهدهر حاجت که بخواهد روا مىشود.
فضیلت بسیار برای خواندن این ذکر و تهلیل خاص بعد از هر نماز
دوازدهم: فضیلت تهلیل ماثور
شیخ برقی به سند موثّق از امام صادق(علیهالسلام) روایت کرده: هرکه پس از فارغ شدن از نماز پیش از آنکه زانوهای خود را از جای خویش حرکت دهد ده مرتبه این تهلیل را بخواند حقتعالی چهل هزار گناه او را محو میکند و چهل هزار حسنه برای او مینویسد و چنان است که گویا دوازده مرتبه قرآن را ختم کرده باشد و نیز فرمود: من صد مرتبه میخوانم، ولی برای شما ده مرتبه کافی است.
أَشْهَدُ أَنْ لَاإِلٰهَ إِلّا اللّٰهُ وَحْدَهُ لَاشَرِيكَ لَهُ إِلٰهاً وَاحِداً أَحَداً صَمَداً لَمْ يَتَّخِذْ صاحِبَةً وَلَا وَلَداً .
گواهی میدهم که معبودی جز خدا نیست، یگانه است و شریکی برای او نیست، معبود یگانه و یکتا و بینیاز است، نه همسری گرفته و نه فرزندی.فضیلت بسیاری برای این تهلیل وارد شده، به ویژه در تعقیب نماز صبح و شام و به هنگام طلوع و غروب آفتاب.
سیزدهم:
کلینی و ابنبابویه و دیگران به سندهای صحیح از امام صادق(علیهالسلام) روایت کردهاند: جبرییل(علیهالسلام) در زندان نزد یوسف(علیهالسلام) آمد و گفت: پس از هر نماز بگو:
اللّٰهُمَّ اجْعَلْ لِي فَرَجاً وَمَخْرَجاً وَارْزُقْنِي مِنْ حَيْثُ أَحْتَسِبُ وَمِنْ حَيْثُ لَاأَحْتَسِبُ .
خدایا برای من گشایشی و راه بیرون رفتن از مشکلات قرار ده و از جایی که گمان میبرم و نیز از جایی که گمان نمیبرم به من روزی ده
چهاردهم:
نویسنده کتاب «بلد الاَمین» از حضرت رسول(صلیاللهعلیهوآله) روایت کرده هرکه بخواهد خدا در روز قیامت او را بر اعمال زشتش آگاه نسازد و پرونده گناهانش را باز نکند، باید پس از هر نماز بخواند:
اللّٰهُمَّ إِنَّ مَغْفِرَتَكَ أَرْجَىٰ مِنْ عَمَلِي، وَ إِنَّ رَحْمَتَكَ أَوْسَعُ مِنْ ذَنْبِي . اللّٰهُمَّ إِنْ كانَ ذَنْبِي عِنْدَكَ عَظِيماً فَعَفْوُكَ أَعْظَمُ مِنْ ذَنْبِي . اللّٰهُمَّ إِنْ لَمْ أَكُنْ أَهْلاً أَنْ تَرْحَمَنِي فَرَحْمَتُكَ أَهْلٌ أَنْ تَبْلُغَنِي وَتَسَعَنِي، لِأَنَّها وَسِعَتْ كُلَّ شَيْءٍ، بِرَحْمَتِكَ يَا أَرْحَمَ الرَّاحِمِينَ .
خدایا آمرزش تو امیدبخشتر از عمل من و رحمتت وسیعتر از گناه من است، خدایا اگر گناهم نزد تو بزرگ است، گذشت تو از گناه من بزرگتر است، خدایا اگر سزاوار نبودم که به من رحم کنی، رحمت تو سزاوار است که به من برسد و مرا فراگیرد زیرا رحمت تو هر چیزی را فرا گرفت، به مهربانیات ای مهربانترین مهربانان.
پانزدهم:
کفعمی از حضرت رسالت پناه(صلیاللهعلیهوآله) روایت کرده که مردی از روی بیماری و تنگدستی به آن حضرت شکایت کرد، حضرت فرمود: پس از هر نماز واجب چنین بگو:
تَوَكَّلْتُ عَلَى الْحَيِّ الَّذِي لَايَمُوتُ، وَالْحَمْدُ لِلّٰهِ الَّذِي لَمْ يَتَّخِذْ صاحِبَةً، وَلَا وَلَداً وَلَمْ يَكُنْ لَهُ شَرِيكٌ فِي الْمُلْكِ، وَلَمْ يَكُنْ لَهُ وَ لِيِ مِنَ الذُّلِّ وَكَبِّرْهُ تَكْبِيراً .
توکل کردم بر زندهای که هرگز نمیمیرد و خدا را ستایش که برنگزیده همسری و نه فرزندی و در فرمانروایی شریکی برای او نیست و برای او سرپرستی از روی خواری نمیباشد و بزرگ شمار او را بزرگ شمردنی شایسته.
در روایت دیگری فرمود: هیچ سختی برایم روی نداد مگر آنکه جبرییل(علیه السلام) در برابرم تمثّل یافت و گفت: این دعا را بخوان؛ و در احادیث معتبر وارد شده برای وسوسههای درونی و قرض و پریشانی و بیماری باید این دعا را پیدرپی خواند؛ و در بعضی روایات در ابتدای آن: «لاحَوْلَ وَ لاقُوَّةَ اِلاّ بِاللّهِ؛ هیچ نیرو و توانى نیست جز به خداى [بلندمرتبه بزرگ]» آمده است.
شانزدهم:
شیخ مفید در کتاب «مقنعه» در تعقیب هر نماز این دعا را آورده:
اَللّهُمَّ انْفَعْنا بِالْعِلْمِ وَزَيِّنّا بِالْحِلْمِ وَجَمِّلْنا بِالْعافِيَةِ وَكَرِّمْنا بِالتَّقْوى اِنَّ وَلِيِّىَ اللَّهُ الَّذى نَزَّلَ الْكِتابَ وَهُوَ يَتَوَلَّى الصّالِحينَ .
خدایا ما را به وسیلۀ دانش سود ده و به بردباری بیارای و به عافیت زیبا گردان و به تقوا گرامی دار، به درستی که سرپرست من خدا است که قرآن را نازل کرد و او شایستگان را سرپرستی میکند.
رازی مخفی برای پاک شدن از گناهان که پیامبر(ص) به امام علی(ع) آموخت
هفدهم: دعای مکنون و فضیلت آن
ابنبابویه و شیخ طوسی و غیر ایشان به سندهای معتبر از حضرت امیرمؤمنان(علیهالسلام) روایت کردهاند: هرکه مایل است از دنیا بیرون رود درحالیکه از گناهان پاک شده باشد همچون طلایی که از ناخالصی پاک میشود و در قیامت هیچ کس از او بازخواست و دادخواهی نکند، پس از نمازهای پنجگانه «نسبت» پروردگار را بخواند و آن خواندن دوازده مرتبه ﴿قُلْ هُوَ اللَّه أحَد﴾ است، آنگاه دستها را به سوی آسمان بگشاید و این دعا را بخواند.
سپس فرمود: این از رازهای مکنون است که رسول خدا(صلیاللهعلیهوآله) به من تعلیم داد و فرمود به حسن و حسین(علیهماالسلام) بیاموزم و دعا این است:
اَللّهُمَّ اِنّى اَسْئَلُكَ بِاسْمِكَ الْمَكْنُونِ الْمَخْزُونِ الطّاهِرِ الطُّهْرِ الْمُبارَكِ وَاَسْئَلُكَ بِاسْمِكَ الْعَظيمِ وَسُلْطانِكَ الْقَديمِ يا واهِبَ الْعَطايا يا مُطْلِقَ الاُْسارى يا فَكّاكَ الرِّقابِ مِنَ النّارِ صَلِّ عَلى مُحَمَّدٍ وَآلِ مُحَمَّدٍ وَفُكَّ رَقَبَتى مِنَ النّارِ وَاَخْرِجْنى مِنَ الدُّنْيا آمِناً وَاَدْخِلْنِى الْجَنَّةَ سالِماً وَاجْعَلْ دُعآئى اَوَّلَهُ فَلاحاً وَاَوْسَطَهُ نَجاحاً وَآخِرَهُ صَلاحاً اِنَّكَ اَنْتَ عَلاّمُ الْغُيُوبِ .
خدایا از تو میخواهم به نامت، آن نام پوشیده محفوظ و پاک و پاکیزه و پربرکت و از تو میخواهم به نام بزرگت و سلطنت دیرینهات، ای بخشندهی عطاها، ای آزادکنندهی اسیران، ای رهاییبخش بندگان از آتش، بر محمّد و خاندان محمّد درود فرست و مرا از آتش رهایی ده و ایمن از دنیا بیرون بَر و به سلامت وارد بهشت کن و قرار ده آغاز دعایم را رستگاری و میانهاش را کامیابی و پایانش را درستی، به یقین تو دانای نهانهایی.و در بعضى از نسخههای معتبر این دعا به این صورت است:
يا فَكّاكَ الرِّقابِ مِنَ النّارِ اَسْئَلُكَ اَنْ تُصَلِّىَ عَلَى مُحَمَّدٍ وَآلِ مُحَمَّدٍ وَاَنْ تُعْتِقَ رَقَبَتى مِنَ النّارِ وَاَنْ تُخْرَجَنى مِنَ الدُّنْيا سالِما وَتُدْخِلَنِى الْجَنَّةَ آمِنا وَاَنْ تَجْعَلَ دُعآئى اَوَّلَهُ فَلاحا وَاَوْسَطَهُ نَجاحا وَآخِرَهُ صَلاحا اِنَّكَ اَنْتَ عَلاّمُ الْغُيُوبِ .
ای رهانندهی مردم از آتش، از تو میخواهم بر محمّد و خاندان محمّد درود فرستی و مرا از آتش برهانی و از دنیا به سلامت بیرون ببری و در حال امنیت وارد بهشت کنی و آغاز دعایم را رستگاری و میانهاش را کامیابی و پایانش را درستی قرار دهی، به یقین تو دانای نهانهایی.
فضیلت خواندن سوره توحید بعد از هر نماز
فضیلت سوره توحید بعد از هر نماز
کلینی به سند معتبر از امام صادق(علیهالسلام) روایت کرده: هرکه به خدا و روز قیامت ایمان دارد باید پس از هر نماز واجب خواندن سوره ﴿قُلْ هُوَ اللَّه أحَد﴾ را ترک نکند، به یقین هرکه آن را بخواند خدا خیر دنیا و آخرت را برای او گرد آورد و پدر و مادرش را و هرکه از پدر و مادرش پدید آمده میآمرزد؛
و در حدیث دیگری وارد شده: هرکه پس از نماز واجب ده مرتبه سوره «توحید» را بخواند حقتعالی از حورالعین به همسری او درآورد؛ و سید ابن طاووس از حضرت رسول(صلیاللهعلیهوآله) روایت کرده: هرکه پس از هر نماز سوره «توحید» را بخواند از آسمان رحمت بر سرش فرو ریزد و آرامش بر او نازل شود و خدا به سوی او به مِهر و رحمت نظر اندازد و گناهانش را بیامرزد و هر حاجت که بخواهد برآورده نماید و در امان خدا باشد.
دعای آمرزش گناهان
هجدهم: دعای آمرزش گناهان
کلینی و دیگران به سند معتبر از اهلبیت(علیهمالسلام) روایت کردهاند: هرکه پس از هر نماز محاسن خود را به دست راست بگیرد و دست چپ را به جانب آسمان بگشاید و سه مرتبه بگوید:
يا ذَاالْجَلالِ وَالاِْكْرامِ اِرْحَمْنى مِنَ النّارِ
ای دارای بزرگی و رأفت و محبت رحم کن بر من از آتش.
بعد سه مرتبه بگوید:
اَجِرْنى مِنَ الْعَذابِ الاُليمِ
پناه ده مرا از شکنجه دردناک.
آنگاه دست راست را از محاسن بردارد و هر دو دست را به سوی آسمان بگشاید و سه مرتبه بگوید:
يا عَزيزُ يا كَريمُ يا رَحْمنُ يا غَفُورُ يا رَحيمُ
ای توانمند، ای مهماننواز، ای بخشنده، ای آفریننده، ای مهربان.
بعد دستها را بگرداند و پشت دستها را به جانب آسمان کند و سه مرتبه بگوید:
اَجِرْنى مِنَ الْعَذابِ الاُليمِ
پناه ده مرا از شکنجه دردناک.
آنگاه بگوید:
وَصَلَّى اللَّهُ عَلى مُحَمَّدٍ وَآلِهِ وَالْمَلاَّئِكَةُ وَالرُّوحُ
درود خدا بر محمّد و خاندانش و فرشتگان و روح
پس از آن حضرت فرمود: هرکه این دعا را بخواند، خدا همه گناهان او را بیامرزد و از او خشنود گردد و به جز جنّ و انس همهی آفریدگان برای او تا هنگام مرگ استغفار کنند.
نوزدهم:
شیخ مفید در کتاب «مجالس» از محمّدبنحنفیه روایت کرده: روزی پدرم حضرت امیرمؤمنان(علیهالسلام) کعبه را طواف میکرد، ناگاه مردی را دید که به پردههای کعبه چنگ زده و این دعا را میخواند، به او فرمود: این است دعای تو؟ گفت: آری مگر شنیدی؟ حضرت فرمود: آری شنیدم.
فرمود: پس این دعا را پس از هر نماز بخوان، به خدا سوگند هر مؤمنی این دعا را پس از هر نماز بخواند بیتردید حقتعالی گناهان او را میآمرزد هرچند به اندازهی ستارگان آسمان و قطرههای باران و ریگهای زمین و ذرّههای خاک باشد.
بعد حضرت امیر(علیهالسلام) گفت: من این دعا را میدانم و حقتعالی واسع العطایا (دارای بخشش گسترده) و کریم است، آن مرد گفت: یا امیرالمؤمنین راست گفتی و بالاتر از هر دانایی داناتری است و آن مرد حضرت خضر بود؛ و کفعمی نیز این دعا را در کتاب «بلد الاَمین» روایت کرده و دعا این است:
يا مَنْ لا يَشْغَلُهُ سَمْعٌ عَنْ سَمْعٍ يا مَنْ لا يُغَلِّطُهُ السّآئِلُونَ وَيا مَنْ لا يُبْرِمُهُ اِلْحاحُ الْمُلِحّينَ اَذِقْنى بَرْدَ عَفْوِكَ وَمَغْفِرَتِكَ وَحَلاوَةَ رَحْمَتِكَ
ای آنکه او را شنیدنی از شنیدن دیگر باز نمیدارد، ای آنکه خواهندگان او را به اشتباه نمیاندازند، ای آنکه اصرار اصرارکنندگان او را خسته نمیکند، خنکی گذشت و آمرزشت و شیرینی رحمتت را به من بچشان.
ثواب عجیب خواندن آیاتی از سوره روم و صافات در تعقیب نماز مغرب
بیستم:
دیلمی در کتاب «اَعلام الدّین» از ابنعبّاس روایت کرده: حضرت رسول(صلیاللهعلیهوآله) فرمود: هرکه سه مرتبه این آیات را پس از نماز مغرب بخواند آنچه را از ثواب در روز گذشته از او فوت شده دریابد و نمازش پذیرفته شود و اگر بعد از هر نماز واجب و مستحبّ بخواند به عدد ستارگان آسمان و قطرات باران و برگ درختان و ذرّات خاک زمین برایش حسنات نوشته میشود و چون بمیرد در ازای هر حسنه ده حسنه در قبر به او داده میشود. این است آیات:
﴿فَسُبْحٰانَ اللّٰهِ حِينَ تُمْسُونَ وَ حِينَ تُصْبِحُونَ، وَ لَهُ الْحَمْدُ فِي السَّمٰاوٰاتِ وَ الْأَرْضِ وَ عَشِيُا وَ حِينَ تُظْهِرُونَ، يُخْرِجُ الْحَيَّ مِنَ الْمَيِّتِ وَ يُخْرِجُ الْمَيِّتَ مِنَ الْحَيِّ وَ يُحْيِ الْأَرْضَ بَعْدَ مَوْتِهٰا وَ كَذٰلِكَ تُخْرَجُونَ﴾. ﴿سُبْحٰانَ رَبِّكَ رَبِّ اَلْعِزَّةِ عَمّٰا يَصِفُونَ وَ سَلاٰمٌ عَلَى الْمُرْسَلِينَ وَ الْحَمْدُ لِلّٰهِ رَبِّ الْعٰالَمِينَ﴾.«
خداوند را هنگامی که وارد شب میشوید و چون به صبح درمیآیید [به پاکی از هر عیب و نقصی] ستایش کنید [تا پیوسته توجه قلبی به این حقیقت داشته باشید]؛ همۀ ستایشها در آسمانها و زمین ویژۀ اوست و شب و هنگامی که وارد ظهر میشوید [نیز خداوند را با تسبیحگفتن از هر عیب و نقصی پاک و منزّه بدارید]؛ [خداوندی که] زنده را از مرده و مرده را از زنده پدید میآورد و زمین را پس از مردنش حیات میبخشد و [شما را نیز] اینگونه [از قبرها زنده] بیرونتان میآورند.»؛ «پروردگارت که دارای قدرت شکستناپذیر است از همۀ اوصافی که [مشرکان او را به آن] توصیف میکنند منزّه و پاک است؛ سلام و درود بر همۀ رسولان؛ همۀ ستایشها ویژۀ خداوند، پروردگار جهانیان است.»
بیست ویکم: دعای طول عمر
سیدابنطاووس به سند معتبر از جمیل بن درّاج روایت کرده: مردی خدمت امام صادق(علیهالسلام) آمد و گفت: ای مولای من سنّ و سالم بالا رفته و خویشانم مردهاند و مونسی ندارم، میترسم مرا هم مرگ دریابد.
حضرت فرمود: برادران مؤمن صالح برای اُنس گرفتن از نزدیکان بهترند و اگر طولانی شدن عمر خود و خویشان و دوستان را خواهی این دعا را پس از هر نماز بخوان:
اَللّهُمَّ صَلِّ عَلى مُحَمَّدٍ وَآلِ مُحَمَّدٍ اَللّهُمَّ اِنَّ رَسُولَكَ الصّادِقَ الْمُصَدَّقَ صَلَواتُكَ عَلَيْهِ وَآلِهِ قالَ اِنَّكَ قُلْتَ ما تَرَدَّدْتُ فى شَىْءٍ أَنَا فاعِلُهُ كَتَرَدُّدى فى قَبْضِ رُوحِ عَبْدِىَ الْمُؤْمِنِ يَكْرَهُ الْمَوْتَ وَاَكْرَهُ مَسآئَتَهُ اَللّهُمَّ فَصَلِّ عَلى مُحَمَّدٍ وَآلِ مُحَمَّدٍ وَعَجَّلْ لِوَلِيِّكَ الْفَرَجَ وَالْعافِيَةَ وَالنَّصْرَ وَلا تَسُؤْنى فى نَفْسى وَلا فى اَحَدٍ مِنْ اَحِبَّتى
خدایا بر محمّد و خاندان محمّد درود فرست، خدایا رسول راستگوی تصدیق شدهات (درود تو بر او و خاندانش) گفت که تو فرمودی: در هیچ کاری از کارهایم که کنندۀ آن بودم بی رغبت نبودم چون بی رغبتیام در قبض روح بنده مؤمنم درحالیکه او مرگ را خوش ندارد و من هم رنجاندن او را خوش ندارم، خدایا بر محمّد و خاندان محمّد درود فرست و برای ولیات گشایش و عافیت و یاری را نزدیک گردان و درباره خودم و احدی از دوستانم بدی قرار مده.و اگر خواهی یکیک از دوستان خود را نام ببر و بگو: «وَ لا فی فُلانٍ وَ لا فی فُلانٍ» راوی گفت: چون بر این دعا مداومت کردم، چندان عمر یافتهام که از زندگانی ملول و خسته شدهام و این دعا بسیار معتبر است؛ و در تمام کتابهای دعا نقل شده.
مطالب مرتبط
فضیلت خواندن تعقیبات بعد از هر نماز
آداب و تعقیبات و نافله نماز عصر
دعای طول عمر
سیدابنطاووس به سند معتبر از جمیل بن درّاج روایت کرده: مردی خدمت امام صادق(علیهالسلام) آمد و گفت: ای مولای من سنّ و سالم بالا رفته و خویشانم مردهاند و مونسی ندارم، میترسم مرا هم مرگ دریابد.
حضرت فرمود: برادران مؤمن صالح برای اُنس گرفتن از نزدیکان بهترند و اگر طولانی شدن عمر خود و خویشان و دوستان را خواهی این دعا را پس از هر نماز بخوان:
اَللّهُمَّ صَلِّ عَلى مُحَمَّدٍ وَآلِ مُحَمَّدٍ اَللّهُمَّ اِنَّ رَسُولَكَ الصّادِقَ الْمُصَدَّقَ صَلَواتُكَ عَلَيْهِ وَآلِهِ قالَ اِنَّكَ قُلْتَ ما تَرَدَّدْتُ فى شَىْءٍ أَنَا فاعِلُهُ كَتَرَدُّدى فى قَبْضِ رُوحِ عَبْدِىَ الْمُؤْمِنِ يَكْرَهُ الْمَوْتَ وَاَكْرَهُ مَسآئَتَهُ اَللّهُمَّ فَصَلِّ عَلى مُحَمَّدٍ وَآلِ مُحَمَّدٍ وَعَجَّلْ لِوَلِيِّكَ الْفَرَجَ وَالْعافِيَةَ وَالنَّصْرَ وَلا تَسُؤْنى فى نَفْسى وَلا فى اَحَدٍ مِنْ اَحِبَّتى
خدایا بر محمّد و خاندان محمّد درود فرست، خدایا رسول راستگوی تصدیق شدهات (درود تو بر او و خاندانش) گفت که تو فرمودی: در هیچ کاری از کارهایم که کنندۀ آن بودم، بیرغبت نبودم چون بیرغبتیام در قبض روح بنده مؤمنم درحالیکه او مرگ را خوش ندارد و من هم رنجاندن او را خوش ندارم، خدایا بر محمّد و خاندان محمّد درود فرست و برای ولیات گشایش و عافیت و یاری را نزدیک گردان و درباره خودم و احدی از دوستانم بدی قرار مده.و اگر خواهی یکیک از دوستان خود را نام ببر و بگو: «وَ لا فی فُلانٍ وَ لا فی فُلانٍ» راوی گفت: چون بر این دعا مداومت کردم، چندان عمر یافتهام که از زندگانی ملول و خسته شدهام و این دعا بسیار معتبر است؛ و در تمام کتابهای دعا نقل شده.
مطالب مرتبط
دعا برای طولانی شدن عمر و پیروزی بر دشمنان و...
فضیلت خواندن تعقیبات بعد از هر نماز
فضیلت خواندن حمد و آیتالکرسی و آیهی شهادت و ملک بعد از هر نماز
فضیلت خواندن آیتالکرسی بعد از هر نماز
فضیلت بسیار برای خواندن این ذکر و تهلیل خاص بعد از هر نماز
فضیلت خواندن سوره توحید بعد از هر نماز
تعقیبات مخصوص نماز صبح
بدان که تعقیب نماز صبح بیش از سایر نمازهاست و احادیث در فضیلت خصوص این تعقیب بسیار است.
از امیرمؤمنان(علیهالسلام) روایت شده: ذکر خدا بعد از نماز صبح تا طلوع آفتاب در به دست آوردن روزی، سرعتبخشتر از سفرکردن برای تجارت بر روی زمین است.
از حضرت رسول(صلیاللهعلیهوآله) روایت شده: هرکه از طلوع صبح تا طلوع خورشید، در محلّ خواندن نماز خود قرار گیرد و به تعقیب مشغول باشد، خدا او را از آتش دوزخ برهاند.
از امام باقر(علیهالسلام) نقلشده: شیطان لشگر روز خویش را از طلوع صبح تا طلوع خورشید پخش میکند و لشکر شب خویش را از غروب تا بر طرف شدن حمره مغربیه [سرخی موجود در افق مغرب]، بنابراین در این دو ساعت خدا را بسیار یاد کنید که در این دو زمان، شیطان آدمی را از ذکر خدا غافل میکند.
به سند صحیح روایت شده که امام رضا(علیهالسلام) در خراسان، هنگامی که نماز صبح را میخواند تا طلوع خورشید در مصلاّی خویش مینشست و مشغول تعقیب بود، آنگاه کیسه چرمی برای آن حضرت میآوردند که در آن چند مسواک بود، به یکیک آنها مسواک میکرد، سپس مقداری کندُر میجوید، پس از آن قرآن تلاوت میکرد.
از حضرت رسول(صلیاللهعلیهوآله) روایت شده: هرکه از طلوع صبح تا طلوع خورشید مشغول تعقیب باشد، ثواب حجّ برای او میشود.
در حدیث قدسی وارد شده حقتعالی میفرماید: ای فرزند آدم مرا پس از صبح یک ساعت و پس از عصر یک ساعت یاد کن تا همه کارهای مهمّ تو را کفایت کنم.
اما تعقیبات مختصّ به صبح:
اول:
ابن بابویه به سند معتبر از امام باقر(علیهالسلام) روایت کرده: هرکه پس از نماز صبح هفتاد مرتبه «أَسْتَغْفِرُ اللَّهَ رَبِّی وَأَتُوبُ إِلَیْهِ؛ طلب آمرزش مىکنم از خداوندى که پرورش دهنده من است و من به طرف او بازگشت مىنمایم» بگوید خدا او را بیامرزد، هرچند در آن روز هفتاد هزار گناه مرتکب شود و در روایت دیگری آمده است هفتصد گناه.
دوم:
همچنین ابن بابویه به سند صحیح و سندهای معتبر از امیرمؤمنان(علیهالسلام) روایت کرده هرکه پس از نماز صبح یازده مرتبه سوره «توحید» را بخواند، در آن روز علیرغم انف شیطان گناهی بر او نوشته نمیشود.
در «بلد الاَمین» از حضرت رسول(صلیاللهعلیهوآله) روایت کرده: هرکه سوره «توحید» را هر روز ده مرتبه بخواند، در آن روز هر مقدار شیطان بکوشد که گناهی بر او نوشته شود نوشته نمیشود.
سوّم:
کلینی به سند صحیح از امام صادق(علیهالسلام) روایت کرده: هرکه پس از نماز صبح صد مرتبه بگوید:«مَا شَاءَ اللَّه کَانَ، لَاحَوْلَ وَلَا قُوَّهَ إِلّا بِاللَّه العَلِیِّ العَظِیمِ؛ آنچه خدا خواست شد، هیچ نیرو و توانى نیست جز به خداى بلندمرتبه بزرگ» در آن روز هیچ مکروهی نبیند. این معنا را شیخ طوسی و دیگران نیز در کتابهای دعای خویش ذکر کردهاند.
فضیلت خواندن سوره قدر و راه تقسیم 76 مرتبه آن بر شبانه روز
چهارم: فضیلت سوره قدر و طریق تفریق هفتادوشش مرتبه آن بر شبانه روز
کفعمی و غیر او از حضرت باقر(علیهالسلام) روایت کردهاند: هرکه سوره «قدر» را بعد از نماز صبح ده مرتبه و هنگام گذشتن آفتاب از وقت ظهر شرعی ده مرتبه و بعد از عصر ده مرتبه بخواند، دوهزار نویسنده عمل را سیسال به زحمت اندازد.
و همچنین از آن حضرت روایت شده، هرکه آن را هفت مرتبه بعد از طلوع سپیده بخواند، هفتاد صف از ملائکه هفتاد صلوات بر او فرستند و هفتاد مرتبه به او ترحّم کنند.
و از امام جواد(علیهالسلام) ثواب زیادی نقلشده برای کسیکه سوره «قدر» را در شبانهروز، هفتادوشش مرتبه به این صورت بخواند: بعد از طلوع سپیده و پیش از نماز صبح هفت مرتبه و بعد از نماز صبح ده مرتبه و بعد از گذشتن آفتاب از وقت ظهر شرعی و پیش از نافله ده مرتبه و بعد از نافلههای ظهر بیستویک مرتبه و بعد از نماز عصر ده مرتبه و بعد از عشا هفت مرتبه و در وقت خواب یازده مرتبه. از جمله ثوابش این است که حقتعالی هزار فرشته بیافریند که در سیوشش هزار سال، ثواب آن را برای او بنویسند.
پنجم:
ابن بابویه و سایر علما(رحمهمالله) به سند معتبر از حضرت باقر(علیهالسلام) روایت کردهاند که حضرت رسول(صلیاللهعلیهوآله) فرمود: هرکه هر روز در پی نماز صبح ده مرتبه بگوید: «سُبْحانَ اللَّه الْعَظِیمِ وَبِحَمْدِهِ، وَلَا حَوْلَ وَلَا قُوَّهَ إِلّا بِاللَّهِ الْعَلِیِ الْعَظِیمِ؛ خداى بزرگ را منزه میدانم و به ثناى او مشغولم و هیچ نیرو و توانى نیست جز به خداى بلندمرتبه بزرگ»حقتعالی او را از کوری و دیوانگی و خوره و پریشانی و زیر آوار ماندن و بیخرد شدن در پیری تندرستی میدهد.
ششم:
در کتاب «بلد الاَمین» از امیرمؤمنان(علیهالسلام) روایت کرده رسول خدا(صلیاللهعلیهوآله) فرمود: هرکه میخواهد خدا در مرگ او تأخیر اندازد و او را بر دشمنانش یاری دهد و از مرگهای ناخوشایند نگاهش دارد، باید هر بامداد و پسین بر این دعاها مداومت نماید، سه مرتبه بگوید:
سُبْحانَ اللّٰهِ مِلْءَ الْمِيزانِ، وَمُنْتَهَى الْعِلْمِ، وَمَبْلَغَ الرِّضا، وَزِنَةَ الْعَرْشِ، وَسَعَةَ الْكُرْسِيِّ .
منزّه است خدا، به پُری ترازو و نهایت دانش و سرحدّ خشنودی و وزن عرش و پهنای کرسی.
و سه مرتبه بگوید:
الْحَمْدُ لِلّٰهِ مِلْءَ الْمِيزانِ، وَمُنْتَهَى الْعِلْمِ، وَمَبْلَغَ الرِّضا، وَزِنَةَ الْعَرْشِ، وَسَعَةَ الْكُرْسِيِّ .
خدا را ستایش، به پُری ترازو و نهایت دانش و سرحدّ خشنودی و وزن عرش و پهنای کرسی.
و سه مرتبه بگوید:
لَاإِلٰهَ إِلّا اللّٰهُ مِلْءَ الْمِيزَانِ، وَمُنْتَهَى الْعِلْمِ، وَمَبْلَغَ الرِّضا، وَزِنَةَ الْعَرْشِ، وَسَعَةَ الْكُرْسِيِّ .
معبودی جز خدا نیست، به پُری ترازو و نهایت دانش و سرحدّ خشنودی و وزن عرش و پهنای کرسی.
و سه مرتبه بگوید:
اللّٰهُ أَكْبَرُ مِلْءَ الْمِيزَانِ، وَمُنْتَهَى الْعِلْمِ، وَمَبْلَغَ الرِّضَا، وَزِنَةَ الْعَرْشِ، وَسَعَةَ الْكُرْسِيِّ .
خدا بزرگتر است، به پُری ترازو و نهایت دانش و سرحدّ خشنودی و وزن عرش و پهنای کرسی.
فضیلت بسمله و حوقله («بسم الله الرحمن الرحیم» و «لاحول ولا قوة الا بالله»)
هفتم: فضیلت بسمله و حوقله («بسم الله الرحمن الرحیم» و «لاحول ولا قوة الا بالله»)
سید ابن طاووس به سند معتبر ازحضرت رضا(علیهالسلام) روایت کرده هرکه پس از نماز صبح صد مرتبه بگوید:
بِسْمِ اللّٰهِ الرَّحْمٰنِ الرَّحِيمِ، لَاحَوْلَ وَلَا قُوَّةَ إِلّا بِاللّٰهِ الْعَلِيِّ الْعَظِيمِ،
به نام خدا که رحمتش بسیار و مهربانیاش همیشگی است، هیچ نیرو و توانى نیست جز به خداى بلندمرتبه بزرگ.به اسم اعظم خدا نزدیک تر خواهد بود از سیاهى چشم به سپیدى آن.
و نیز به سندهای معتبر از حضرت صادق(علیهالسلام) و حضرت کاظم(علیهالسلام) روایت شده هرکه پس از نماز صبح و مغرب، پیش از آنکه سخن بگوید و حرکت کند، هفت مرتبه این دعا را بخواند، هفتاد نوع بلا از او دور میشود که آسانترین آنها خوره و پیسی و شرّ شیطان و شرّ پادشاهان میباشد؛
و در بعضی روایات معتبر سه مرتبه و در بعضی ده مرتبه وارد شده است و حدّاقل آن سه مرتبه و حدّاکثر آن صد مرتبه بیانشده و هرچه بیشتر بگوید، ثوابش بیشتر خواهد بود.
دعای جامع دنیا و آخرت
هشتم: دعای جامع دنیا و آخرت
شیخ احمد بن فهد و دیگران روایت کردهاند: مردی به موسی بن جعفر(علیهالسلام) شکایت کرد که کار من بسته شده و به هر کاری رو میکنم سودی نمییابم و به هر حاجت که توجّه مینمایم برآورده نمیگردد، حضرت فرمود: پس از نماز صبح ده مرتبه بگو: «سُبْحانَ اللّٰهِ الْعَظِیمِ وَ بِحَمْدِهِ، أَسْتَغْفِرُ اللّٰه وَ أَسْأَلُهُ مِنْ فَضْلِهِ؛ منزّه است خدایی که با عظمت است و به حمد و ستایش او مشغولم، از خداوند آمرزش میطلبم و از فضل و عنایتش سوال میکنم».
راوى گفت: اندک زمانى که بر این دعا مداومت کردم، جمعى از بادیه آمدند و مرا خبر دادند که مردى از اقوام تو از دنیا رفته و جز تو وارثى ندارد، پس مال بسیار به دست من آمد و تا حال بى نیازم.
در کتاب «کافی» و «مکارم» روایت کردهاند: مردی هلقام نام به آن حضرت عرضه داشت: به من دعایی بیاموز که برای نیکبختی دنیا و آخرت جامع بوده و آسان باشد، حضرت این دعا را تعلیم او کرد که پس از نماز صبح تا زمانی که آفتاب برآید بخواند، او بر این دعا مداومت کرد و حالش نیکو شد.
دعای ادای قرض
نهم: دعای ادای قرض
عیاشی از عبد الله بن سنان روایت کرده خدمت امام صادق(علیهالسلام) رفتم، حضرت فرمود: میخواهی دعایی به تو بیاموزم که چون بخوانی حقتعالی قرضت را ادا کند و حالت نیکو گردد؟ گفتم: به چنین دعایی چه بسیار نیازمندم، حضرت فرمود: پس از نماز صبح بگو:
تَوَكَّلْتُ عَلَى الْحَيِّ الْقَيُّومِ الَّذِي لَايَمُوتُ، وَالْحَمْدُ لِلّٰهِ الَّذِي لَمْ يَتَّخِذْ وَلَداً، وَلَمْ يَكُنْ لَهُ شَرِيكٌ فِي الْمُلْكِ، وَلَمْ يَكُنْ لَهُ وَلِيِ مِنَ الذُّلِّ، وَكَبِّرْهُ تَكْبِيراً . اللّٰهُمَّ إِنِّي أَعُوذُ بِكَ مِنَ الْبُؤْسِ وَالْفَقْرِ، وَمِنْ غَلَبَةِ الدَّيْنِ وَالسُّقْمِ، وَأَسْأَلُكَ أَنْ تُعِينَنِي عَلَىٰ أَداءِ حَقِّكَ إِلَيْكَ وَ إِلَى النَّاسِ .
توکل کردم بر زنده پایندهای که نمیمیرد و خدا را ستایش که فرزندی نگرفت و برای او در فرمانروایی شریک نیست و برای او سرپرستی از روی خواری نمیباشد و بزرگ شمار او را بزرگشمردنی شایسته، خدایا به تو پناه میآورم از شدت نیاز و تنگدستی و از فشار قرض و بیماری و از تو میخواهم مرا بر ادای حقّت نسبت به خود و مردم یاری کنی.
و به روایت شیخ و دیگران چنین است:
وَمِنْ غَلَبَةِ الدَّيْنِ، فَصَلِّ عَلَىٰ مُحَمَّدٍ وَآلِهِ وَأَعِنِّي عَلَىٰ أَداءِ حَقِّكَ إِلَيْكَ وَ إِلَى النَّاسِ .
و از فشار قرض، پس بر محمّد و خاندانش درود فرست و مرا بر ادای حقّت نسبت به خود و مردم یاری کن.
دعا برای رفع پشیمانی و بیماری
دهم: دعا برای رفع پشیمانی و بیماری
کفعمی روایت کرده: مردی به رسول خدا(صلیاللهعلیهوآله) از تنگدستی و پریشانی و بیماری شکایت کرد، حضرت فرمود: هر صبح و شام ده مرتبه این دعا را بخوان، او سه روز بر این دعا مداومت کرد، حال او به صحّت و توانگری و راحتی برگشت و شیخ طوسی و دیگران آن را در تعقیب نماز صبح ذکر کردهاند و دعا این است:
لَا حَوْلَ وَلَا قُوَّةَ إِلّا بِاللّٰهِ، تَوَكَّلْتُ عَلَى الْحَيِّ الَّذِي لَايَمُوتُ، وَ الْحَمْدُ لِلّٰهِ الَّذِي لَمْ يَتَّخِذْ وَلَداً، وَلَمْ يَكُنْ لَهُ شَرِيكٌ فِي الْمُلْكِ، وَلَمْ يَكُنْ لَهُ وَ لِيِ مِنَ الذُّلِّ، وَكَبِّرْهُ تَكْبِيراً.
هیچ نیرو و توانى نیست جز به خداى [بلندمرتبه بزرگ]، توکل کردم بر زندهای که هرگز نمیمیرد و خدا را ستایش که فرزندی نگرفت و برای او در فرمانروایی شریکی نمیباشد و برای او از روی خواری سرپرستی نیست و او را بزرگ شمار بزرگشمردنی شایسته.
دعای عهد بهشتی که با آن می توان هر صبح و شام از خدا عهد گرفت
یازدهم: دعای عهد بهشتی
شیخ طبرسی و کفعمی و دیگران از حضرت رسول(صلیاللهعلیهوآله) روایت کردهاند که به یاران خود فرمود: آیا ناتوانید از این که هر صبح و شام نزد خدای جهانیان عهدی بگیرید؟ گفتند: چگونه عهد بگیریم؟
فرمود: این دعا را بخوانید، هرکه این دعا را بخواند بر آن مُهری میزنند و زیر عرش الهی میگذارند، چون روز قیامت شود منادی ندا سر میدهد که کجایند آنانکه نزد خدای رحمان عهدی دارند؟ پس آن عهد را به ایشان دهند و با آن عهد وارد بهشت شوند. شیخ طوسی این دعا را در تعقیب نماز صبح آورده است:
اللّٰهُمَّ فاطِرَ السَّمَواتِ وَالْأَرْضِ، عالِمَ الْغَيْبِ وَالشَّهادَةِ، الرَّحْمانَ الرَّحِيمَ، أَعْهَدُ إِلَيْكَ فِي هٰذِهِ الدُّنْيَا أَنَّكَ أَنْتَ اللّٰهُ لَاإِلٰهَ إِلّا أَنْتَ وَحْدَكَ لَاشَرِيكَ لَكَ، وَأَنَّ مُحَمَّداً صَلَّى اللّٰهُ عَلَيْهِ وَآلِهِ عَبْدُكَ وَرَسُولُكَ . اللّٰهُمَّ فَصَلِّ عَلَىٰ مُحَمَّدٍ وَآلِهِ، وَلَا تَكِلْنِي إِلَىٰ نَفْسِي طَرْفَةَ عَيْنٍ أَبَداً وَلَا إِلىٰ أَحَدٍ مِنْ خَلْقِكَ،
خدایا، ای آفرینندهی آسمانها و زمین، دانای پنهان و پیدا، ای بخشندهی مهربان، با تو در این دنیا عهد میکنم که به راستی تویی خدا، معبودی جز تو نیست، یگانهای و برای تو شریکی نیست و محمّد (درود خدا بر او و خاندانش) بنده و فرستاده توست، خدایا بر محمّد و خاندانش درود فرست و مرا هیچگاه، به اندازه یک چشم برهم نهادن به خویشتن و نه به هیچیک از آفریدگانت وامگذار،
فَإِنَّكَ إِنْ وَكَلْتَنِي إِلَيْها تُباعِدْنِي مِنَ الْخَيْرِ، وَتُقَرِّبْنِي مِنَ الشَّرِّ، أَيْ رَبِّ لَاأَثِقُ إِلّا بِرَحْمَتِكَ، فَصَلِّ عَلَىٰ مُحَمَّدٍ وَآلِهِ الطَيِّبينَ وَاجْعَلْ لِي عِنْدَكَ عَهْداً تُؤَدِّيهِ إِلَيَّ يَوْمَ الْقِيامَةِ إِنَّكَ لَاتُخْلِفُ الْمِيعادَ .
اگر مرا به خویشتن واگذاری از خیر دورم میکند و به شرّ نزدیکم مینماید، ای پروردگارم جز به رحمتت اطمینان ندارم. پس بر محمّد و خاندان پاکیزهاش درود فرست و برای من پیش خود عهدی قرار ده که آن را در روز قیامت به من بپردازی، به راستی که تو خلف وعده نمیکنی.
دوازهم:
در کتاب «عُدّة الداعی» از حضرت صادق(علیهالسلام) روایت کرده هر که پس از نماز صبح و پیش از آنکه سخن بگوید این دعا را بخواند: «رَبِّ صَلِّ عَلَىٰ مُحَمَّدٍ وَ أَهْلِ بَیْتِهِ» حقتعالی او را از آتش دوزخ حفظ کند. ابن بابویه در کتاب «ثواب الاعمال» به سند معتبر روایت کرده: پس از نماز صبح صد مرتبه بگو: «اللّٰهُمَّ صَلِّ عَلَىٰ مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ» تا حقتعالی صورت تو را از آتش دوزخ نگاه دارد و به روایت دیگر صد مرتبه پیش از سخن گفتن بگو: «یَا رَبِّ صَلِّ عَلَىٰ مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ، وَ أَعْتِقْ رَقَبَتِی مِنَ النَّارِ».
مطالب مرتبط
زیارت امام زمان، حضرت مهدی (عج) بعد از نماز صبح
دعای حفظ از کوری و دیوانگی و فقر بعد از نماز صبح
دعای درمان ورم معده، پیسی و دیوانگی بعد از نماز صبح
دعای درمان درد چشم بعد از نماز صبح
فضیلت و کیفیت سجده شکر
چون از تعقیب نماز فارغ شدی، سجدهی شکر بجا آر و اتفاق علمای شیعه بر آن است که سجدهی شکر در وقت تازه شدن نعمتی یا دفع بلایی مستحبّ است و بهترین آن پس از نماز است برای شکر بر توفیق ادای نماز.
به سند معتبر از حضرت باقر(علیهالسلام) روایت شده: پدرم امام زین العابدین(علیهالسلام) هیچ نعمتی را از خدا یاد نکرد مگر آنکه به شکرانهی آن سجده بجا آورد و هیچ آیهای از قرآن نخواند که در آن سجده باشد، مگر آنکه سجده کرد و خدا شرّی را که از آن میترسید از او دفع نکرد مگر آنکه سجده کرد و از هر نماز واجبی که فارغ میشد، پس از آن سجده بجا میآورد و هرگاه اصلاح نمودن میان دو نفر را توفیق مییافت، به خاطر شکر آن سجده میکرد، در تمام مواضع سجود آن حضرت اثر سجده نمایان بود، به این خاطر به آن حضرت سجّاد میگفتند.
و نیز به سند صحیح از حضرت صادق(علیهالسلام) روایت شده: هر مؤمنی در غیر نماز، برای شکر نعمتی برای خدا سجده کند حقتعالی برای او ده حسنه مینویسد و ده سیئه را از او محو میکند و ده درجه برای او در بهشت بلند میگرداند.
و به سندهای معتبر بسیار از آن حضرت روایت شده: نزدیکترین حالات بنده به خدا، حالت سجده همراه با گریه است.
در حدیث صحیح دیگری فرمود: سجدهی شکر بر هر مسلمانی واجب است، نماز خود را با آن تمام کن و پروردگارت را به وسیلهی آن خشنود نما و فرشتگان را از خود به شگفتی انداز.
به درستی که بنده هرگاه نماز بجا آورد و پس از آن سجده شکر کند، پروردگار جهانیان بین او و فرشتگان پرده را بگشاید و بگوید: ای فرشتگان من، به سوی بنده من نظر کنید که فریضهی مرا بجا آورد و عهد مرا کامل کرد، پس در پیشگاه من به خاطر آنچه بر او لطف کردهام سجده کرد، ای فرشتگان من، به او چه پاداشی باید داد؟ پاسخ میدهند: رحمتت را. میپرسد: دیگر چه؟ میگویند: بهشت، باز میفرماید: دیگر چه؟ میگویند: کفایت کارهای مهمّ او و برآوردن حاجاتش.
پس حقتعالی مکرّر میپرسد و فرشتگان پاسخ میدهند تا آنکه فرشتگان میگویند: پروردگارا، دیگر چیزی نمیدانیم، آنگاه خدای کریم میفرماید: من از او قدردانی میکنم چنانکه او مرا شکر کرد و به فضل خود به سوی او رو میکنم و رحمت عظیم خود را در قیامت به او مینمایانم!
به سند صحیح از حضرت صادق(علیهالسلام) روایت شده: خدای عالمیان، ابراهیم را برای آن خلیل خود گردانید که بسیار بر زمین سجده میکرد.
و در حدیث معتبر دیگری فرمود: چون نعمتی از نعمتهای خدا را به یاد آوری و در جایی باشی که کسی از مخالفان تو را نبیند، چهرهی خود را به نیت سجده بر زمین گذار و اگر در جایی باشی که مخالفان حاضر باشند و نتوانی سجده کنی، دست بر پایین شکم خود گذار و برای تواضع و فروتنی نسبت به خدا به حالت رکوع درآ و دست بر شکم گذاشتن به خاطر آن است که مخالفان گمان کنند دردی در شکم تو پیدا شده.
در روایات متعددی وارد شده حقتعالی به موسی خطاب کرد: میدانی تو را برای چه برگزیدم و از میان آفریدگان تنها تو را کلیم خود کردم؟ موسی گفت: پروردگارا نمیدانم، خدا فرمود: برای آنکه بر احوال بندگان توجّه کردم، در میان ایشان کسی را ندیدم که در پیشگاه من بیش از تو فروتنی و خاکساری آورد، چون تو از نماز فارغ میشوی دو طرف چهرهات را بر خاک میگذاری.
به سند موثّق از حضرت رضا(علیهالسلام) روایت شده: سجده پس از فراغت از نماز واجب، شکر خدا است بر اینکه بنده خود را بر ادا کردن واجب توفیق داده و کمتر چیزی که باید در این سجده گفته شود، این است که سه مرتبه بگوید:«شُکْراً لِلّٰهِ» راوی پرسید:«شُکْراً لِلّٰهِ» چه معنایی دارد؟
حضرت فرمود: معنایش این است که این سجده از سوی من برای شکر و سپاس خدا است بر اینکه به من توفیق داد به خدمتش برخاستم و واجب او را ادا کردم و شکر خدا موجب فزونی نعمت و توفیق طاعت است و اگر در نماز کوتاهی و تقصیری مانده باشد که به نافلهها جبران نگشته به وسیله این سجده جبران میشود.
و اما کیفیت این سجده مشروط به شرطی نیست؛ به هر شکلی که صورت گیرد صحیح است و احوط آن است که بر زمین انجام گیرد و اگر بتواند باید مانند سجده نماز بر هفت عضو سجده کند و پیشانی را بر آنچه سجده نماز بر آن صحیح است بگذارد.
و بهتر آن است که بر خلاف سجدهی نماز دستها را بر زمین بخواباند و شکم را به زمین برساند و مستحبّ است اول پیشانی را بر زمین گذارد، سپس طرف راست صورت را، آنگاه جانب چپ را و دوباره پیشانی را بر زمین گذارد. به همین خاطر این حالت را «دو سجدهی شکر» میگویند؛ و ظاهراً بدون گفتن ذکر هم صورت میگیرد و مستحبّ است که در این سجده ذکر بگوید و بهتر آن است که ذکرها و دعاهایی را که در چند سطر بعد ذکر خواهد شد بخواند و مستحبّ است این سجده را طول دهد.
حکایت سجده طولانی امام موسی کاظم(ع) و بعضی از اصحاب آن حضرت
سجدهی امام موسیکاظم(علیهالسلام) و بعضی از اصحاب آن حضرت
چنانکه روایت شده: حضرت موسی بن جعفر(علیهالسلام) پس از طلوع صبح سجده مینمود تا هنگام ظهر شرعی و بعد از عصر تا هنگام شام و در حدیث دیگری وارد شده آن حضرت بیشتر از ده سال هر روز پس از طلوع خورشید تا هنگام ظهر شرعی در سجده بودند.
و به سند صحیح روایت شده حضرت رضا(علیهالسلام) به اندازهای در سجود میماند که سنگریزه مسجد از عرق ایشان تر میشد و آن حضرت دو طرف صورت خود را بر زمین مسجد میچسباندند.
در کتاب رجال کشّی آمده است که فضلبنشاذان نزد ابن عُمَیر آمد در حالیکه در سجده بود و سجده را بسیار طول داد، چون سر برداشت و درباره طول سجدهاش سخن به میان آمد گفت: اگر سجده جمیلبندرّاج را میدیدی، سجده مرا طولانی نمیشمردی و نیز گفت: روزی نزد جمیل رفتم، او سجده را بسیار طول داد، چون سر برداشت گفتم: سجده را طول دادید؟ گفت: اگر طول سجده معروفبنخرَّبوذ را میدیدی، سجده مرا آسان میشمردی.
و نیز از فضلبنشاذان روایت کرده حسن بن علی بن فضّال برای عبادت به صحرا میرفت، سجده را به اندازهای طول میداد که پرندگان بر پشتش مینشستند به گمان این که جامهٔ افتادهای است و حیوانات وحشی در اطراف او میچریدند و از او نمیهراسیدند.
و نیز روایت کرده، علی بن مهزیار به هنگام طلوع خورشید به سجده میرفت و سر برنمیداشت تا برای هزار نفر از برادران خود دعا میکرد همانند آنچه که برای خود دعا کرده بود و از کثرت طول سجده بر پیشانی او به مانند زانوی شتر، پینه بود! و نیز روایت کرده ابن عُمَیر، پس از نماز صبح سر به سجده شکر میگذاشت و بر نمیداشت مگر هنگام ظهر.
بهتر این است که سجده شکر پس از پایان تعقیبات و پیش از انجام نوافل باشد و بیشتر اصحاب گفتهاند: در نماز مغرب پس از نوافل انجام گیرد و بعضی زمان انجام آن را پیش از نوافل گفتهاند و ظاهراً هر دو وقت خوب است ولی پیش از نوافل بجا آوردن بهتر است، چنانکه حِمیری از حضرت صاحب الزمان روایت کرده و اگر هر دو را عمل کند، شاید بهتر باشد.
دعاهای سجده شکر
دعاهای سجده شکر
اما دعاهاى این سجده بسیار است و آسانترین آنها این چند مورد است.
اول:
به سند معتبر از حضرت رضا(علیهالسلام) روایت شده: اگر میخواهی صد مرتبه«شُکْراً شُکْراً» بگو و اگر میخواهی صد مرتبه «عَفْواً عَفْواً».
در «عیون اَخبار الرضا» از رجاء بن ابی الضّحاک روایت کرده که حضرت رضا(علیهالسلام) در راه خراسان هرگاه از تعقیب نماز ظهر فارغ میشدند، صد مرتبه در سجده میگفتند: «شُکْراً لِلّٰهِ» و چون از تعقیب نماز عصر فارغ میشدند، صد مرتبه در سجده میگفتند:«حَمْداً لِلّٰهِ»
دوم:
شیخ کلینی به سند معتبر از حضرت صادق(علیهالسلام) روایت کرده نزدیکترین احوال بنده به خدای تعالی هنگامی است که در سجده باشد و خدای خود را بخواند. چون به سجده روی بگو:
يَا رَبَّ الْأَرْبابِ، وَيَا مَلِكَ الْمُلُوكِ، وَيَا سَيِّدَ السَّاداتِ، وَيَا جَبَّارَ الْجَبابِرَةِ، وَيَا إِلٰهَ الْآلِهَةِ، صَلِّ عَلَىٰ مُحَمَّدٍ وَآلِ مُحَمَّدٍ،
ای پروردگار پرورندگان و ای پادشاه پادشاهان و ای سرور سروران و ای توانمند توانمندان و ای معبود معبودان، درود فرست بر محمّد و خاندان محمّد
سپس حاجت خود را بخواه. آنگاه بگو:
فَاِنّى عَبْدُكَ، ناصِيَتى فى قَبْضَتِكَ
من بنده توأم، اختیارم در دست قدرت توست.بعد هر دعایی را که خواهی داشته باش که خدا بخشنده است و برآوردن هیچ حاجتی برای او دشوار نیست.
سوم:
کلینی به سند موثّق از حضرت صادق(علیهالسلام) روایت کرده: پدرم را شبی در مسجد به حال سجده دیدم، شنیدم میگریست و این دعا را میخواند:
سُبْحانَكَ اللّٰهُمَّ أَنْتَ رَبِّي حَقّاً حَقّاً، سَجَدْتُ لَكَ يَا رَبِّ تَعَبُّداً وَرِقّاً، اللّٰهُمَّ إِنَّ عَمَلِي ضَعِيفٌ فَضاعِفْهُ لِي، اللّٰهُمَّ قِنِي عَذابَكَ يَوْمَ تَبْعَثُ عِبادَكَ، وَتُبْ عَلَيَّ إِنَّكَ أَنْتَ التَّوَّابُ الرَّحِيمُ .
منزّهی تو، خدایا تو پروردگار منی، به راستی از روی بندگی و بردگی برای تو سجده کردم، ای پروردگارم؛ خدایا، به درستی که عمل من کم است بر آن بیفزای، خدایا مرا از عذابت نگاه دار، روزی که بندگانت را برانگیزی و توبهام را بپذیر زیرا تو بسیار توبهپذیر و مهربانی.
چهارم:
کلینی به سند معتبر روایت کرده: حضرت امام موسیبنجعفر(علیهالسلام) این دعا را در سجده میخواند:
أَعُوذُ بِكَ مِنْ نَارٍ حَرُّها لَايُطْفَىٰ، وَأَعُوذُ بِكَ مِنْ نارٍ جَدِيدُها لَايُبْلىٰ، وَأَعُوذُ بِكَ مِنْ نارٍ عَطْشانُها لَايُرْوىٰ، وَأَعُوذُ بِكَ مِنْ نارٍ مَسْلُوبُها لَا يُكْسَىٰ .
به تو پناه میآورم از آتشی که حرارتش فرو نمینشیند و به تو پناه میآورم از آتشی که تازهاش کهنه نمیگردد و به تو پناه میآورم از آتشی که تشنهاش سیراب نشود و به تو پناه میآورم از آتشی که برهنهاش پوشیده نگردد.
پنجم:
کلینی به سند معتبر روایت کرده: مردی به حضرت صادق(علیهالسلام) شکایت کرد: امّ ولدی [اُمِّ ولد به کنیزانی گفته میشد که از مالکان خود دارای فرزندیمیشدند] دارم که علیل است، فرمود: پس از هر نماز واجب در سجده شکر بگوید: «یَا رَؤُوفُ یَا رَحِیمُ یَا رَبِّ یَا سَیِّدِی؛ ای بنده نواز، ای مهربان، ای پروردگار، ای آقای من» آنگاه حاجت خود را بخواهد.
ششم:
در بسیاری از روایات معتبر نقلشده امام صادق(علیهالسلام) و امام کاظم(علیهالسلام) در سجده شکر بسیار میگفتند: «أَسْأَلُکَ الرَّاحَةَ عِنْدَ الْمَوْتِ، وَ الْعَفْوَ عِنْدَ الْحِسابِ؛ از تو خواهم آسودگی هنگام مرگ و گذشت هنگام حساب».
هفتم:
به سند صحیح از حضرت صادق(علیهالسلام) روایت شده در سجده میگفتند:«سَجَدَ وَجْهِیَ اللَّئِیمُ لِوَجْهِ رَبِّیَ الْکَرِیمِ؛ سجده کند روی پست من برای خاطر پروردگار بزرگوار».
هشتم:
در بعضی از کتب معتبر از امیرمؤمنان(علیهالسلام) روایت شده بهترین سخنان نزد حقتعالی، آن است که بنده در سجده سه مرتبه بگوید: «إِنِّی ظَلَمْتُ نَفْسِی فَاغْفِرْ لِی؛ من به خویشتن ستم کردم، پس بیامرزم».
نهم:
در «جعفریات» به سند صحیح از حضرت امام صادق(علیهالسلام) روایت کرده: حضرت رسول(صلىاللّهعلیهوآله) وقتى سر به سجده میگذاشت این دعا را میخواند:
اللّٰهُمَّ مَغْفِرَتُكَ أَوْسَعُ مِنْ ذُنُوبِي، وَرَحْمَتُكَ أَرْجَىٰ عِنْدِي مِنْ عَمَلِي، فَاغْفِرْ لِي ذُنُوبِي يَا حَيّاً لَايَمُوتُ .
خدایا آمرزشت از گناهان من گستردهتر و مهرت بر من از عملم امیدبخشتر است، گناهان مرا بیامرز، ای زندهای که هرگز نمیمیرد.
دهم:
قطب راوندی از حضرت صادق(علیهالسلام) روایت کرده: هرگاه بر تو سختی و اندوهی دست دهد و به نهایت دشواری برسد، بر زمین سجده کن و بگو:
يَا مُذِلَّ كُلِّ جَبَّارٍ، يَا مُعِزَّ كُلِّ ذَلِيلٍ، قَدْ وَحَقِّكَ بَلَغَ مَجْهُودِي، فَصَلِّ عَلَىٰ مُحَمَّدٍ وَآلِ مُحَمَّدٍ، وَفَرِّجْ عَنِّي .
ای خوارکنندهی هر سرکش، ای عزّتبخش هر خوار، به حقّت سوگند تابم و توانم سرآمد، پس بر محمّد و خاندان محمّد درود فرست و مشکل مرا بگشای.در کتاب «عُدة الداعی» از آن حضرت روایت کرده: هرگاه به مردی حادثهای یا پیشآمد سختی یا اندوه شدیدی یا غمی سنگین برسد، زانوها و دستهای خود را تا مرفق برهنه کند و به زمین بچسباند و سینه خود را نیز به زمین برساند و حاجت خود را درخواست کند.
یازدهم:
ابن بابویه به سند معتبر از حضرت صادق(علیهالسلام) روایت کرده: هرگاه بنده در سجده سه مرتبه بگوید:«یَا اللّٰهُ یَا رَبّاهُ یَا سَیِّداهُ» خدای کریم در پاسخ او گوید:«لَبَّیْکَ»؛ بنده من، حاجت خود را بخواه. در «مکارم الاخلاق» روایت کرده: هرکه در سجده بگوید:«یا رَبّاهُ یا سَیِّداهُ» آنقدر که نفس قطع شود، حقتعالی فرماید: حاجت خود را بخواه.
دوازدهم:
در کتاب «مکارم الاخلاق» از امام صادق(علیهالسلام) روایت کرده حضرت رسول(صلیاللهعلیهوآله) به مردی رسید که در حال سجده بود و میگفت:
يَا رَبِّ مَاذا عَلَيْكَ أَنْ تُرْضِيَ عَنِّي كُلَّ مَنْ كانَ لَهُ عِنْدِي تَبِعَةٌ، وَأَنْ تَغْفِرَ لِي ذُ نُوبِي، وَأَنْ تُدْخِلَنِي الْجَنَّةَ بِرَحْمَتِكَ، فَإِنَّمَا عَفْوُكَ عَنِ الظَّالِمِينَ، وَأَنَا مِنَ الظَّالِمِينَ، فَلْتَسَعْنِي رَحْمَتُكَ يَا أَرْحَمَ الرَّاحِمِينَ .
ای پروردگارم، تو را چه میشود که از من خشنود کنی هرکه را از او نزد من حقّی است و اینکه گناهانم را بیامرزی و به رحمتت مرا وارد بهشت گردانی، جز این نیست که گذشت تو از ستمکاران است و من از ستمکارانم، پس مرا به مهرت فراگیر، ای مهربانترین مهربانان.حضرت فرمود: سر از سجده بردار که دعایت مستجاب شد، به درستی که دعای پیامبری را خواندی که در زمان قوم عاد بود.
نویسنده گوید: ما در «مفاتیح» در ضمن اعمال «مسجد کوفه» و «مسجد زید» ، بعضى دعاها را نقل کردیم که در سجده خوانده میشود.
دعا برای برادران مومن در سجده
دعا برای برادران مؤمن در سجده
و شیخ طوسی در کتاب «مصباح المتهجّد» در ذکر سجده شکر فرمود: مستحبّ است برای برادران خود، در سجده دعا کنی و بگویی:
اللّٰهُمَّ رَبَّ الْفَجْرِ وَاللَّيَالِي الْعَشْرِ، وَالشَّفْعِ وَالْوَتْرِ، وَاللَّيْلِ إِذا يَسْرِ، وَرَبَّ كُلِّ شَيْءٍ، وَ إِلٰهَ كُلِّ شَيْءٍ، وَخَالِقَ كُلِّ شَيْءٍ، وَمَلِكَ [وَمَلِيكَ] كُلِّ شَيْءٍ، صَلِّ عَلَىٰ مُحَمَّدٍ وَآلِهِ، وَافْعَلْ بِي وَبِفُلانٍ وَفُلانٍ مَا أَنْتَ أَهْلُهُ، وَلَا تَفْعَلْ بِنَا مَا نَحْنُ أَهْلُهُ، فَإِنَّكَ أَهْلُ التَّقْوَىٰ وَأَهْلُ الْمَغْفِرَةِ .
ای پروردگار سپیدهدم و شبهای دهگانه و پروردگار جفت و تک و شب هنگامی که میگذرد و پروردگار هر چیز و معبود هر چیز و آفرینندهی هر چیز و پادشاه هر چیز، بر محمّد و خاندانش درود فرست و با من و فلان و فلان آنچه شایسته آنی انجام ده و نسبت به ما آنچه سزاوار آن هستیم انجام مده، به درستی که تو اهل تقوا و آمرزشی.
چون سر از سجده برداشتی، دست خود را بر موضع سجود خود میمالی و از طرف چپ صورت، به صورت میکشی، آنگاه به پیشانی سپس سه مرتبه به جانب راست و در هر مرتبه بگو:
اللّٰهُمَّ لَكَ الْحَمْدُ، لَاإِلٰهَ إِلّا أَنْتَ، عَالِمُ الْغَيْبِ وَالشَّهادَةِ، الرَّحْمٰنُ الرَّحِيمُ . اللّٰهُمَّ أَذْهِبْ عَنِّي الْهَمَّ، وَالْحَزَنَ، وَالْغِيَرَ، وَالْفِتَنَ، مَا ظَهَرَ مِنْها وَمَا بَطَنَ .
خدایا تو را ستایش، معبودی جز تو نیست، دانای نهان و آشکار، بخشنده و مهربان، خدایا اندوه درون و غم و دگرگونیها و فتنهها آنچه آشکار شد و آنچه نهان گشت را از من برطرف کن.
مطالب مرتبط
حکایت سجده طولانی امام موسی کاظم(ع) و بعضی از اصحاب آن حضرت
فضیلت و خواص خواندن سوره سجده در شب جمعه
فصل دوم: اعمال مابین طلوع و غروب آفتاب
در بیان مختصرى از اعمال و امورى که متعلق به مابین طلوع آفتاب و غروب آن است.
آداب زمان طلوع آفتاب و ابتدای روز
آداب نماز ظهر
آداب نماز عصر، نوافل و تعقیبات آن
دعای خروج از مسجد
آداب زمان طلوع آفتاب و ابتدای روز
در زمانى که خورشید طلوع میکند، دعاهایى را که ان شاء الله تعالى در «فصل پنجم» خواهد آمد بخوان.
سزاوار است در ابتداى روز صدقه بدهى، هر چند مقدار کمى باشد.
مطالب مرتبط
ذکرها و دعاهای وقت طلوع و غروب آفتاب
دعاهای صبح و شام و زمان طلوع و غروب آفتاب
دعایی که هر مسلمانی باید پیش از طلوع و غروب آفتاب بخواند
آداب نماز ظهر
پیش از فرا رسیدن ظهر برای نماز ظهر آماده شوی و خواب قیلوله را مقدّم بداری و خواب قیلوله برای عبادت شبانه و روزه روز کمک خوبی است و نیز سعی کن از خواب قیلوله برای ظهر بیدار شوی، بعد وضو بگیر و به جانب مسجد برو و نماز تحیت مسجد را بخوان و اگر وقت نماز نرسیده بود منتظر وارد شدن وقت میشوی و مستحبّ است نماز در اول وقت خوانده شود.
دعای وقت زوال (هنگام ظهر شرعی)
دعای وقت زوال
چون زوال [هنگام ظهر شرعی] محقّق شد نخستین عملی را که انجام میدهی این است که بگو:
سُبْحانَ اللّٰه وَلَا إِلٰهَ إِلّا اللّٰهُ، وَالْحَمْدُ لِلّٰهِ الَّذِي لَمْ يَتَّخِذْ صَاحِبَةً وَلَا وَلَداً، وَلَمْ يَكُنْ لَهُ شَرِيكٌ فِي الْمُلْكِ، وَلَمْ يَكُنْ لَهُ وَلِيِ مِنَ الذُّلِّ وَكَبِّرْهُ تَكْبِيراً.
منزّه است خدا و معبودی جز خدا نیست و خدا را ستایش که همسر و فرزندی نگرفته و در فرمانروایی شریکی برای او نیست و از روی خواری سرپرستی برایش نمیباشد، او را بزرگ شمار بزرگشمردنی شایسته..
روایت شده حضرت باقر(علیهالسلام) به محمّد بن مسلم فرمود: بر این دعا محافظت کن، چنانکه بر چشمهایت محافظت میکنی
آداب و کیفیت خواندن نماز نافله ظهر
نوافل ظهر
و اگر وضو نداری برای وضو گرفتن بشتاب و «آدابی» را که قبلاً ذکر شد بجا آور، آنگاه شروع به خواندن نوافل ظهر کن که هشت رکعت است. پس برای دو رکعت اوّل نیت میکنی و «هفت تکبیری» را که قبلاً ذکر شد همراه با دعاهایش انجام میدهی و «استعاذه» [یعنى اعوذ باللّه من الشیطان الرجیم] میگویی و سوره «حَمد» و «توحید» را در رکعت اوّل و سورههای «حَمد» و «قُلْ یٰا أَیُّهَا الْکٰافِرُونَ» را در رکعت دوم بخوان؛
و پس از فراغت از این دو رکعت، «سه تکبیری» را که در تعقیبات ذکر شد با «تسبیح حضرت زهرا» به جا آور، آنگاه بخوان:
اللّٰهُمَّ إِنِّي ضَعِيفٌ فَقَوِّ فِي رِضاكَ ضَعْفِي، وَخُذْ إِلَى الْخَيْرِ بِنَاصِيَتِي، وَاجْعَلِ الْإِيمانَ مُنْتَهىٰ رِضايَ، وَبَارِكْ لِي فِيمَا قَسَمْتَ لِي، وَبَلِّغْنِي بِرَحْمَتِكَ كُلَّ الَّذِي أَرْجُو مِنْكَ، وَاجْعَلْ لِي وُدّاً وَسُرُوراً لِلْمُؤْمِنِينَ وَعَهْداً عِنْدَكَ.
خدایا من ناتوانم، پس در خشنودیات ناتوانیام را نیرو بخش و به سوی خیر مهارم را بگیر و ایمان را نهایت خشنودیام قرار ده و در آنچه نصیبم کردهای برکت بخش و برسان مرا به رحمتت به همهی آنچه از تو امید دارم، و برایم دوستی و شادی برای اهل ایمان و عهدی نزد خودت قرار ده.سپس برخیز و به همین طریق دو رکعت دیگر به جای آور، جز آنکه شش تکبیر افتتاح را نمیگویی و سپس دو رکعت دیگر به همین کیفیت به جا آور و نیز تسبیح و دعای مذکور را به دنبال این چهار رکعت بخوان و دو رکعت دیگر از این نوافل را بین اذان و اقامه به جا آور.
دعای «اللهم رب هذه الدعوة التامه» برای بعد از نماز ظهر
دعای «اللّٰهُمَّ رَبَّ هٰذِهِ الدَّعْوَةِ التَّامَّةِ»
و پس از اقامه نماز بگو:
اللّٰهُمَّ رَبَّ هٰذِهِ الدَّعْوَةِ التَّامَّةِ وَالصَّلاةِ الْقَائِمَةِ، بَلِّغْ مُحَمَّداً صَلَّى اللّٰهُ عَلَيْهِ وَآلِهِ الدَّرَجَةَ وَالْوَسِيلَةَ، وَالْفَضْلَ وَالْفَضِيلَةَ، بِاللّٰهِ أَسْتَفْتِحُ، وَبِاللّٰهِ أَسْتَنْجِحُ، وَبِمُحَمَّدٍ صَلَّى اللّٰهُ عَلَيْهِ وَآلِهِ أَتَوَجَّهُ . اللّٰهُمَّ صَلِّ عَلَىٰ مُحَمَّدٍ وَآلِ مُحَمَّدٍ، وَاجْعَلْنِي بِهِمْ عِنْدَكَ وَجِيهاً فِي الدُّنْيا وَالْآخِرَةِ وَمِنَ الْمُقَرَّبِينَ.
خدایا، پروردگار این دعای کامل و نماز برپا، به محمّد (درود خدا بر او و خاندانش) درجه و وسیله و فضیلت برسان، به خدا آغاز میکنم و به خدا رستگاری میجویم و به محمّد (درود خدا بر او و خاندانش) توجّه مینمایم، خدایا بر محمّد و خاندان محمّد درود فرست و به وسیلهی آنان مرا نزد خود در دنیا و آخرت آبرومند و از مقرّبان قرار ده.آنگاه به خواندن نماز ظهر مشغول شو و آنچه را که در «نماز صبح» ذکر شد رعایت کن و همه این نماز را جز آیه «بِسْمِ اللّٰه» آهسته بخوان و بهتر این است که در رکعت اول بعد از سوره حمد سوره «قدر» در رکعت دوم سوره «توحید» را بخوانی.
چون دو رکعت آن را خواندی و از تشهّد فارغ شدی، پس از صلوات بگو: «وَ تَقَبَّلْ شَفاعَتَهُ وَ ارْفَعْ دَرَجَتَهُ» سپس برخیز و تسبیحات اربعه را در رکعت سوم سه مرتبه بخوان و اگر «قربةً إلى اللّٰه» استغفاری به آن اضافه کنی نیکوست.
پس «رکوع و سجود» را به همان آدابی که پیش از این مفصّل بیان شد بجا آر، آنگاه برای رکعت چهارم برخیز و آن را نیز همانند رکعت سوم انجام ده، سپس تشهّد و سلام بگو و پس از نماز شروع کن به خواندن تعقیب و آن «سه تکبیری» را که در ابتدای تعقیبات بود بگو.
پس بخوان: «لَاإِلٰهَ إِلّا اللّٰهُ إِلٰهاً واحِداً» تا آخر دعایی که قبلاً ذکر شد، آنگاه «تسبیح حضرت زهرا» را بگو و آنچه از «تعقیبات مشترک» میخواهی بخوان یعنی تعقیباتی را که پس از نماز صبح خواندی، سپس «تعقیبات مختص نماز ظهر» را بخوان که بسیار است، ما بعضی از آنها را در کتاب «هدیه» و «مفاتیح» ذکر کردیم و این مختصر گنجایش آن تعقیبات را ندارد.
سپس سجده شکر به جا آور و زمانی که از تعقیب نماز ظهر فارغ شدی آمادهی نماز عصر شو.
مطالب مرتبط
دعای وقت زوال (هنگام ظهر شرعی)
آداب و کیفیت خواندن نماز نافله ظهر
دعای «اللهم رب هذه الدعوة التامه» برای بعد از نماز ظهر
دعای بعد از نماز ظهر برای باز نشدن پرونده گناهان در قیامت
تعقیب نماز ظهر جمعه برای امان از دشمن و بلا
آداب و تعقیبات و نافله نماز عصر
زمانی که از تعقیب نماز ظهر فارغ شدی آمادهی نماز عصر شو، نافله آن را که هشت رکعت است بجای آور و پس از فراغت از نوافل، نماز عصر را به همان «آدابی» که ذکر شد بخوان و سزاوار است در رکعت اول پس از سوره «حمد»، سوره «نصر» یا سوره «تَکاثُر» یا امثال آن را و در رکعت دوم سوره «توحید» را بخوانی و پس از پایان نماز آنچه از «تعقیبات مشترک» خواستی بخوان. پس آنچه را «مختصّ به نماز عصر» است به جا آور، از جمله: هفتاد مرتبه استغفار و ده مرتبه سوره «قدر»، آنگاه سجده شکر بجا آور.
مطالب مرتبط
فضیلت خواندن تعقیبات بعد از هر نماز
دعای خروج از مسجد
و چون خواستی از مسجد بیرون روی، این دعا را بخوان:
اللّٰهُمَّ دَعَوْتَنِي فَأَجَبْتُ دَعْوَتَكَ، وَصَلَّيْتُ مَكْتُوبَتَكَ، وَانْتَشَرْتُ فِي أَرْضِكَ كَمَا أَمَرْتَنِي، فَأَسْأَلُكَ مِنْ فَضْلِكَ الْعَمَلَ بِطَاعَتِكَ، وَاجْتِنَابَ مَعْصِيَتِكَ، وَالْكَفَافَ مِنَ الرِّزْقِ بِرَحْمَتِكَ.
خدایا دعوتم کردی، دعوتت را اجابت نمودم و نماز واجبت را خواندم و در زمینت چنانکه فرمان دادی در پی روزی رفتم، از تو میخواهم از روی احسانت، عمل به طاعت را و اجتناب از نافرمانیات را و کفایت از روزی را به رحمتت.
مطالب مرتبط
نمازی که هر رکعت آن ثواب چهل سال عبادت را دارد
دعای جبرئیل برای به جا آوردن حق عبادت
دعایی که جبرئیل به پیامبر(ص) آموخت
دعایی بسیار با عظمت که در عصر غیبت باید خواند
دعایی که مردی بادیه نشین به جهت آن بخشیده شد
فصل سوم: اعمال مابین غروب آفتاب تا وقت خواب
دعاهای وقت غروب
آداب نماز مغرب و نافله آن
آداب نماز عشا و تعقیب آن
آداب وقت خواب و دعاهای آن
دعاهای وقت غروب آفتاب
آنچه در نزدیکی غروب آفتاب سزاوار است، اینکه در حرکت به سوی مسجد شتاب ورزی و به هنگام زردی آفتاب بگویی:
أَمْسَىٰ ظُلْمِي مُسْتَجِيراً بِعَفْوِكَ، وَأَمْسَتْ ذُ نُوبِي مُسْتَجِيرَةً بِمَغْفِرَتِكَ، وَأَمْسىٰ خَوْفِي مُسْتَجِيراً بِأَمانِكَ، وَأَمْسَىٰ ذُلِّي مُسْتَجِيراً بِعِزِّكَ، وَأَمْسَىٰ فَقْرِي مُسْتَجِيراً بِغِنَاكَ، وَأَمْسَىٰ وَجْهِيَ الْبالِي مُسْتَجِيراً بِوَجْهِكَ الدَّائِمِ الْباقِي .
خدایا ستمم پناه آورنده به گذشتت شام کرد و گناهانم پناه آورنده به آمرزشت شام کرد و هراسم پناه آورنده به ایمنیات شام کرد و خوارم پناه آورنده به عزتت شام کرد و تهیدستیام پناه آورنده به توانگریات شام کرد و روی فرسودهام پناه آورنده به ذات همیشگیات شام کرد.
اللّٰهُمَّ أَلْبِسْنِي عافِيَتَكَ وَغَشِّنِي بِرَحْمَتِكَ، وَجَلِّلْنِي كَرامَتَكَ، وَقِنِي شَرَّ خَلْقِكَ مِنَ الْجِنِّ وَالْإِنْسِ، يَا اللّٰهُ يَا رَحْمٰنُ يَا رَحِيمُ.
خدایا عافیتت را بر من بپوشان، و به رحمتت فرو بر و در کرامتت فرا گیر و از شرّ آفریدگان جنّ و آدمیات حفظم کن، ای خدا، ای بخشنده، ای مهربان.
و شایسته است در این وقت به تسبیح و استغفار مشغول باشی، زیرا فضیلت این وقت مانند فضیلت پیش از طلوع است و حقتعالی فرموده:
﴿وَ سَبِّحْ بِحَمْدِ رَبِّكَ قَبْلَ طُلُوعِ الشَّمْسِ وَ قَبْلَ الْغُرُوبِ﴾
و پیش از طلوع خورشید و قبل از غروبِ آن پروردگارت را همراه با ستایش با تسبیحگفتن [از هر عیب و نقصی] پاک و منزّه بدار.
از حضرت صادق(علیهالسلام) روایت شده: زمانی که خورشید تغییر کرد یعنی مشرف به غروب شد، یاد خدا کن و اگر با مردمی هستی که تو را از ذکر باز میدارند، از آنان دور شو و مشغول دعا شو، در هنگام غروب بگو:
يَا مَنْ خَتَمَ النُّبُوَّةَ بِمُحَمَّدٍ صَلَّى اللّٰهُ عَلَيْهِ وَآلِهِ، اخْتِمْ لِي فِي يَوْمِي هٰذَا بِخَيْرٍ، وَشَهْرِي بِخَيْرٍ، وَسَنَتِي بِخَيْرٍ، وَعُمْرِي بِخَيْرٍ.
ای که نبوّت را به محمّد (درود خدا بر او و خاندانش) پایان داد، این روز مرا به خیر پایان ده و ماه و سال و عمرم را به خیر تمام کن.
و «تهلیل» (لا اله الاّ اللّه) و «استعاذه» (اعوذ باللّه من الشّیطان الرّجیم) روایت شده را که در دعاهاى «صبح و شب» خواهد آمد میخوانی، پس دست خود را بالاى سرت میگذاری و به صورت خود میکشی و محاسن را به دست گرفته و میگویی:
أَحَطْتُ عَلَىٰ نَفْسِي وَأَهْلِي وَمالِي وَوَلَدِي مِنْ غائِبٍ وَشاهِدٍ بِاللّٰهِ الَّذِي لَا إِلٰهَ إِلّا هُوَ عالِمُ الْغَيْبِ وَالشَّهادَةِ الرَّحْمٰنُ الرَّحِيمُ، الْحَيُّ الْقَيُّوْمُ، لاٰ تَأْخُذُهُ سِنَةٌ وَ لاٰ نَوْمٌ .
حفاظت نمودم بر خود و خاندان و دارایی و فرزندم، به خدا که معبودی جز او نیست. دانای پنهان و پیدا، بخشنده و مهربان، زنده و پاینده، او را چُرت و خواب درنگیرد.مىخوانى تا «اَلْعَلِیُّ الْعَظِیمُ».
مطالب مرتبط
ذکرها و دعاهای وقت طلوع و غروب آفتاب
دعاهای صبح و شام و زمان طلوع و غروب آفتاب
دعایی که هر مسلمانی باید پیش از طلوع و غروب آفتاب بخواند
آداب و نافله نماز مغرب
سپس اقدام به خواندن نماز مغرب میکنی و تأخیر آن از اول وقت سزاوار نیست که در احادیث بسیاری به تأخیر نینداختن آن از اول وقت تأکید بسیار شده.
چون خواستی مشغول نماز شوی به همان آدابی که گذشت «اذان و اقامه» بگو و بین اذان و اقامه بخوان:
اللّٰهُمَّ إِنِّي أَسْأَلُكَ بِإِقْبالِ لَيْلِكَ، وَ إِدْبارِ نَهارِكَ، وَحُضُورِ صَلَوَاتِكَ، وَأَصْواتِ دُعاتِكَ، وَتَسْبِيحِ مَلائِكَتِكَ، أَنْ تُصَلِّيَ عَلَى مُحَمَّدٍ وَآلِ مُحَمَّدٍ، وَأَنْ تَتُوْبَ عَلَيَّ إِنَّكَ أَنْتَ التَّوَّابُ الرَّحِيمُ.
خدایا از تو میخواهم به رو آوردن شبت و رو برگرداندن روزت و حاضر شدن زمان نمازت و بانگهای خوانندگانت و تسبیح فرشتگانت که درود فرستی بر محمّد و خاندان محمّد و توبهام را بپذیری، به راستی تو بسیار توبهپذیر و مهربانی.
آنگاه نماز مغرب را با آداب و شرایط بجا میآوری و پس از پایان نماز «سه تکبیری» و «تسبیح حضرت زهرا» میگویی و میخوانی:
﴿إِنَّ اللّٰهَ وَمَلائِكَتَهُ يُصَلُّوْنَ عَلَى النَّبِيِّ يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا صَلُّوْا عَلَيْهِ وَسَلِّمُوا تَسْلِيماً﴾ اللّٰهُمَّ صَلِّ عَلَىٰ مُحَمَّدٍ النَّبِيِّ وَعَلَىٰ ذُرِّيَّتِهِ وَعَلَىٰ أَهْلِ بَيْتِهِ.«
همانا خداوند و فرشتگانش بر پیامبر رحمت و درود میفرستند، ای مؤمنان! بر او درود بفرستید و آنگونه که سزاوار است تسلیم [او] باشید»، خدایا بر محمّد پیامبر و بر فرزندان و اهلبیتش درود فرست.و هفت مرتبه بگو:
بِسْمِ اللّٰه الرَّحْمٰنِ الرَّحِيمِ، وَلَا حَوْلَ وَلَا قُوَّةَ إِلّا بِاللّٰهِ الْعَلِيِّ الْعَظِيمِ.
به نام خدا که رحمتش بسیار و مهربانیاش همیشگی است و هیچ نیرو و توانى نیست جز به خداى بلندمرتبه بزرگ.
سپس سه مرتبه میگویی:
الْحَمْدُ لِلّٰهِ الَّذِي يَفْعَلُ مَا يَشاءُ وَلَا يَفْعَلُ مَا يَشاءُ غَيْرُهُ.
خدا را ستایش که هرچه بخواهد انجام میدهد و غیر او هرچه بخواهد انجام نمیدهد.
سپس میگویی:
سُبْحانَكَ لَاإِلٰهَ إِلّا أَنْتَ اغْفِرْ لِي ذُ نُوبِي جَمِيعاً، فَإِنَّهُ لَايَغْفِرُ الذُّنُوبَ كُلَّها جَمِيعاً إِلّا أَنْتَ.
منزّهی تو، معبودی جز تو نیست، همه گناهان مرا بیامرز که همه گناهان را نمیآمرزد مگر تو.
اگر دوست داشته باشی بیش از این تعقیب بخوانی، بهتر آن است که پس از نافله مغرب بخوانی،
آنگاه برای خواندن نافله برمیخیزی که چهار رکعت است و سخن گفتن مابین نماز مغرب و نافله آن کراهت دارد.
در رکعت اول سوره «کافرون» و در رکعت دوم سوره «توحید» و در دو رکعت دیگر هر سورهای را که خواستی بخوان. البته شایسته است در رکعت سوم سوره «حدید» تا «عَلِیمٌ بِذٰاتِ الصُّدُورِ» و در رکعت چهارم آخر سوره «حشر» یعنی «لَوْ أَنْزَلْنٰا هٰذَا الْقُرْآنَ» تا پایان سوره را بخوانی؛ و اگر مانند سایر نوافل به «حمد» تنها هم اکتفا کنی جایز است و بلند خواندن قرائت در نافله مغرب و همچنین در سایر نوافل سزاوار است.
وقتی از نافله مغرب فارغ شدی از «تعقیبات مشترک» آنچه بخواهی بخوانی مانعی نیست، پس «سجده شکر» بجا میآوری به صورتی که پیش از این گذشت و کمتر چیزی که در سجده شکر لازم است این است که بگویی: «شُکْراً شُکْراً شُکْراً».
شیخ کلینی از حضرت صادق(علیهالسلام) روایت کرده هرگاه از نماز مغرب فارغ شدی، بر جبین خود دست بکش و سه مرتبه بگو: بِسْمِ اللّٰهِ الَّذِی لَاإِلٰهَ إِلّا هُوَ عالِمُ الْغَیْبِ وَالشَّهادَةِ الرَّحْمَانُ الرَّحِیمُ، اللّٰهُمَّ أَذْهِبْ عَنِّی الْهَمَّ وَالْحَزَنَ.
شایسته است «نماز غفیله» را که کیفیت آن در «مفاتیح» و غیر آن ذکر شده بخوانى.
مطالب مرتبط
ثواب عجیب خواندن آیاتی از سوره روم و صافات در تعقیب نماز مغرب
آداب و کیفیت خواندن نماز نافله ظهر
آداب و تعقیبات و نافله نماز عصر
آداب و تعقیبات نماز عشا
زمانی که روشنایی پس از غروب آفتاب پنهان شد برای نماز عشا به همان آدابی که گذشت «اذان و اقامه» میگویی، آنگاه با رعایت «آداب و شرایط»، خواندن نماز واجب عشا را شروع کن و شایسته است قنوت و تعقیب آن را طول دهی، زیرا وقت وسعت دارد.
در تعقیب نماز عشا، «دعای مشترک بین صبح و شام» را بخوان، پس از آن «دعاهای مختصّ به شام» را که بسیار است قرائت کن، از جمله دعایی را که برای «طلب روزی» وارد شده است و این دعا در «مفاتیح» نقلشده و مستحب است هفت مرتبه سوره «قدر» را بخوانی.
آنگاه بگویی:
اللّٰهُمَّ رَبَّ السَّمَاوَاتِ السَّبْعِ وَمَا أَظَلَّتْ، وَرَبَّ الْأَرَضِينَ السَّبْعِ وَمَا أَقَلَّتْ، وَرَبَّ الشَّياطِينِ وَما أَضَلَّتْ، وَرَبَّ الرِّياحِ وَما ذَرَتْ . اللّٰهُمَّ رَبَّ كُلِّ شَيْءٍ وَ إِلٰهَ كُلِّ شَيْءٍ وَمَلِيكَ كُلِّ شَيْءٍ، أَنْتَ اللّٰهُ الْمُقْتَدِرُ عَلَىٰ كُلِّ شَيْءٍ، أَنْتَ اللّٰهُ الْأَوَّلُ فَلاٰ شَيْءَ قَبْلَكَ، وَأَنْتَ الْآخِرُ فَلا شَيْءَ بَعْدَكَ، وَأَنْتَ الظَّاهِرُ فَلاٰ شَيْءَ فَوْقَكَ، وَأَنْتَ الْباطِنُ فَلاٰ شَيْءَ دُونَكَ .
خدایا، ای پروردگار هفت آسمان و آنچه سایه افکندند و پروردگار هفت زمین و آنچه حمل کردند و پروردگار شیاطین و آنان که گمراه نمودند و پروردگار بادها و آنچه پراکنده کردند، خدایا، ای پروردگار هر چیز و معبود هر چیز و پادشاه هر چیز، تویی خدای توانا بر هر چیز، تویی خدای اوّلی که چیزی پیش از تو نبود و پایانی که چیزی بعد از تو نیست و تویی آشکار که چیزی برتر از تو نیست و تویی پنهان که چیزی مادون تو نیست.
رَبَّ جَبْرَئِيلَ وَمِيكائِيلَ وَ إِسْرافِيلَ وَإِلٰهَ إِبْراهِيمَ وَإِسْماعِيلَ وَ إِسْحاقَ وَيَعْقُوبَ وَالْأَ سْباطِ ، أَسْأَلُكَ أَنْ تُصَلِّيَ عَلَىٰ مُحَمَّدٍ وَآلِ مُحَمَّدٍ، وَأَنْ تَوَلَّانِي بِرَحْمَتِكَ وَلَا تُسَلِّطْ عَلَيَّ أَحَداً مِنْ خَلْقِكَ مِمَّنْ لَا طاقَةَ لِي بِهِ . اللّٰهُمَّ إِنِّي أَتَحَبَّبُ إِلَيْكَ فَحَبِّبْنِي، وَفِي النَّاسِ فَعَزِّزْنِي، وَمِنْ شَرِّ شَّياطِينِ الْجِنِّ وَالْإِنْسِ فَسَلِّمْنِي يَا رَبَّ الْعالَمِينَ، وَصَلِّ عَلَىٰ مُحَمَّدٍ وَآلِهِ.
ای پروردگار جبرییل و میکاییل و اسرافیل و معبود ابراهیم و اسماعیل و اسحاق و یعقوب، از تو میخواهم بر محمّد و خاندان محمّد درود فرستی و مرا با رحمتت سرپرستی کنی و احدی از آفریدگانت را که مرا یارای مقاومت با او نیست بر من چیره ننمایی، خدایا با تو دوستی میورزم، پس دوستم بدار و در بین مردم عزیزم کن و از شر شیاطین جنّ و انس سالمم بدار، ای پروردگار جهانیان و بر محمّد و خاندانش درود فرست.
پس به آنچه دوست داری دعا کن، آنگاه سجده شکر بجا آور و نماز «وتیره» را که دو رکعت نافله نشسته است به دنبال نماز عشا بخوان و مستحبّ است در این نماز صد آیه از قرآن خوانده شود و خوب است در رکعت اول پس از سوره «حمد» سوره «واقعه» و در رکعت دوم سوره «توحید» خوانده شود و پس از سلام هر دعایی را که خواستی قرائت کن.
مطالب مرتبط
دعای رزق و روزی بعد از نماز عشا
فضیلت خواندن تعقیبات بعد از هر نماز
دعای عهد بهشتی که با آن می توان هر صبح و شام از خدا عهد گرفت
دعاهای صبح و شام و زمان طلوع و غروب آفتاب
آداب و دعاهای قبل از خواب
زمانی که خواستی بخوابی، شایسته است آمادهی مرگ شوی و در حال خوابیدن با طهارت باشی و از گناهان توبه کنی و دل خود را از همّ و غم دنیا فارغ سازی و هنگام مرگ و تنها و بیکس خوابیدن در قبر را یاد آری، و وصیت خود را نوشته زیر بالین خود گذاری و در نیت برخاستن برای نماز شب باشی، زیرا افتخار مؤمن و زینت او در دنیا و آخرت خواندن نماز در پایان شب است.
در وقت خوابیدن، سورهی «توحید» و سورهی «تکاثر» و «آیتالکرسِی» میخوانی، آنگاه سه مرتبه میگویی:
الْحَمْدُ لِلّٰهِ الَّذِي عَلا فَقَهَرَ، وَالْحَمْدُ لِلّٰهِ الَّذِي بَطَنَ فَخَبَرَ، وَالْحَمْدُ لِلّٰهِ الَّذِي مَلَكَ فَقَدَرَ، وَالْحَمْدُ لِلّٰهِ الَّذِي يُحْيِي الْمَوْتَىٰ، وَيُمِيتُ الْأَحْياءَ، وَهُوَ عَلَىٰ كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ.
خدا را ستایش که برتر شد و چیره گشت و خدا را ستایش که باطن شد و آگاه گشت و خدا را ستایش که مالک گشت و توانا شد و خدا را ستایش که مردگان را زنده میکند و زندگان را میمیراند و او بر هر کاری تواناست.
پس تسبیح حضرت زهرا را میگویی و بر طرف راست، به شکل مُرده که در قبر گذاشته میشود میخوابی، اما خوابیدن بهصورت محتضر [یعنی کسی که مشرف به مرگ است]، شیخ ما ثقة الاسلام نوری در «دارالسلام» فرموده: آن را در هیچ خبر و اثری نیافتم، آری غزالی آن را ذکر کرده و شک نیست که رشد و هدایت در مخالفت با رأی اوست.
اگر خواستی برای نماز شب یا غیر آن، بیدار شوی ولی از چیره شدن خواب برخود میترسی، آیهی آخر سوره «کهف» را بخوان:
﴿قُلْ إِنَّمٰا أَنَا بَشَرٌ مِثْلُكُمْ يُوحىٰ إِلَيَّ أَنَّمٰا إِلٰهُكُمْ إِلٰهٌ وٰاحِدٌ فَمَنْ كٰانَ يَرْجُوا لِقٰاءَ رَبِّهِ فَلْيَعْمَلْ عَمَلاً صٰالِحاً وَ لاٰ يُشْرِكْ بِعِبٰادَةِ رَبِّهِ أَحَداً﴾
بگو: جز این نیست که من بشری چون شمایم، [با این تفاوت که] به من وحی میشود که: معبود شما فقط خداوند یکتاست؛ پس کسی که به لقای پروردگارش امید دارد باید کار شایسته انجام دهد و هیچکس را در پرستشِ پروردگارش شریک نگیرد.
از حضرت صادق(علیهالسلام) روایت شده: هیچکس در وقت خوابیدن، این آیه را نمیخواند مگر اینکه بیدار میشود در ساعتی که میخواهد بیدار شود.
طلسم و دعای حفظ از عقرب و جانوران دیگر
دعای حفظ از عقرب و جانوران دیگر
و اگر از عقرب و جانوران دیگر میترسی، این دعا را بخوان که حضرت باقر(علیهالسلام) سلامتی خوانندهی آن را از شرّ عقرب و حشرات تا وقت صبح ضامن شده است:
أَعُوذُ بِكَلِماتِ اللّٰه التَّامَّاتِ الَّتِي لَايُجاوِزُهُنَّ بَرِ وَلَا فاجِرٌ مِنْ شَرِّ مَا ذَرَأَ، وَمِنْ شَرِّ مَا بَرَأَ، وَمِنْ شَرِّ كُلِّ دَابَّةٍ هُوَ آخِذٌ بِناصِيَتِها، إِنَّ رَبِّي عَلَىٰ صِرَاطٍ مُسْتَقِيمٍ.
به کلمات کامل خدا که نیکوکار و بدکار از آنها نمیگذرد (زیرا در احاطۀ آن هستند) پناه میبرم، از شرّ آنچه آفرید و از شرّ آنچه پدید آورد و از شرّ هر جنبندهای که خدا گیرندهی مهار آنهاست، به درستی که پروردگار من به راه راست است.
طلسم و دعای جلوگیری از جنب شدن و احتلام در خواب
دعای جلوگیری از جنب شدن و احتلام
اگر از جُنُب شدن میترسی این دعا را بخوان:
اللّٰهُمَّ إِنِّي أَعُوذُ بِكَ مِنَ الْاحْتِلامِ، وَمِنْ سُوءِ الْأَحْلامِ، وَمِنْ أَنْ يَتَلاعَبَ بِيَ الشَّيْطانُ فِي الْيَقَظَةِ وَالْمَنامِ.
خدایا از جُنُبشدن و از خوابهای پریشان و از اینکه شیطان در بیداری و خواب مرا بازی دهد، به تو پناه میآورم.
دعای حفظ از خراب شدن خانه و دزد
دعای حفظ از خراب شدن خانه و دزد
اگر از خراب شدن خانه و ماندن زیر آوار و محلّی که در آنجا میخوابی میترسی این آیه را بخوان:
﴿إِنَّ اللّٰهَ يُمْسِكُ السَّمٰاوٰاتِ وَ الْأَرْضَ أَنْ تَزُولاٰ وَ لَئِنْ زٰالَتٰا إِنْ أَمْسَكَهُمٰا مِنْ أَحَدٍ مِنْ بَعْدِهِ إِنَّهُ كٰانَ حَلِيماً غَفُوراً﴾
همانا خداوند آسمانها و زمین را از اینکه [از مدارهایشان] منحرف شوند [و فروریزند] بازمیدارد، چنانچه منحرف گردند اَحدی بعد از خدا نمیتواند نگاهشان دارد، قطعاً خداوند همواره بردبار و بسیار آمرزنده است.
اگر از دزد میترسی آخر سوره «اسراء» را بخوان که آغازش این آیه است:
﴿قُلِ ادْعُوا اللّٰهَ أَوِ ادْعُوا الرَّحْمٰنَ﴾
بگو: چه [او را] اللّه بخوانید یا رحمان، هرکدام را بخوانید [فرقی نمیکند]
آداب سرمه کشیدن
آداب سرمه کشیدن
در وقت خواب هفت میل سُرمه بکش، چهار میل در چشم راست و سه میل در چشم چپ و در وقت سرمه کشیدن این دعا رابخوان:
اللّٰهُمَّ إِنِّي أَسْأَلُكَ بِحَقِّ مُحَمَّدٍ وَآلِ مُحَمَّدٍ أَنْ تُصَلِّيَ عَلَىٰ مُحَمَّدٍ وَآلِ مُحَمَّدٍ، وَأَنْ تَجْعَلَ النُّوْرَ فِي بَصَرِي، وَالْبَصِيرَةَ فِي دِينِي، وَالْيَقِينَ فِي قَلْبِي، وَالْإِخْلاصَ فِي عَمَلِي، وَالسَّلامَةَ فِي نَفْسِي، وَالسَّعَةَ فِي رِزْقِي، وَالشُّكْرَ لَكَ أَبَداً مَا أَبْقَيْتَنِي، إِنَّكَ عَلَىٰ كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ.
خدایا به حق محمّد و خاندان محمّد از تو میخواهم که بر محمّد و خاندان محمّد درود فرستی و قرار دهی روشنایی را در چشمم و بینش را در دینم و یقین را در قلبم و اخلاص را در عملم و سلامت را در نهادم و گستردگی را در روزیام و سپاسگزاری در برابرت را همواره تا زندهام داری، تو بر هر کاری توانایی.
شایسته است خواب بین الطلوعین [بین طلوع سپیده و طلوع آفتاب] و خواب پس از عصر را ترک کنی و هنگامیکه خواستی بخوابی چراغ را خاموش کن و رو به جانب قبله بخواب و در بامی که اطرافش حفاظ نداشته باشد مخواب و خوابی که دیدی، برای هرکس مگو جز آنکه عالم و خیرخواه و مهربان باشد.
مطالب مرتبط
مطلبی پرفایده برای قبل از خواب
چهار توصيه مهم پيامبر(ص) به حضرت فاطمه(س) برای قبل از خواب
دعاهای زمان خوابیدن و بیدار شدن
دستوری برای دیدن راه حل مشکل در خواب
دستوری برای دیدن خواسته و مطلب خود در خواب
دستوری برای دیدن پیامبر(ص) یا امامان(ع) یا والدین یا یکی از اموات در خواب
فصل چهارم: برخاستن از خواب و نماز شب
فضیلت نماز شب
کیفیت نماز شب، پنج آیه آل عمران
نافله صبح
فضیلت نماز شب
درباره برخاستن به هنگام شب و بیان فضیلت آن، روایات بسیاری از اصحاب عصمت وارد شده؛ و نقلشده که نماز شب شرف مؤمن است و باعث سلامت بدن و جبران گناهان روز و برطرف کننده وحشت قبر است، نماز شب روی را سپید و بو را خوش کرده و جلب کنندهی روزی است.
ثروت و فرزندان زینت زندگی دنیا و هشت رکعت نماز در پایان شب با نماز وتر زینت آخرت است و حقتعالی گاهی این دو زینت را برای بعضی از مردم قرار میدهد و دروغ گفته است کسی که بگوید: من نماز شب میخوانم و روز در گرسنگی به سر میبرم، زیرا نماز شب ضامن روزی روز است.
از حضرت صادق(علیهالسلام) روایت شده: در وصیت رسول خدا(صلیاللهعلیهوآله) به امام علی آمده است: یا علی من تو را نسبت به خودت به چند خصلت وصیت میکنم، آنها را نیکو بدار، پس از آن فرمود: خدایا او را یاری ده و پارهای از آن خصلتها را ذکر فرمود تا اینکه گفت:
وعَلَيْكَ بِصَلاةِ الليْلِ، وَعَلَيْكَ بِصَلاةِ الليْلِ، وَعَلَيْكَ بِصَلاةِ الليْلِ، وَعَلَيْكَ بِصَلاةِ الزَّوالِ، وَعَلَيْكَ بِصَلاةِ الزَّوالِ، وَعَلَيْكَ بِصَلاةِ الزَّوالِ.
بر تو باد به نماز شب و بر تو باد به نماز شب و بر تو باد به نماز شب و بر تو باد به نماز اوّل ظهر و بر تو باد به نماز اوّل ظهر و بر تو باد به نماز اوّل ظهر.
ظاهر این است که حضرت از نماز شب، سیزده رکعت را اراده کردند و از نماز ظهر هشت رکعت را که نافله ظهر است.
از اَنَس روایت شده: از پیامبر شنیدم که فرمود: دو رکعت نماز در دل شب، پیش من از دنیا و آنچه در آن است بهتر میباشد.
نیز روایت شده از حضرت زین العابدین(علیهالسلام) پرسیدند: چه شده کسانی که به شبزندهداری برمیخیزند چهرهشان از همه کس نیکوتر است؟ فرمود: به خاطر اینکه اینان، با خدا خلوت میکنند، حقتعالی از نور خویش به چهره ایشان میتاباند.
به هر صورت روایات در این زمینه بسیار است و ترک برخاستن شب مکروه است. شیخ به سند صحیح از حضرت صادق(علیهالسلام) روایت کرده بندهای نیست مگر اینکه هر شب یکبار یا دو بار یا چند بار بیدار میشود، اگر برخاست که برخاست وگرنه شیطان پاهای خود را میگشاید و در گوش او بول [ادرار] میکند، آیا آنکه برای نماز شب برنخاسته، صبح که برمیخیزد توجه نمیکند گران و مکدّر و سنگین و کسل است؟
شیخ برقی به سند معتبر از حضرت باقر(علیهالسلام) روایت کرده برای شب شیطانی است که او را «رها» میگویند، هرگاه بندهای از خواب بیدار شود و برخاستن برای نماز شب را قصد کند، آن شیطان به او میگوید: اکنون وقت برخاستن نیست، بار دیگر که بیدار شود و بخواهد برخیزد باز میگوید: وقت برخاستن نشده، یعنی زود است، پس پیوسته او را از برخاستن باز میدارد و او را حبس میکند تا سپیده طلوع کند، چون سپیده پدیدار شود در گوش او ادرار میکند و از او دست برمیدارد درحالیکه به خود میبالد و از نخوت و ناز دُم خود را میجنباند!
ابن ابی جمهور از رسول خدا(صلیاللهعلیهوآله) روایت کرده روزی به اصحاب خود فرمود: هرگاه یکی از شما در شب بخوابد، شیطان در پس سر او سه گره میزند و در مکان هر گرهی میگوید: «عَلَیْکَ لَیْلٌ طَوِیلٌ فَارْقُدْ؛ شب تو طولانی است بخواب» هرگاه بیدار شود و یاد خدا کند، یک گره باز میشود و اگر وضو بگیرد گره دیگری باز میگردد و اگر نماز بخواند گره سوم گشوده میشود، پس با حال نشاط، پاکیزه نفس وارد صبح میگردد وگرنه آلوده نهاد و کسِل وارد صبح میشود. این روایت در کتابهای اهل سنّت نیز ذکر شده.
قطب راوندی از امیرمؤمنان(علیهالسلام) روایت کرده در سه چیز با سه چیز طمع مکن: در بیداری شب با پرخوری، در نور چهره با خوابیدن در همه ساعات شب و در امان از دنیا با همنشینی منحرفان عیّاش.
و همچنین قطب راوندی روایت کرده حضرت عیسی مادرش مریم را پس از مردنش صدا زد و گفت: ای مادر با من سخن بگو، آیا علاقه داری به دنیا بازگردی؟ گفت: آری برای اینکه به خاطر خدا، در شب بسیار سرد نماز بخوانم و در روز بسیار گرم روزه بگیرم، پسرم این راه بیمناک است.
مطالب مرتبط
کیفیت و طریقه خواندن نماز شب و پنج آیه از سوره آل عمران
دعای طلب عافیت و تندرستی در نماز شب
دو رکعت نمازی که با آن هفتاد هزار گناه بخشیده میشود
نمازی که هر رکعت آن ثواب چهل سال عبادت را دارد
نمازی است که رسول خدا(ص) به آن وصیت کرد
نمازی برای دیدن جایگاه خود در بهشت
کیفیت و طریقه خواندن نماز شب و پنج آیه از سوره آل عمران
به صورت آسان و مختصر، که انشاءاللّه تعالی همه کس بتواند بجا آورد این است که چون مومن از خواب برخاست، برای خدای متعال سجده کند و خوب است در این حال یا در حال برداشتن سر از سجده بگوید:
الْحَمْدُ لِلّٰهِ الَّذِي أَحْيانِي بَعْدَما أَمَاتَنِي وَ إِلَيْهِ النُّشُورُ، الْحَمْدُ لِلّٰهِ الَّذِي رَدَّ عَلَيَّ رُوحِي لِأَحْمَدَهُ وَأَعْبُدَهُ.
خدا را ستایش که زندهام کرد، پس از آنکه مرا میراند و بازگشت همه پس از مرگ به سوی اوست، خدا را ستایش که روحم را بازگرداند تا او را ستایش نموده و بندگی کنم.
چون برخاست و ایستاد بگوید:
اللّٰهُمَّ أَعِنِّي عَلَىٰ هَوْلِ الْمُطَّلَعِ، وَوَسِّعْ عَلَيَّ الْمَضْجَعَ، وَارْزُقْنِي خَيْرَ مَا بَعْدَ الْمَوْتِ.
خدایا بر هراس آن جهان یاریام ده و بر من قبر را وسعت بخش و خیر آنچه پس از مردن است نصیبم کن.
چون صدای خروس را شنید بگوید:
سُبُّوْحٌ قُدُّوسٌ، رَبُّ الْمَلائِكَةِ وَالرُّوحِ، سَبَقَتْ رَحْمَتُكَ غَضَبَكَ، لَاإِلٰهَ إِلّا أَنْتَ، عَمِلْتُ سُوءاً وَظَلَمْتُ نَفْسِي فَاغْفِرْ لِي، إِنَّهُ لَا يَغْفِرُ الذُّنُوبَ إِلّا أَنْتَ، فَتُبْ عَلَيَّ إِنَّكَ أَنْتَ التَّوَّابُ الرَّحِيمُ .
بسیار منزّه و مقدّس است پروردگار فرشتگان و روح، رحمتت بر خشمت پیشی گرفته، معبودی جز تو نیست، بد کردم و به خود ستم نمودم پس مرا بیامرز، به درستی که گناهان را جز تو نیامرزد، توبهام را بپذیر که تو بسیار توبه پذیر و مهربانی.
چون به اطراف آسمان نگاه کند بخواند:
اللّٰهُمَّ إِنَّهُ لَايُوَارِي مِنْكَ لَيْلٌ ساجٍ، وَلَا سَمَاءٌ ذَاتُ أَبْرَاجٍ، وَلَا أَرْضٌ ذَاتُ مِهادٍ، وَلَا ظُلُماتٌ بَعْضُها فَوْقَ بَعْضٍ، وَلَا بَحْرٌ لُجِّيِ تُدْلِجُ بَيْنَ يَدَيِ الْمُدْلِجِ مِنْ خَلْقِكَ تُدْلِجُ الرَّحْمَةَ عَلَىٰ مَنْ تَشاءُ مِنْ خَلْقِكَ،
خدایا تو را بازنمیدارد شب تار و نه آسمان دارای ستارگان و نه زمین گسترده و نه تاریکیهایی که بعضی از آنها بر فراز بعضی دیگرند و نه دریای عمیق متراکم از آب از اینکه به شبروان در مسیر عبادت از لطف و مهرت عطا کنی و رحمت را به هر که از آفریدگانت بخواهی برسانی؛
تَعْلَمُ خائِنَةَ الْأَعْيُنِ وَما تُخْفِي الصُّدُورُ، غارَتِ النُّجُومُ، وَنامَتِ الْعُيُونُ، وَأَنْتَ الْحَيُّ الْقَيُّوْمُ، لَاتَأْخُذُكَ سِنَةٌ وَلَا نَوْمٌ، سُبْحانَ اللّٰهِ رَبِّ الْعالَمِينَ، وَ إِلٰهِ الْمُرْسَلِينَ، وَالْحَمْدُ لِلّٰهِ رَبِّ الْعالَمِينَ .
خیانت چشمها و آنچه را سینهها پنهان میکند میدانی، پنهان شدند ستارگان و دیدهها به خواب رفتند و تو زنده و پابرجایی، چرت و خواب تو را فرو نگیرد، منزّه است خدا، پروردگار جهانیان و معبود رسولان و خدا را ستایش پروردگار جهانیان.
آنگاه پنج آیه سوره آلعمران را بخواند:
﴿إِنَّ فِي خَلْقِ السَّمٰاوٰاتِ وَ الْأَرْضِ وَ اخْتِلاٰفِ اللَّيْلِ وَ النَّهٰارِ لَآيٰاتٍ لِأُولِي الْأَلْبٰابِ، اَلَّذِينَ يَذْكُرُونَ اللّٰهَ قِيٰاماً وَ قُعُوداً وَ عَلىٰ جُنُوبِهِمْ وَ يَتَفَكَّرُونَ فِي خَلْقِ السَّمٰاوٰاتِ وَ الْأَرْضِ رَبَّنٰا مٰا خَلَقْتَ هٰذٰا بٰاطِلاً سُبْحٰانَكَ فَقِنٰا عَذٰابَ النّٰارِ، رَبَّنٰا إِنَّكَ مَنْ تُدْخِلِ النّٰارَ فَقَدْ أَخْزَيْتَهُ وَ مٰا لِلظّٰالِمِينَ مِنْ أَنْصٰارٍ﴾
مسلّماً در آفرینش آسمانها و زمین و رفتوآمدِ شب و روز نشانههایی [بر قدرت، ربوبیت و رحمت خداوند] برای خردمندان است؛ هم آنانکه همواره خداوند را در حال ایستادن و نشستن و خوابیدن یاد کرده [و قلباً مورد توجه قرار میدهند] و پیوسته در آفرینش آسمانها و زمین اندیشه میکنند، [و از عمق دل میگویند:] پروردگارا! این [جهانِ با عظمت] را بیهوده نیافریدی، تو [از هر عیب و نقصی] پاک و منزّهی، ما را از عذاب آتش نگاه دار! پروردگارا! هرکه را تو در آتش اندازی بهیقین او را رسوا کردهای و برای ستمکاران هیچ یاوری وجود ندارد.
﴿رَبَّنٰا إِنَّنٰا سَمِعْنٰا مُنٰادِياً يُنٰادِي لِلْإِيمٰانِ أَنْ آمِنُوا بِرَبِّكُمْ فَآمَنّٰا رَبَّنٰا فَاغْفِرْ لَنٰا ذُنُوبَنٰا وَ كَفِّرْ عَنّٰا سَيِّئٰاتِنٰا وَ تَوَفَّنٰا مَعَ الْأَبْرٰارِ، رَبَّنٰا وَ آتِنٰا مٰا وَعَدْتَنٰا عَلىٰ رُسُلِكَ وَ لاٰ تُخْزِنٰا يَوْمَ الْقِيٰامَةِ إِنَّكَ لاٰ تُخْلِفُ الْمِيعٰادَ﴾
پروردگارا! بهراستی ما صدای ندادهندهای که مردم را به ایمان فرامیخوانْد شنیدیم که [میگفت:] به پروردگارتان ایمان آورید؛ پس ما ایمان آوردیم، پروردگارا! گناهانِ ما را بیامرز! و بدیهایمان را [از پروندۀ ما] محو کن! و ما را در زمرۀ نیکان بمیران! پروردگارا! آنچه که بهوسیلۀ پیامبرانت به ما وعده دادهای عطایمان کن! و روز قیامت رسوایمان نساز؛ زیرا تو هرگز از وعدهات تخلّف نمیکنی.
هرگاه خواست به جانب عبادت رو کند و او را نیازی به «تخلّی» [قضای حاجت] باشد آن را پیش اندازد و چون از بیت الخلا درآید به «مسواک» آغاز کند، پس از آن «وضوی کامل» بگیرد و خود را «خوشبو» سازد، آنگاه به نماز شب برخیزد که ابتدای وقت آن نیمه شب است و هرچه به طلوع صبح صادق نزدیکتر شود بهتر است و اگر صبح طلوع کند درحالیکه چهار رکعت آن را خوانده، بقیه را با «حمد» تنها بخواند.
درهرصورت زمانی که برای نماز شب برخاست، هشت رکعت به قصد نماز شب شروع میکند و پس از هر دو رکعت سلام میدهد و خوب است در دو رکعت اول در هر رکعت پس از سوره «حمد» سی مرتبه سوره «توحید» بخواند تا از نماز فارغ شود درحالیکه بین او و خدای عزّوجل گناهی نباشد.
یا آنکه در رکعت اوّل آن سوره «توحید» و در رکعت دوم «قُلْ یٰا أَیُّهَا الْکٰافِرُونَ» بخواند و در شش رکعت دیگر «حمد» و هر سورهای که خواستش باشد و در هر رکعتی «حمد» و «توحید» نیز کافی است و اکتفا به سوره «حمد» تنها هم جایز میباشد.
و چنانکه قنوت در نمازهای واجب مستحبّ است در رکعت دوم از نمازهای نافله هم مستحبّ است و در قنوت سه مرتبه «سُبحانَ الله» گفتن کافی است؛ یا اینکه گفته شود:
اللّٰهُمَّ اغْفِرْ لَنا وَارْحَمْنا وَعافِنا وَاعْفُ عَنَّا فِي الدُّنْيا وَالْآخِرَةِ إِنَّكَ عَلَىٰ كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ.
خدایا بیامرز ما را و به ما رحم کن و به ما تندرستی ده و در دنیا و آخرت از ما درگذر، به درستی که تو بر هر کاری توانایی.
و یا اینکه بگوید:
رَبِّ اغْفِرْ وَارْحَمْ وَتَجاوَزْ عَمَّا تَعْلَمُ إِنَّكَ أَنْتَ الْأَعَزُّ الْأَجَلُّ الْأَكْرَمُ.
پروردگارا، بیامرز و رحم کن و از آنچه میدانی درگذر، به درستی که تو عزیزتر و بزرگتر و گرامیتری.
روایت شده: حضرت موسی بن جعفر هنگامی که در شب تاریک در محراب عبادت میایستاد چنین میخواند: «اللّٰهُمَّ إِنَّکَ خَلَقْتَنِی سَوِیّاً» و این دعا «دعای پنجاهم صحیفه کامله» است.
چون از هشت رکعت نماز شب فارغ شود، «دو» رکعت نماز «شفع» و «یک» رکعت نماز «وتر» بجا آورد و در این سه رکعت پس از سوره «حمد» سوره «توحید» بخواند تا به منزله یک ختم قرآن باشد، زیرا سوره توحید ثلث قرآن است، یا آنکه در نماز شفع در رکعت اول سوره «حمد» و «قُلْ أَعُوذُ بِرَبِّ النّٰاسِ» و در رکعت دوم سوره «حمد» و «قُلْ أَعُوذُ بِرَبِّ الْفَلَقِ» را بخواند و چون از نماز شفع فارغ گشت مستحبّ است بخواند: «إِلٰهِی تَعَرَّضَ لَکَ فِی هٰذَا اللَّیْلِ الْمُتَعَرِّضُونَ» و این دعایی است که در اعمال شب «نیمه شعبان» در کتاب مفاتیحالجنان ذکر شد.
پس از نماز شفع، برای خواندن یک رکعت نماز وتر برخیزد و در آن یک رکعت سوره «حمد» و سوره «توحید» بخواند، یا آنکه پس از «حمد» «سه» مرتبه سوره «توحید» و «یک» مرتبه سورههای «الفَلَق» و «النّاس» را قرائت کند، سپس برای قنوت دست بردارد و هر دعایی را که میخواهد بخواند.
شیخ طوسی فرموده: دعاهایی که در این قنوت خوانده میشود، آنقدر زیاد است که شمرده نمیشود، ولی مقید به این وقت نیست که خلافش جایز نباشد، انسان مستحبّ است در قنوت نماز وتر، برای ترس از خدا و بیم از عقاب پروردگار گریه یا تباکی [یعنی خود را به گـریه واداشتن یا اظهار گریه کردن] کند و برای برادران مؤمن دعا کند و ذکر چهل نفر مؤمن مستحب است، به درستی که دعا کننده برای چهل مؤمن دعایش ان شاء الله مستجاب میشود و نیز دعا کند به آنچه بخواهد.
شیخ صدوق در کتاب «مَن لا یحضره الفقیه» آورده: رسول خدا در قنوت نماز وتر میخواند:
اللّٰهُمَّ اهْدِنِي فِيمَنْ هَدَيْتَ، وَعَافِنِي فِيمَنْ عَافَيْتَ، وَتَوَلَّنِي فِيمَنْ تَوَلَّيْتَ، وَبارِكْ لِي فِيما أَعْطَيْتَ، وَقِنِي شَرَّ مَا قَضَيْتَ، فَإِنَّكَ تَقْضِي وَلَا يُقْضَىٰ عَلَيْكَ، سُبْحَانَكَ رَبَّ الْبَيْتِ، أَسْتَغْفِرُكَ وَأَتُوبُ إِلَيْكَ، وَأُؤْمِنُ بِكَ وَأَتَوَكَّلُ عَلَيْكَ، وَ لَا حَوْلَ وَلَا قُوَّةَ إِلّا بِكَ يَا رَحِيمُ.
خدایا هدایتم کن در زمره آنانکه هدایت کردی و سلامتیام ده در گروه آنانکه سلامت دادی و سرپرستیام فرما در جمع آنان که سرپرستی کردی و مرا در آنچه عطا کردی برکت ده و از زیان آنچه مقدّر نمودی نگاهم بدار، به درستی که تو حکم کنی و ضدّ تو حکم نشود، منزّهی تو، ای پروردگار کعبه از تو آمرزش میخواهم و به سوی تو باز میگردم و به تو ایمان میآورم و بر تو توکل میکنم و توان و نیرویی نیست جز به تو ای مهربان.
شایسته است، هفتاد مرتبه بگوید:
أَسْتَغْفِرُ اللّٰه رَبِّي وَ أَتُوبُ إِلَيْهِ.
از خدا طلب آمرزش میجویم و به سوی او باز میگردم.و سزاوار است دست چپ را به دعا برداشته و استغفار را با دست راست شماره کند.
روایت شده رسول خدا(صلیاللهعلیهوآله) در نماز وتر هفتاد مرتبه استغفار میکرد و هفت مرتبه میگفت:
هٰذَا مَقَامُ الْعَائِذِ بِكَ مِنَ النَّارِ، الْعَفْوَ الْعَفْوَ.
این است مقام پناهبرنده به تو از آتش، پروردگارا مرا بیامرز
.و همچنین روایت شده حضرت سجاد به هنگام سحر، در نماز «وتر» سیصد مرتبه میگفت: «الْعَفْوَ الْعَفْوَ»و سپس بگوید:
رَبِّ اغْفِرْ لِي وَارْحَمْنِي وَتُبْ عَلَيَّ إِنَّكَ أَنْتَ التَّوَّابُ الْغَفُورُ الرَّحِيمُ.
خدایا مرا بیامرز و به من رحم کن و توبهام را بپذیر، به درستی که تو، بسیار توبهپذیر و آمرزنده و مهربانی.
شایسته است قنوت را طولانی کند و زمانی که از قنوت فارغ میشود، به رکوع رود و چون سر از رکوع بردارد این دعا را که شیخ طوسی در کتاب «تهذیب» از حضرت موسی بن جعفر روایت کرده بخواند:
هٰذَا مَقَامُ مَنْ حَسَناتُهُ نِعْمَةٌ مِنْكَ، وَشُكْرُهُ ضَعِيفٌ، وَذَنْبُهُ عَظِيمٌ، وَلَيْسَ لِذٰلِكَ إِلّا رِفْقُكَ وَرَحْمَتُكَ، فَإِنَّكَ قُلْتَ فِي كِتابِكَ الْمُنْزَلِ عَلَىٰ نَبِيِّكَ الْمُرْسَلِ صَلَّى اللّٰهُ عَلَيْهِ وَآله: ﴿كٰانُوا قَلِيلاً مِنَ اللَّيْلِ مٰا يَهْجَعُونَ وَ بِالْأَسْحٰارِ هُمْ يَسْتَغْفِرُونَ﴾، طَالَ هُجُوعِي وَقَلَّ قِيامِي وَهٰذَا السَّحَرُ وَأَنَا أَسْتَغْفِرُكَ لِذُنُوبِي اسْتِغْفارَ مَنْ لَايَجِدُ لِنَفْسِهِ ضَرَّاً وَلَا نَفْعَاً وَلَا مَوْتاً وَلَا حَياةً وَلَا نُشُوراً.
این جایگاه کسی است که حسناتش نعمتی از تو، شکرش ناکافی و گناهش بس بزرگ است و برای آن جز نرمی و رحمتت چیزی نیست، به درستی که تو در کتاب نازل شده بر پیامبر مرسلت (درود خدا بر او و خاندانش) فرمودی: «[نیکوکاریشان این بود که] اندکی از شب را میخوابیدند و سَحرگاهان به استغفار میپرداختند» ولی خواب من طولانی بود و بیداری شبم کم بود و این است سحر و من از تو برای گناهانم آمرزش میخواهم، آمرزش خواهی کسی که برای خود نمییابد زیانی و نه سودی و نه مرگی و نه حیاتی و نه برانگیختنی.
آنگاه به سجده رود و نماز را تمام کند و پس از سلام «تسبیح حضرت زهرا» (سلاماللهعلیها) را بگوید و بخواند:
اَلْحَمْدُ لِرَبِّ الصَّباحِ، اَلْحَمْدُ لِفالِقِ الاِْصْباحِ.
ستایش ویژۀ پروردگار بامداد است، ستایش ویژۀ شکافندۀ سپیده است.
و سه مرتبه بگوید:
سُبْحانَ رَبِّىَ الْمَلِكِ الْقُدُّوسِ، الْعَزيزِ الْحَكيمِ.
منزّه است پروردگارم، آن فرمانروای بس مقدّس و عزیز و حکیم.
سپس بگوید:
يا حَىُّ يا قَيُّومُ، يا بَرُّ يا رَحيمُ، يا غَنِىُّ يا كَريمُ، اُرْزُقْنى مِنَ التِّجارَةِ اَعْظَمَها فَضْلاً وَ اَوْسَعَها رِزْقاً، وَ خَيْرَها لى عاقِبَةً، فَاِنَّهُ لا خَيْرَ فيما لا عاقِبَةَ لَهُ.
ای زنده، ای پاینده، ای نیکوکار، ای مهربان، ای توانگر، ای کریم، مرا از تجارت نصیب ده در فزونی کلانترینش را، در روزی فراخترینش را و در عاقبت بهترینش را، زیرا در آنچه عاقبتی برایش نیست، خیری هم نیست.
و سزاوار است پس از این، دعای حزین را بخواند: «أناجیک یا موجود فی کل مکان ...» آنگاه به سجده رود، و پنج مرتبه بگوید: «سبوح قدوس رب الملائکة و الروح؛ پاک و منزّه است پروردگار فرشتگان و روح» سپس بنشیند و «آیتالکرسی» بخواند، باز به سجده رود و «سبوح قدوس» را پنج مرتبه بخواند.
مطالب مرتبط
دعای طلب عافیت و تندرستی در نماز شب
دو رکعت نمازی که با آن هفتاد هزار گناه بخشیده میشود
نمازی که هر رکعت آن ثواب چهل سال عبادت را دارد
نمازی است که رسول خدا(ص) به آن وصیت کرد
نمازی برای دیدن جایگاه خود در بهشت
نافله نماز صبح
آنگاه برای نافله صبح برخیزد که دو رکعت است: در رکعت اول پس از سوره «حمد» سوره «قُلْ یٰا أَیُّهَا الْکٰافِرُونَ» و در رکعت دوم پس از سوره «حمد» سوره «توحید» را بخواند و چون سلام داد، به طرف قبله به صورت مرده در قبر به پهلوی راست بخوابد، و گونه راستش را بر روی دست راست بگذارد و بگوید:
اِسْتَمْسَكْتُ بِعُرْوَةِ اللّهِ الْوُثْقىَ، الَّتى لاَانْفِصامَ لَها، وَاعْتَصَمْتُ بِحَبْلِ اللّهِ الْمَتينِ، وَ اَعُوذُ بِاللّهِ مِنْ شَرِّ فَسَقَةِ الْعَرَبِ وَالْعَجَمِ، وَ اَعُوذُ بِاللّهِ مِنْ شَرِّ فَسَقَةِ الْجِنِّ وَالاِْنْسِ.
چنگ زدم به دستاویز محکمتر خدا که برایش گسستنی نیست و تمسّک جستم به رشته استوار خدا و پناه میبرم به خدا، از شرّ تبهکاران عرب و عجم و پناه میبرم به خدا از شرّ بدکاران جنّ و انس منزّه است پروردگار بامداد، شکافنده سپیده.آنگاه سه مرتبه بگوید:
سُبْحانَ رَبِّ الصَّباحِ فالِقِ الاِْصْباحِ.
منزّه است پروردگار بامداد، شکافنده سپیده.
و «پنج آیه آل عمران» را که در سطور قبل ذکر شد بخواند، سپس برخیزد و بنشیند و «تسبیح حضرت زهرا» (علیها السلام) را بگوید.
در کتاب «من لا یحضره الفقیه» فرموده: روایت شده: هرکه بین دو رکعت نافله صبح و نماز صبح، صد مرتبه بر محمّد و آل محمّد صلوات فرستد، حقتعالى چهره او را از حرارت آتش حفظ کند، و کسى که صد مرتبه بگوید: «سُبْحَانَ رَبِّیَ الْعَظِیمِ وَ بِحَمْدِهِ، أَسْتَغْفِرُ اللّهَ رَبِّی وَ أَتُوبُ إِلَیْهِ؛ منزه است پروردگار بزرگ من و به ستایش او را سزاست، از خدا، پروردگار خود، آمرزش میطلبم و به سوی او باز میگردم» حقتعالى خانهای در بهشت براى او بنا کند، و کسى که بیست ویک مرتبه «قل هو اللّه احد» بخواند، خداى تعالى در بهشت خانه اى براى او بنا کند، و اگر آن را چهل مرتبه بخواند، حقتعالی او را بیامرزد.
و شایسته است پس از فراغت از نماز شب، «دعاى سى و دوم صحیفه کامله»: «اللّهمّ یا ذا الملک المتأبدّ» خوانده شود، آنگاه «سجده شکر» بجا آورد، و سزاوار است براى برادران مؤمن خود دعا کند، و دعاى «اللّهمّ ربّ الفجر» را که در ادعیه سجده شکر گذشت بخواند.
از برادران دینى امید واثق دارم که براى این گنهکار روسیاه هم دعا کنند که به دعاى بسیار نیازمندم و اللّه الموفّق.
مطالب مرتبط
زیارت امام زمان، حضرت مهدی (عج) بعد از نماز صبح
دعای ایمنی از سوختن و سایر بلاها که صبح و شب خوانده می شود
خواص انگشتر عقیق و نگاه کردن در صبح به آن و دعا خواندن
دعای حفظ از کوری و دیوانگی و فقر بعد از نماز صبح
دعای درمان ورم معده، پیسی و دیوانگی بعد از نماز صبح
فصل پنجم: ذکر بعضی از اذکار و دعاهای هر صبح و شام
ادعیه وقت طلوع و غروب آفتاب
دعا برای ایمنی از شر درندگان، گزندگان، شیطان، غولان و دزدان
صلواتی که فضیلت بسیاری برای آن نقل شده
ذکرها و دعاهای وقت طلوع و غروب آفتاب
در ذکر بعضی اذکار و دعاها که باید هنگام بامداد و شامگاه خواند:
آگاه باش اَیدَک اللهُ که تشویق و ترغیب بسیاری بر محافظت این دو وقت در آیات و اخبار آمده، بر این اساس برای این دو وقت دعاها و اذکار بسیاری از رسول خدا و ائمه اطهار(صلوات الله علیهم) وارد شده که ما در این رساله به ذکر مختصری از آنها تبّرک میجوییم.
اوّل:
ابنبابویه به سند معتبر، از حضرت امیرمؤمنان روایت کرده: هرکه پیش از طلوع آفتاب هر یک از سورههای: «توحید» و «قدر» و «آیتالکرسی» را «یازده مرتبه» بخواند، خدا دارایی او را از آنچه میترسد باز میدارد؛ و نیز فرمود: هرکه «قُل هُوَ اللهُ» و «قدر» را پیش از طلوع آفتاب بخواند در آن روز گناهی به او نرسد، هرچند شیطان بر این امر سخت بکوشد.
دوم:
کلینی و ابنبابویه و شیخ طوسی و دیگران، به سندهای معتبر از حضرت صادق(علیهالسلام) روایت کردهاند: بر هر مسلمان فرض است که «ده مرتبه» پیش از طلوع آفتاب و «ده مرتبه» پیش از غروب خورشید این دعا را بخواند:
لا اِلهَ اِلا اللّهُ وَحْدَهُ، لاشَريكَ لَهُ، لَهُ الْمُلْكُ وَ لَهُ الْحَمْدُ، يُحْيى وَ يُميتُ، وَ هُوَ حَيِ لايَمُوتُ، بِيَدِهِ الْخَيْرُ، وَ هُوَ عَلى كُلِّ شَىْءٍ قَديرٌ.
معبودی جز خدا نیست، شریکی برایش نمیباشد، فرمانروایی و ستایش ویژۀ اوست، زنده میکند و میمیراند و او زندهای است که هرگز نمیمیرد، خیر فقط به دست اوست و او بر هر کاری تواناست.در بعضی از روایات آمده است: «یحیی و یمیت و یمیت و یحیی؛ زنده می سازد و می میراند و می میراند و زندگی می بخشد» و در چند روایت جمله «و هو حی لا یموت بیده الخیر؛ و او خود زنده نامیراست و خوبی در دست اوست» نیامده ولی در بعضی روایات آمده و ظاهراً همه خوب است و اگر همه صورتها را بگوید بهتر است و در بعضی از روایات وارد شده اگر ترک شود لازم است قضا کنید و در بعضی روایات آمده این جبران گناهان او در آن روز است.
سوم:
ابنبابویه و دیگران به سندهای بسیار معتبر از حضرت زینالعابدین و حضرت صادق(علیهماالسلام) روایت کردهاند: هرکه در شام صد مرتبه «الله أکبر» بگوید، مانند این است که صد بنده را آزاد کرده باشد.
و به سند صحیح دیگر از حضرت باقر(علیهالسلام) روایت شده هرکه پیش از طلوع آفتاب صد مرتبه و قبل از غروب آن صد مرتبه «الله أکبر» بگوید خدای کریم برای او همانند پاداش کسیکه صد بنده را آزاده کرده باشد مینویسد و هرکه ده بار «سبحان الله و بحمده» بگوید، خدا ده حسنه برای او مینویسد و هرکه بیشتر بگوید برای او بیشتر نوشته میشود.
چهارم:
ابنبابویه به سند معتبر از حضرت صادق(علیهالسلام) روایت کرده رسول خدا(صلیاللهعلیهوآله) فرمود: غرفهای چند در بهشت است که ظاهر آنها از درون و درون آنها از بیرون نمایان است و از امّت من کسی در آنها ساکن میشود که سخن نیک گوید و به مردم طعام بخوراند و به هر که رسد سلام کند و در شب هنگامی که مردم در خوابند نماز بجا آورد، آنگاه فرمود:کلام نیک آن است که در صبح و شام ده بار بگوید:«سبحان الله و الحمدلله و لا إله إلّا الله و الله أکبر؛ منزه است خدا و ستایش مخصوص خداست و معبودی جز خدا نیست و خدا بزرگتر است».
نیز در کتاب «محاسن» برقی به سند صحیح از حضرت باقر(علیهالسلام) روایت شده:
حضرت رسول(صلیاللهعلیهوآله) به مردی رسید که باغی را برای خود احداث میکرد، حضرت ایستاد و فرمود: میخواهی تو را بر باغی راهنمایی کنم که اصلش از این باغ ثابتتر و میوهاش زودرستر و نیکوتر و پایدارتر باشد؟ گفت: آری یا رسولالله، فرمود:
در صبح و شام بگو:«سبحان الله و الحمدلله و لا إله إلّا الله و الله أکبر؛ منزه است خدا و ستایش مخصوص خداست و معبودی جز خدا نیست و خدا بزرگتر است» که به عدد هر تسبیحی برایت در بهشت درختها از انواع میوهها غرس میکنند و اینهاست «باقیات صالحات» که خدا در قرآن فرموده: «نیکوتر و پایدارترند از دارایی دنیا».
پنجم:
ابنبابویه به سند معتبر از حضرت امیرمؤمنان روایت کرده هرکه نزدیک به شام یا پس از شام «سه مرتبه» این آیه را بخواند، در آن شب خیری از او فوت نمیشود و جمیع شرور از او دور میشود و همچنین است هرگاه هنگام صبح بگوید:
﴿فَسُبْحٰانَ اللّٰهِ حِينَ تُمْسُونَ وَ حِينَ تُصْبِحُونَ وَ لَهُ الْحَمْدُ فِي السَّمٰاوٰاتِ وَ الْأَرْضِ وَ عَشِيُا وَ حِينَ تُظْهِرُونَ﴾
خداوند را هنگامی که وارد شب میشوید و چون به صبح درمیآیید [به پاکی از هر عیب و نقصی] ستایش کنید [تا پیوسته توجه قلبی به این حقیقت داشته باشید]؛ همۀ ستایشها در آسمانها و زمین ویژۀ اوست و شب و هنگامی که وارد ظهر میشوید [نیز خداوند را با تسبیحگفتن از هر عیب و نقصی پاک و منزّه بدارید].
ششم:
برقی در کتاب «محاسن» به سند موثّق از حضرت رضا(علیهالسلام) روایت کرده هرکه در صبح و در شام «سه مرتبه» بگوید: «بِسْمِ اللّٰهِ الرَّحْمٰنِ الرَّحِیمِ لَاحَوْلَ وَ لَا قُوَّةَ إِلّا بِاللّٰهِ الْعَلِیِّ الْعَظِیمِ؛ به نام خداوند بخشنده مهربان؛ هیچ نیرو و توانى نیست جز به خداى بلندمرتبه بزرگ» نترسد از شیطان و نه از پادشاه و نه از خوره و نه از پیسی و حضرت فرمود: من صد مرتبه میگویم و در «تعقیب نماز صبح و شام» هفت مرتبه روایت شده، چنانکه قبلاً گذشت.
هفتم:
به سند معتبر از حضرت صادق(علیهالسلام) روایت شده: مردی از انصار چند روزی خدمت رسول خدا(صلیاللهعلیهوآله) نرسید، حضرت از او پرسید: به چه علت در این چند روز از ما غایب بودی؟
گفت: به سبب تنگدستی و طول بیماری، حضرت فرمود: میخواهی به تو دعایی را تعلیم کنم که چون بخوانی تنگدستی و بیماری از تو برطرف شود؟ گفت: آری یا رسولالله. فرمود: صبح و شام این دعا را بخوان:
لَا حَوْلَ وَلَا قُوَّةَ إِلّا بِاللّٰهِ، تَوَكَّلْتُ عَلَى الْحَيِّ الَّذِي لَايَمُوتُ، وَالْحَمْدُ لِلّٰهِ الَّذِي لَمْ يَتَّخِذْ وَلَداً وَلَمْ يَكُنْ لَهُ شَرِيكٌ فِي الْمُلْكِ وَلَمْ يَكُنْ لَهُ وَلِيِ مِنَ الذُّلِّ وَكَبِّرْهُ تَكْبِيراً.
هیچ نیرو و توانى نیست جز به خداى [بلندمرتبه بزرگ]، توکل کردم بر زندهای که هرگز نمیمیرد و خدا را ستایش که فرزندی نگرفته و برای او شریکی در فرمانروایی نیست و برایش سرپرستی از خواری نبود و بزرگش شمار بزرگشمردنی شایسته.
هشتم:
در بسیاری از روایات معتبر از حضرت صادق(علیهالسلام) روایت شده: پیش ازطلوع وغروب آفتاب «ده مرتبه» بگو:
أَعُوذُ بِاللّٰهِ السَّمِيعِ الْعَلِيمِ مِنْ هَمَزَاتِ الشَّيَاطِينِ وَأَعُوذُ بِاللّٰهِ أَنْ يَحْضُرُونِ إِنَّ اللّٰهَ هُوَ السَّمِيعُ الْعَلِيمُ.
پناه میبرم به خدای شنوای دانا، از وسوسههای شیاطین و پناه میبرم به خدا از اینکه نزد من حاضر شوند، به درستی که خدا شنوا و داناست.و در پارهای از روایات چنین آمده «وَ أَعُوذُ بِکَ رَبِّ أنْ یَحْضُرُون؛ و پناه میبرم به تو ای پروردگار من، از این که شیاطین گرد من آیند» و در بعضى از روایات «أسْتَعِیذُ بِاللّٰهِ السَّمِیعِ الْعَلِیمِ مِنَ الشَّیْطَانِ الرَّجِیمِ وَ أَعُوذُ بِاللّٰهِ أنْ یَحْضُرُونِ؛ پناه میبرم به خدای شنوای دانا از شیطان رانده شده از درگاه حق و پناه میبرم به خدا از این که گرد من آیند».
نهم:
در کتاب «فلاح السائل» از امام صادق(علیهالسلام) روایت کرده: شما را چه چیزی مانع است از این که در هر صبح و شام این دعا را «سه مرتبه» بخوانید:
اللّٰهُمَّ مُقَلِّبَ الْقُلُوبِ وَالْأَبْصَارِ، ثَبِّتْ قَلْبِي عَلَىٰ دِينِكَ، وَلَا تُزِغْ قَلْبِي بَعْدَ إِذْ هَدَيْتَنِي، وَهَبْ لِي مِنْ لَدُنْكَ رَحْمَةً إِنَّكَ أَنْتَ الْوَهَّابُ، وَأَجِرْنِي مِنَ النَّارِ بِرَحْمَتِكَ .
خدایا ای زیرو روکننده دلها و دیدهها، دلم را بر دینت ثابت بدار و دلم را پس از اینکه هدایت نمودی منحرف مساز و از نزد خود رحمتی به من ببخش، به درستی که تو بسیار بخشندهای و از آتش پناهم ده به رحمتت.
اللّٰهُمَّ امْدُدْ لِي فِي عُمْرِي، وَأَوْسِعْ عَلَيَّ فِي رِزْقِي، وَانْشُرْ عَلَيَّ مِنْ رَحْمَتِكَ، وَ إِنْ كُنْتُ عِنْدَكَ فِي أُمِّ الْكِتابِ شَقِيّاً فَاجْعَلْنِي سَعِيداً، فَإِنَّكَ تَمْحُو مَا تَشاءُ وَتُثْبِتُ وَعِنْدَكَ أُمُّ الْكِتابِ.
خدایا عمرم را طولانی گردان و روزیام را به من وسعت ده و بر من بگستران از رحمتت و اگر در امّ الکتاب [لوح محفوظ] نزد تو بدبختم مرا خوشبخت فرما زیرا که تو محو میکنی هرچه را بخواهی و هرچه را بخواهی پابرجایش مینمایی و امّ الکتاب نزد توست.
دهم:
شیخ طوسی و سید بن طاووس از رسول خدا(صلیاللهعلیهوآله) روایت کردهاند: هرکه صبح و شام یک مرتبه بگوید: «سُبْحانَ اللّٰه وَ بِحَمْدِهِ سُبْحانَ اللّٰه الْعَظِیمِ» حقتعالی فرشتهای را با بیلی از نقره به سوی بهشت روانه میکند تا برای او در زمین بهشت که از مشک ناب است درختانی بکارد و دیواری دور آن قرار دهد و دری بر آن نصب کند و بر آن در بنویسد: این بوستان فلان فرزند فلان است.
و سید به روایت معتبر دیگری از حضرت صادق(علیهالسلام) نقل کرده هرکه این تسبیح را در غیر مقام تعجب بگوید [عدهای در برخورد به پیشآمدها و حوادث، از باب تعجب فریاد میزنند: سبحان الله که از ظاهر روایت استفاده میشود ثوابی که ذکر شده برای اینگونه تسبیح گفتن نیست] حقتعالی هزار گناه او را محو میکند و هزار حسنه برایش ثبت مینماید و هزار شفاعت برای وی مینویسد و هزار درجه برای او بلند گرداند و برای او از این کلمه مرغ سپیدی بیافریند که تا روز قیامت مشغول به این تسبیح باشد و ثوابش برای او نوشته شود.
یازدهم:
قطب راوندی از حضرت امیر مؤمنان روایت کرده حضرت رسول(صلیاللهعلیهوآله) فرموده: هرکه صبح کند و چهار نعمت خدا را یاد نکند، میترسم نعمت خدا از دست او برود:
الْحَمْدُ لِلّٰهِ الَّذِي عَرَّفَنِي نَفْسَهُ وَلَمْ يَتْرُكْنِي عَمْيانَ الْقَلْبِ، الْحَمْدُ لِلّٰهِ الَّذِي جَعَلَنِي مِنْ أُمَّةِ مُحَمَّدٍ صَلَّى اللّٰهُ عَلَيْهِ وَآلِهِ، الْحَمْدُ لِلّٰهِ الَّذِي جَعَلَ رِزْقِي فِي يَدَيْهِ وَلَمْ يَجْعَلْ رِزْقِي فِي أَيْدِي النَّاسِ، الْحَمْدُ لِلّٰهِ الَّذِي سَتَرَ ذُنُوبِي وَعُيُوبِي وَلَمْ يَفْضَحْنِي بَيْنَ الْخَلائِقِ.
خدا را ستایش که خودش را به من شناساند و مرا کوردل رها نکرد، خدا را ستایش که مرا از امّت محمّد (درود خدا بر او و خاندانش) قرار داد، خدا را ستایش که روزی مرا در دست لطف خودش قرار داد و در دست مردم نگذاشت، خدا را ستایش که گناهان و عیوبم را پوشاند و مرا در میان مردم رسوا نساخت.
دوازدهم:
در کتاب «بلد الاَمین» از سلمان فارسی روایت کرده هر بندهای که صبح کند «سه مرتبه» بگوید:
الْحَمْدُ لِلّٰهِ رَبِّ الْعالَمِينَ، الْحَمْدُ لِلّٰهِ حَمْداً كَثِيراً طَيِّباً مُبارَكاً فِيهِ.
خدا را ستایش پروردگار جهانیان، خدا را ستایش ستایشی بسیار پاکیزهی مبارک.
حقتعالی هفتاد نوع بلا را از او برگیرد که کمترین آنها اندوه باشد.
سیزدهم:
شیخ کلینی به سند معتبر ازحضرت باقر(علیهالسلام) روایت کرده چون صبح کنی بگو:
أَصْبَحْتُ بِاللّٰهِ مُؤْمِناً عَلَىٰ دِينِ مُحَمَّدٍ وَسُنَّتِهِ، وَدِينِ عَلِيُ وَسُنَّتِهِ، وَدِينِ الْأَوْصِياءِ وَسُنَّتِهِمْ، آمَنْتُ بِسِرِّهِمْ وَعَلانِيَتِهِمْ، وَشاهِدِهِمْ وَغائِبِهِمْ، وَ أَعُوذُ بِاللّٰهِ مِمَّا اسْتَعاذَ مِنْهُ رَسُولُ اللّٰهُ صَلَّى اللّٰه عَلَيْهِ وَآلِهِ وَعَلِيِ عَلَيْهِ السَّلامُ وَالْأَوْصِياءُ عَلَيْهِمُ السَّلامُ وَأَرْغَبُ إِلَى اللّٰهِ فِيمَا رَغِبُوا إِلَيْهِ وَلَا حَوْلَ وَلَا قُوَّةَ إِلّا بِاللّٰهِ.
صبح کردم به یاری خدا، مؤمن بر دین محمد و روش او، دین علی و روش او، دین اوصیاء و روش آنان، ایمان آوردم به پنهان و پیدایشان و حاضر و غایبشان و پناه میبرم به خدا از آنچه پناه برد از آن رسول خدا (درود خدا بر او و خاندانش) و علی (درود خدا بر او) و جانشینان ایشان و رغبت به خدا میکنم در آنچه آنان به سوی او رغبت نمودند و هیچ نیرو و توانى نیست جز به خداى [بلندمرتبه بزرگ].
چهاردهم:
شیخ کلینی به سند معتبر از امام باقر(علیهالسلام) برای خواندن این دعا بعد از صبح پیش از طلوع آفتاب، فضیلت بسیاری نقل کرده:
اللّٰهُ أَكْبَرُ اللّٰهُ أَكْبَرُ كَبِيراً، وَسُبْحانَ اللّٰه بُكْرَةً وَأَصِيلاً، وَالْحَمْدُ لِلّٰهِ رَبِّ الْعالَمِينَ كَثِيراً لَاشَرِيكَ لَهُ، وَصَلَّى اللّٰهُ عَلَىٰ مُحَمَّدٍ وَآلِهِ.
خدا بزرگتر است، خدا بزرگتر است، در کمال بزرگی و منزّه است خدا، در بامداد و پسین و خدا را بسیار ستایش پروردگار جهانیان، شریکی برای او نیست و درود خدا بر محمّد و خاندانش.
پانزدهم:
در کتاب «بلد الاَمین» از حضرت صادق(علیهالسلام) روایت کرده: هرکه در صبح این دعا را «سه مرتبه» بخواند تا شام بلایی به او نرسد و اگر در شام بخواند تا صبح بلایی او را در نگیرد:
بِسْمِ اللّٰه الَّذِي لَايَضُرُّ مَعَ اسْمِهِ شَيْءٌ فِي الْأَرْضِ وَلَا فِي السَّماءِ وَهُوَ السَّمِيعُ الْعَلِيمُ.
به نام خدایی که با نام او چیزی زیان نرساند در زمین و نه در آسمان و او شنوا و داناست.
شانزدهم:
کلینى و ابنبابویه و دیگران به سندهاى موثّق و معتبر از حضرت باقر(علیه السّلام) روایت کرده اند: حقتعالی حضرت نوح را بنده بسیار شاکر نامید، براى اینکه هر صبح و شام این دعا را میخواند:
اللّٰهُمَّ إِنِّي أُشْهِدُكَ أَنَّهُ مَا أَمْسىٰ وَأَصْبَحَ بِي مِنْ نِعْمَةٍ أَوْ عافِيَةٍ فِي دِينٍ أَوْ دُنْيا فَمِنْكَ وَحْدَكَ لَاشَرِيكَ لَكَ، لَكَ الْحَمْدُ وَلَكَ الشُّكْرُ بِها عَلَيَّ حَتَّىٰ تَرْضىٰ إِلٰهَنَا.
خدایا تو را گواه میگیرم که آنچه در شامگاه و بامداد، نعمت یا سلامت در دین یا در دنیا به من رسید از سوی توست، یگانهای، برایت شریکی نیست، تو را ستایش و تو را سپاس بر آن نعمتها بر من تا خشنود شوی معبودا.
و در بعضى روایات آمده است «ده مرتبه» میخواند:
اللّٰهُمَّ إِنَّهُ مَا أَصْبَحَ بِي مِنْ نِعْمَةٍ أَوْ عافِيَةٍ فِي دِينٍ أَوْ دُنْيا فَمِنْكَ وَحْدَكَ لَاشَرِيكَ لَكَ، لَكَ الْحَمْدُ وَلَكَ الشُّكْرُ بِها عَلَيَّ حَتَّىٰ تَرْضَىٰ وَبَعْدَ الرِّضا.
خدایا آنچه در صبح از نعمت یا سلامت در دین یا دنیا به من رسید از سوی تو است، یگانهای، برایت شریکی نیست، به آن نعمتها بر من تو را ستایش و تو را سپاس تا خشنود شوی و فوق خشنودی.و هر دو بیان خوب است.
دعا برای ایمنی از شر درندگان، گزندگان، شیطان، غولان و دزدان
هفدهم: دعا برای ایمنی از شر درندگان، گزندگان، شیطان، غولان و دزدان
کلینی و برقی به سندهای معتبر از حضرت صادق و کاظم(علیهماالسلام) روایت کردهاند: چون نزدیک غروب آفتاب شود، این دعا را بخوان تا از شرّ هر درنده و گزنده و شرّ شیطان لعین و فرزندانش و شرّ هر صاحب زهری و دزدان و دیوانگی ایمن گردی.
بِسْمِ اللّٰهِ الرَّحْمٰنِ الرَّحِيمِ، الْحَمْدُ لِلّٰهِ الَّذِي لَمْ يَتَّخِذْ وَلَداً، وَلَمْ يَكُنْ لَهُ شَرِيكٌ فِي الْمُلْكِ، وَالْحَمْدُ لِلّٰهِ الَّذِي يَصِفُ وَلَا يُوصَفُ، وَيَعْلَمُ وَلَا يُعْلَمُ، يَعْلَمُ خائِنَةَ الْأَعْيُنِ وَما تُخْفِي الصُّدُورُ،
به نام خدا که رحمتش بسیار و مهربانیاش همیشگی است، خدا را ستایش که فرزندی نگرفته و در فرمانروایی شریکی برای او نیست و خدا را ستایش که وصف میکند و وصف نمیشود و میداند و دانسته نمیشود، خیانت چشمها و آنچه را سینهها پنهان میکنند میداند،
أَعُوذُ بِوَجْهِ اللّٰهِ الْكَرِيمِ وَبِاسْمِ اللّٰهِ الْعَظِيمِ مِنْ شَرِّ مَا ذَرَأَ وَبَرَأَ، وَمِنْ شَرِّ مَا تَحْتَ الثَّرَىٰ، وَمِنْ شَرِّ مَا ظَهَرَ وَما بَطَنَ، وَمِنْ شَرِّ مَا كانَ فِي اللَّيْلِ وَالنَّهارِ وَمِنْ شَرِّ أَبِي قِتْرَةَ وَما وَلَدَ، وَمِنْ شَرِّ الرَّسِيسِ، وَمِنْ شَرِّ مَا وَصَفْتُ وَما لَمْ أَصِفْ، وَالْحَمْدُ لِلّٰهِ رَبِّ الْعالَمِينَ.
پناه میبرم به ذات خدای کریم و به نام خدای بزرگ، از شرّ آنچه آفرید و پدید آورد و از شرّ آنچه در زمین است و از شرّ آنچه پیدا و پنهان است و از شرّ آنچه در شب و روز است و از شرّ ابلیس و آنچه زاد و از شرّ بیماری پایدار و از شرّ آنچه وصف کردم و وصف نکردم و خدا را ستایش پروردگار جهانیان.
هجدهم:
کلینی به سند معتبر از حضرت باقر(علیهالسلام) روایت کرده: هرکه در صبح این دعا را بخواند، در آن روز چیزی به او گزندی نزند ان شاء الله تعالی:
اللّٰهُمَّ إِنِّي أَصْبَحْتُ فِي ذَمَّتِكَ وَجِوَارِكَ، اللّٰهُمَّ إِنِّي أَسْتَوْدِعُكَ دِينِي وَنَفْسِي وَدُنْيايَ وَآخِرَتِي وَأَهْلِي وَمالِي، وَأَعُوذُ بِكَ يَا عَظِيمُ مِنْ شَرِّ خَلْقِكَ جَمِيعاً، وَأَعُوذُ بِكَ مِنْ شَرِّ ما يُبْلِسُ بِهِ إِبْلِيسُ وَجُنُودُهُ.
خدایا صبح کردم در حفظ و پناه تو، خدایا به تو میسپارم دین و خودم و دنیا و آخرت و خاندان و داراییام را و به تو پناه میآورم ای بزرگ، از شرّ همه آفریدگانت و به تو پناه میآورم از شرّ آنچه ابلیس و لشگریانش به وسیله آن سبب ناامیدی از رحمت خدا میگردند.
نوزدهم:
و نیز کلینی به سندی در حدّ سند صحیح روایت کرده مردی به محضر حضرت صادق(علیهالسلام) عرضه داشت: به من دعایی بیاموز که هر صبح و شب بخوانم، حضرت فرمود: این دعاها را بخوان:
الْحَمْدُ لِلّٰهِ الَّذِي يَفْعَلُ مَا يَشاءُ وَلَا يَفْعَلُ مَا يَشاءُ غَيْرُهُ، الْحَمْدُ لِلّٰهِ كَمَا يُحِبُّ اللّٰهُ أَنْ يُحْمَدَ، الْحَمْدُ لِلّٰهِ كَمَا هُوَ أَهْلُهُ . اللّٰهُمَّ أَدْخِلْنِي فِي كُلِّ خَيْرٍ أَدْخَلْتَ فِيهِ مُحَمَّداً وَآلَ مُحَمَّدٍ، وَأَخْرِجْنِي مِنْ كُلِّ سُوءٍ أَخْرَجْتَ مِنْهُ مُحَمَّداً وَآلَ مُحَمَّدٍ صَلَّى اللّٰهُ عَلَىٰ مُحَمَّدٍ وَآلِ مُحَمَّدٍ.
خدا را ستایش که هرچه بخواهد انجام دهد و هرچه غیر او بخواهد انجام ندهد، خدا را ستایش آنگونه که خدا دوست دارد ستوده شود، خدا را ستایش چنانچه او شایسته آن است، خدایا مرا وارد کن در هر خیری که در آن وارد کردی محمّد و خاندان محمّد را و خارج کن از هر شرّی که محمّد و خاندان محمّد را خارج نمودی، درود خدا بر محمّد و خاندان محمّد.
بیستم:
در کتاب «بلد الاَمین» از رسول خدا(صلیاللهعلیهوآله) روایت کرده: هرکه این دعا را هنگام صبح «هفت مرتبه» بخواند در آن روز از بلاها محفوظ بماند:
﴿فَاللّٰهُ خَيْرٌ حَافِظاً وَ هُوَ أَرْحَمُ الرَّاحِمِينَ﴾، ﴿إِنَّ وَ لِيِّيَ اللّٰهُ الَّذِي نَزَّلَ الْكِتابَ وَ هُوَ يَتَوَلَّى الصَّالِحِينَ﴾. ﴿فَإِنْ تَوَلَّوْا فَقُلْ حَسْبِيَ اللّٰهُ لَاإِلٰهَ إِلّا هُوَ عَلَيْهِ تَوَكَّلْتُ وَ هُوَ رَبُّ الْعَرْشِ الْعَظِيمِ﴾.
«به درستی که خداوند بهترین نگاهبان و مهربانترین مهربانان است»؛ «بیتردید سرپرست و یارم خداوند یکتایی است که قرآن را نازل کرده و او همواره درستکاران را سرپرستی و یاری میکند»؛ «پس اگر منافقان [از حق] روی گرداندند، بگو: خداوند مرا [در همۀ امور] بس است، هیچ معبودی جز او نیست، فقط بر او توکل کردم و او پروردگار عرش بزرگ است».
صلواتی که فضیلت بسیاری برای آن نقل شده
بیست ویکم: صلواتی که فضیلت بسیاری برای آن نقل شده
در بعضی از کتب معتبر روایت شده هرکه در بامداد «سه مرتبه» و در پایان روز «سه مرتبه» این صلوات را بخواند، گناهانش آمرزیده میشود و شادی او دوام مییابد و دعایش به اجابت میرسد و روزیاش گسترده میشود و بر دشمنش یاری میگردد و در بهشت از همنشینان محمّد(صلیاللهعلیهوآله) باشد:
اللّٰهُمَّ صَلِّ عَلَىٰ مُحَمَّدٍ وَآلِ مُحَمَّدٍ فِي الْأَوَّلِينَ، وَصَلِّ عَلَىٰ مُحَمَّدٍ وَآلِ مُحَمَّدٍ فِي الْآخِرِينَ، وَصَلِّ عَلَىٰ مُحَمَّدٍ وَآلِ مُحَمَّدٍ فِي الْمَلاَ الْأَعْلَىٰ، وَصَلِّ عَلَىٰ مُحَمَّدٍ وَآلِ مُحَمَّدٍ فِي الْمُرْسَلِينَ . اللّٰهُمَّ أَعْطِ مُحَمَّداً الْوَسِيلَةَ وَالشَّرَفَ وَالْفَضِيلَةَ وَالدَّرَجَةَ الْكَبِيرَةَ .
خدایا بر محمّد و خاندان محمّد درود فرست در پیشینیان و بر محمّد و خاندان محمّد درود فرست در آیندگان و بر محمّد و خاندان محمّد درود فرست در انجمن برتر و بر محمّد و خاندان محمّد درود فرست در فرستادگان.خدایا وسیله و شرف و فضیلت و درجه بزرگ را به محمّد عطا کن.
اللّٰهُمَّ إِنِّي آمَنْتُ بِمُحَمَّدٍ وَآلِهِ وَلَمْ أَرَهُ، فَلا تَحْرِمْنِي يَوْمَ الْقِيامَةِ رُؤْيَتَهُ وَارْزُقْنِي صُحْبَتَهُ، وَتَوَفَّنِي عَلَىٰ مِلَّتِهِ، وَاسْقِنِي مِنْ حَوْضِهِ مَشْرَباً رَوِيّاً سَائِغاً هَنِيئاً لَاأَظْمَأُ بَعْدَهُ أَبَداً إِنَّكَ عَلَىٰ كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ .اللّٰهُمَّ كَمَا آمَنْتُ بِمُحَمَّدٍ صَلَّى اللّٰهُ عَلَيْهِ وَآلِهِ وَلَمْ أَرَهُ فَأَرِنِي فِي الْجِنانِ وَجْهَهُ. اللّٰهُمَّ بَلِّغْ رُوحَ مُحَمَّدٍ عَنِّي تَحِيَّةً كَثِيرَةً وَسَلاماً.
خدایا به محمّد و خاندانش ایمان آوردم درحالیکه او را ندیدم، پس مرا در قیامت از دیدارش محروم مکن و همنشینی با او را نصیبم فرما و مرا بر آیینش بمیران و مرا از حوضش بنوشان، نوشیدنی کامل، سیراب کننده، روان، گوارا که پس از آن هرگز تشنه نشوم، تو بر هر کاری توانایی. خدایا چنانکه به محمّد (درود خدا بر او و خاندانش) ایمان آوردم درحالی که او را ندیدم، پس به من بنمایان در بهشت چهرهاش را، خدایا روح محمّد را از جانب من تحیت بسیار و سلام فراوان برسان.نویسنده گوید: این صلوات همان صلواتی است که کفعمی از حضرت صادق(علیهالسلام) روایت کرده: هرکه بخواهد محمّدو آل محمّد(صلیاللهعلیهوآله) را در صلوات بر ایشان خوشحال کند، آن را بخواند و ما آن را در «مفاتیح» در ضمن اعمال «روز عرفه» ذکر کردیم.
بدان که دعاهای وارده در مورد صبح و شب بسیار است و این مختصر را گنجایش بیش از این نیست و در باب چهارم، ده دعا از کتاب شریف کافی خواهد آمد که در«صبح و شب» خوانده میشود و اگر فرصت داشتی، دعای «عشرات» و دعای معروف به «یستشیر» و دعای «نور» و دعای «عهد» (اللّٰهُمَّ رَبَّ النُّوْرِ الْعَظِیمِ) را بخوان و ما این دعاها را در «مفاتیح» آوردیم و نیز در آداب تربت ذکر کردیم که دعای «أَصْبَحْتُ اللّٰهُمَّ مُعْتَصِماً بِذِمامِکَ» را در حال به دست گرفتن تسبیح تربت و آن دعا را در صبح و شام برای ایمنی از هر خوف بخوانند.
مطالب مرتبط
دعاهای صبح و شام و زمان طلوع و غروب آفتاب
دعایی که هر مسلمانی باید پیش از طلوع و غروب آفتاب بخواند
دعای عهد بهشتی که با آن می توان هر صبح و شام از خدا عهد گرفت
فصل ششم: دعاهای ساعات روز و دعاهای هر روز که خصوصیتی به ساعتی ندارد
در بیان دعاهایى که در ساعات روز باید خواند و دعاهاى هر روز که اختصاص به ساعتى ندارد.
ادعیه ساعات روز
دعاهای هر روز که خصوصیتی به ساعتی ندارد
دعاهای هر ساعتی در طول روز
شیخ طوسی و سید بن باقی و شیخ کفعمی هر روز را به دوازده ساعت [منظور دوازده زمان است نه اینکه هر یک دقیقاً یک یا دو ساعت باشد] تقسیم کردهاند و هر ساعتی را به امامی از دوازده امام نسبت دادهاند و برای هر ساعت دعایی را که مشتمل بر توسّل به آن امام عالی مقام است ذکر نمودهاند، اگرچه روایتش را به خصوص نیاوردهاند ولی روشن است که چنین تقسیمبندی را بدون استناد به روایت ذکر نمیکنند و ما در این رساله به آنچه در کتاب «مصباح المتهجّد» آمده است اکتفا میکنیم.
دعای اولین ساعت روز
ساعت اوّل:
از طلوع سپیده است تا طلوع خورشید، این ساعت منسوب به امیر مومنان(علیهالسلام) است و دعایش این است:
اللّٰهُمَّ رَبَّ الْبَهَاءِ وَالْعَظَمَةِ وَالْكِبْرِياءِ وَالسُّلْطانِ أَظْهَرْتَ الْقُدْرَةَ كَيْفَ شِئْتَ، وَمَنَنْتَ عَلَىٰ عِبادِكَ بِمَعْرِفَتِكَ وَتَسَلَّطْتَ عَلَيْهِمْ بِجَبَرُوتِكَ، وَعَلَّمْتَهُمْ شُكْرَ نِعْمَتِكَ، اللّٰهُمَّ فَبِحَقِّ عَلِيُ الْمُرْتَضَىٰ لِلدِّينِ وَالْعَالِمِ بِالْحُكْمِ وَمَجَارِي التُّقَىٰ إِمامِ الْمُتَّقِينَ صَلِّ عَلَىٰ مُحَمَّدٍ وَآلِهِ فِي الْأَوَّلِينَ وَالْآخِرِينَ، وَ أُقَدِّمُهُ بَيْنَ يَدَيْ حَوائِجِي أَنْ تُصَلِّيَ عَلَىٰ مُحَمَّدٍ وَآلِ مُحَمَّدٍ ، وَأَنْ تَفْعَلَ بِي كَذا وَكَذا.
خدایا ای پروردگار زیبایی و بزرگی و بزرگمنشی و فرمانروایی، نیرومندی را به هرگونه که خواستی نمایاندی و به شناساییات بر بندگانت منّت نهادی و به قدرت مطلقات بر آنها چیرگی یافتی و به آنان سپاس نعمتت را آموختی، خدایا به حق علی آن پسندیده برای دین و دانای به قانون و راههای تقوا، پیشوای پرهیزکاران بر محمد و خاندانش در پیشینیان و پسینیان درود فرست و او را پیش میاندازم پیشاپیش خواستههایم اینکه بر محمد و خاندان محمد درود فرستی و با من چنین و چنان کنی.
دعای دومین ساعت روز
ساعت دوم:
از طلوع خورشید است تا «ذهاب حمره» [یعنی کنار رفتن سرخی افق مشرق] و به حضرت مجتبی(علیهالسلام) منسوب است:
اللّٰهُمَّ لَبِسْتَ بَهاءَكَ فِي أَعْظَمِ قُدْرَتِكَ، وَصَفا نُورُكَ فِي أَنْوَرِ ضَوْئِكَ، وَفاضَ عِلْمُكَ حِجَابَكَ، وَخَلَّصْتَ فِيهِ أَهْلَ الثِّقَةِ بِكَ عِنْدَ جُودِكَ، فَتَعالَيْتَ فِي كِبْرِيائِكَ عُلُوّاً عَظُمَتْ فِيهِ مِنَّتُكَ عَلَىٰ أَهْلِ طاعَتِكَ، فَباهَيْتَ بِهِمْ أَهْلَ سَماواتِكَ بِمِنَّتِكَ عَلَيْهِمْ، اللّٰهُمَّ فَبِحَقِّ الْحَسَنِ بْنِ عَلِيُ عَلَيْكَ أَسْأَلُكَ وَبِهِ أَسْتَغِيثُ إِلَيْكَ وَأُقَدِّمُهُ بَيْنَ يَدَيْ حَوَائِجِي أَنْ تُصَلِّيَ عَلَىٰ مُحَمَّدٍ وَآلِ مُحَمَّدٍ وَأَنْ تَفْعَلَ بِي كَذا وَكَذا.
خدایا به برکردی لباس زیباییات را در بزرگترین نیرویت و خالص شد نورت در نورانیترین روشناییات و روان شد دانشت از پردۀ غیبت و خالص کردی در آن اهل اطمینان به خود را نزد بخششت، پس برتری یافتی در بزرگمنشیات برتری کامل، بزرگ است مهرورزیات در آن بر اهل طاعتت پس مباهات نمودی به ایشان بر اهل آسمانهایت به احسانت بر آنان، خدایا به حق حسن بن علی بر تو، از تو میخواهم و به او به درگاهت دادخواهی میجویم و او را پیش میاندازم پیشاپیش خواستههایم، اینکه بر محمّد و خاندان محمّد درود فرستی و با من چنین و چنان کنی.
دعای سومین ساعت روز
ساعت سوّم:
از «ذهاب شعاع» [ناپیدا شدن ستون عمودی نور خورشید در شرق] است تا «ارتفاع نهار» [بالا آمدن روز] که به حضرت حسین(علیهالسلام) منسوب است:
يَا مَنْ تَجَبَّرَ فَلا عَيْنٌ تَراهُ، يَا مَنْ تَعَظَّمَ فَلا تَخْطِرُ الْقُلُوبُ بِكُنْهِهِ، يَا حَسَنَ الْمَنِّ، يَا حَسَنَ التَّجاوُزِ، يَا حَسَنَ الْعَفْوِ، يَا جَوادُ يَا كَرِيمُ، يَا مَنْ لَايُشْبِهُهُ شَيْءٌ مِنْ خَلْقِهِ، يَا مَنْ مَنَّ عَلَىٰ خَلْقِهِ بِأَوْلِيائِهِ إِذِ ارْتَضاهُمْ لِدِينِهِ، وَأَدَّبَ بِهِمْ عِبادَهُ، وَجَعَلَهُمْ حُجَجاً مَنّاً مِنْهُ عَلَىٰ خَلْقِهِ، أَسْأَلُكَ بِحَقِّ الْحُسَيْنِ بْنِ عَلِيُ عَلَيْهِمَا السَّلامُ السِّبْطِ التَّابِعِ لِمَرْضَاتِكَ، وَالنَّاصِحِ فِي دِينِكَ، وَالدَّلِيلِ عَلَىٰ ذَاتِكَ، أَسْأَلُكَ بِحَقِّهِ وَأُقَدِّمُهُ بَيْنَ يَدَيْ حَوَائِجِي، أَنْ تُصَلِّيَ عَلَىٰ مُحَمَّدٍ وَعَلىٰ آلِ مُحَمَّدٍ وَأَنْ تَفْعَلَ بِي كَذا وَكَذا.
ای که بزرگی ورزید، پس دیدهای نبیندش، ای که خود را بزرگ دانست، پس دلها به حقیقتش راه نیابند، ای نیک مهرورز، ای نیک گذشت، ای نیک بخشش، ای بخشایشگر، ای بزرگوار، ای که چیزی از آفریدگانش به او شباهت ندارد، ای که به اولیایش بر بندگانش منّت نهاد آنجا که آنان را برای دینش پسندید و به وسیله آنان بندگانش را ادب کرد و آنان را از باب منّت از سوی خود بر بندگانش حجّت قرار داد، از تو میخواهم به حق حسین بن علی (درود خدا بر او و ایشان) آن فرزندزاده پیامبر، آن پیرو خشنودیات و خیرخواه در دینت و راهنمای بر هستیات، از تو میخواهم به حق او و او را پیش میاندازم پیشاپیش خواستههایم که درود فرستی بر محمّد و خاندان محمّد و با من چنین و چنان کنی.
دعای چهارمین ساعت روز
ساعت چهارم:
از «ارتفاع نهار» تا «زوال شمس» [که هنگام ظهر شرعی] است و به علی بن الحسین(علیهالسلام) منسوب است:
اللّٰهُمَّ صَفَا نُورُكَ فِي أَتَمِّ عَظَمَتِكَ، وَعَلا ضِيَاؤُكَ فِي أَبْهَىٰ ضَوْئِكَ، أَسْأَلُكَ بِنُورِكَ الَّذِي نَوَّرْتَ بِهِ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرَضِينَ، وَقَصَمْتَ بِهِ الْجَبابِرَةَ، وَ أَحْيَيْتَ بِهِ الْأَمْوَاتَ، وَأَمَتَّ بِهِ الْأَحْياءَ، وَجَمَعْتَ بِهِ الْمُتَفَرِّقَ، وَفَرَّقْتَ بِهِ الْمُجْتَمِعَ، وَأَتْمَمْتَ بِهِ الْكَلِماتِ، وَأَقَمْتَ بِهِ السَّمَاوَاتِ، أَسْأَلُكَ بِحَقِّ وَلِيِّكَ عَلِيِّ بْنِ الْحُسَيْنِ عَلَيْهِمَا السَّلامُ الذَّابِّ عَنْ دِينِكَ وَالْمُجَاهِدِ فِي سَبِيلِكَ وَأُقَدِّمُهُ بَيْنَ يَدَيْ حَوَائِجِي، أَنْتُصَلِّيَ عَلَىٰ مُحَمَّدٍ وَآلِ مُحَمَّدٍ وَأَنْ تَفْعَلَ بِي كَذا وَكَذا.
خدایا خالص شد نورت در کاملترین بزرگیات و برتر شد تابشت در زیباترین پرتوت، از تو میخواهم به نورت که با آن آسمانها و زمین را روشن کردی و گردنکشان را شکستی و زنده کردی مردگان را و زندگان را میراندی و پراکندهها را جمع نمودی و جمعشدهها را پراکندی و کلمات را کامل نمودی و آسمانها را به پا ساختی، از تو میخواهم به حق ولیات علی بن الحسین (درود خدا بر او و ایشان)، آن مدافع از دینت و کوشنده در راهت و او را پیش میاندازم پیشاپیش خواستههایم اینکه بر محمّد و خاندان محمّد درود فرستی و با من چنین و چنان کنی.
دعای پنجمین ساعت روز
ساعت پنجم:
از گذشتن خورشید از آغاز ظهر است تا مقدار چهار رکعت پس از آن که به حضرت باقر(علیهالسلام) منسوب است:
اللّٰهُمَّ رَبَّ الضِّيَاءِ وَالْعَظَمَةِ وَالنُّوْرِ وَالْكِبْرِياءِ وَالسُّلْطانِ، تَجَبَّرْتَ بِعَظَمَةِ بَهائِكَ، وَمَنَنْتَ عَلَىٰ عِبادِكَ بِرَأْفَتِكَ وَرَحْمَتِكَ، وَدَلَلْتَهُمْ عَلَىٰ مَوجُودِ رِضاكَ، وَجَعَلْتَ لَهُمْ دَلِيلاً يَدُلُّهُمْ عَلَىٰ مَحَبَّتِكَ، وَيُعَلِّمُهُمْ مَحابَّكَ، وَيَدُلُّهُمْ عَلَىٰ مَشِيئَتِكَ . اللّٰهُمَّ فَبِحَقِّ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِيُ عَلَيْهِمَا السَّلامُ عَلَيْكَ وَأُقَدِّمُهُ بَيْنَ يَدَيْ حَوَائِجِي، أَنْ تُصَلِّيَ عَلَىٰ مُحَمَّدٍ وَآلِ مُحَمَّدٍ وَأَنْ تَفْعَلَ بِي كَذا وَكَذا.
خدایا ای پروردگار تابش و بزرگی و روشنایی و کبریایی و فرمانروایی، به بزرگی جلال و شکوهت بزرگی یافتی و به رأفت و مهرت بر بندگان منّت نهادی و بر خشنودی حاصلت راهنماییشان کردی و برای آنان راهنمایی قرار دادی تا بر محبتت راهنماییشان میکند و بر آنچه از افعال و اخلاق دوست داری دلالتشان مینماید و آنان را بر مشیتت راهنمایی میکند، خدایا به حق محمّد بن علی (درود خدا بر او و ایشان) بر تو او را پیش میاندازم و پیشاپیش خواستههایم اینکه بر محمّد و خاندان محمّد درود فرستی و با من چنین و چنان کنی.
دعای ششمین ساعت روز
ساعت ششم:
به اندازه چهار رکعت از زوال [ظهر] گذشته تا هنگام نماز ظهر است که به حضرت صادق(علیهالسلام) منسوب است:
يَا مَنْ لَطُفَ عَنْ إِدْراكِ الْأَوْهامِ، يَا مَنْ كَبُرَ عَنْ مَوْجُودِ الْبَصَرِ، يَا مَنْ تَعَالَىٰ عَنِ الصِّفاتِ كُلِّها، يَا مَنْ جَلَّ عَنْ مَعانِي اللُّطْفِ، وَلَطُفَ عَنْ مَعانِي الْجَلالِ، أَسْأَلُكَ بِنُورِ وَجْهِكَ وَضِياءِ كِبْرِيائِكَ، وَأَسْأَلُكَ بِحَقِّ عَظَمَتِكَ الْعافِيَةَ مِنْ نارِكَ، وَأَسْأَلُكَ بِحَقِّ جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدٍ عَلَيْكَ وَأُقَدِّمُهُ بَيْنَ يَدَيْ حَوائِجِي، أَنْ تُصَلِّيَ عَلَىٰ مُحَمَّدٍ وَآلِ مُحَمَّدٍ وَأَنْ تَفْعَلَ بِي كَذا وَكَذا.
ای که از ادراک پندارها ظریف است، ای که بزرگتر از یافتههای دیده است، ای که از همه صفات برتر است، ای که والاتر از معانی لطف و لطیفتر از معانی شکوه است، از تو میخواهم به نور ذاتت و تابش کبریایت و از تو میخواهم به حقّ عظمتت، سلامت از دوزخت را و از تو میخواهم به حق جعفر بن محمّد بر تو و او را پیش میاندازم پیشاپیش خواستههایم، اینکه بر محمّد و خاندان محمّد درود فرستی و با من چنین و چنان کنی.
دعای هفتمین ساعت روز
ساعت هفتم:
از هنگام نماز ظهر است تا مقدار چهار رکعت پیش از عصر که به موسی بن جعفر(علیهالسلام) منسوب است:
يَا مَنْ تَكَبَّرَ عَنِ الْأَوْهامِ صُورَتُهُ، يَا مَنْ تَعَالَىٰ عَنِ الصِّفاتِ نُورُهُ، يَا مَنْ قَرُبَ عِنْدَ دُعَاءِ خَلْقِهِ، يَا مَنْ دَعَاهُ الْمُضْطَرُّوْنَ، وَلَجَأَ إِلَيْهِ الْخَائِفُونَ، وَسَأَلَهُ الْمُؤْمِنوْنَ، وَعَبَدَهُ الشَّاكِرُونَ، وَ حَمِدَهُ الْمُخْلِصُونَ، أَسْأَلُكَ بِحَقِّ نُورِكَ الْمُضِيءِ، وَبِحَقِّ مُوسَى بْنِ جَعْفَرٍ عَلَيْكَ، وَأَتَقَرَّبُ بِهِ إِلَيْكَ، وَأُقَدِّمُهُ بَيْنَ يَدَيْ حَوَائِجِي، أَنْ تُصَلِّيَ عَلَىٰ مُحَمَّدٍ وَآلِ مُحَمَّدٍ وَأَنْ تَفْعَلَ بِي كَذا وَكَذا.
ای که حقیقتش از پندارها فراتر است، ای که از صفات بالاتر است نورش، ای که هنگام دعای بندگانش نزدیک است، ای که ناچاران او را خواندند و هراسندگان به او پناه بردند و مؤمنان از او خواستند و سپاسگزاران او را پرستیدند و خالصان او را ستایش نمودند، از تو میخواهم به حق نور تابندهات و به حق موسی بن جعفر بر تو و به او به سوی تو تقرّب میجویم و او را پیش میاندازم پیشاپیش خواستههایم اینکه بر محمّد و خاندان محمّد درود فرستی و با من چنین و چنان کنی.
دعای هشتمین ساعت روز
ساعت هشتم:
از مقدار چهار رکعت بعدازظهر است تا هنگام نماز عصر که به علی بن موسی الرضا(علیهالسلام) منسوب است:
يَا خَيْرَ مَدْعُوُ، يَا خَيْرَ مَنْ أَعْطَىٰ، يَا خَيْرَ مَنْ سُئِلَ، يَا مَنْ أَضَاءَ بِاسْمِهِ ضَوْءُ النَّهارِ، وَأَظْلَمَ بِهِ ظُلْمَةُ اللَّيْلِ، وَسَالَ بِاسْمِهِ وَابِلُ السَّيْلِ، وَرَزَقَ أَوْ لِياءَهُ كُلَّ خَيْرٍ، يَا مَنْ عَلَا السَّمَاوَاتِ نُورُهُ، وَالْأَرْضَ ضَوْؤُهُ، وَالشَّرْقَ وَالْغَرْبَ رَحْمَتُهُ، يَا واسِعَ الْجُودِ، أَسْأَلُكَ بِحَقِّ عَلِيِّ بْنِ مُوسَى الرِّضا عَلَيْهِمَا السَّلاٰمُ وَأُقَدِّمُهُ بَيْنَ يَدَيْ حَوَائِجِي، أَنْ تُصَلِّيَ عَلَىٰ مُحَمَّدٍ وَآلِ مُحَمَّدٍ وَأَنْ تَفْعَلَ بِي كَذا وَكَذا.
ای بهترین خوانده شده، ای بهترین کسی که بخشید، ای بهترین کسی که درخواست شد، ای کسی که به نامش روشنی روز روشن شد و تاریکی شب تاریک گشت و به نام او باران سیلآسا جاری گشت و هر خیری را نصیب اولیایش نمود، ای کسی که نورش برتر آمد بر آسمانها و بر زمین تابشش و بر شرق و غرب رحمتش، ای پهناور بخشش، از تو میخواهم به حق علی بن موسی الرضا (درود خدا بر او و ایشان) و او را پیش میاندازم پیشاپیش خواستههایم اینکه درود فرستی بر محمّد و خاندان محمّد و با من چنین و چنان کنی.
دعای نهمین ساعت روز
ساعت نهم:
از هنگام نمازعصر است تا دو ساعت پس از آن، که به حضرت جواد(علیهالسلام) منسوب است:
يَا مَنْ دَعاهُ الْمُضْطَرُّونَ فَأَجابَهُمْ، وَالْتَجَأَ إِلَيْهِ الْخائِفُونَ فَآمَنَهُمْ، وَعَبَدَهُ الطَّائِعُونَ فَشَكَرَهُمْ، وَشَكَرَهُ الْمُؤْمِنُونَفَحَباهُمْ، وَأَطاعُوهُفَعَصَمَهُمْ، وَسَأَلُوهُ فَأَعْطَاهُمْ، وَنَسُوا نِعْمَتَهُ فَلَمْ يُخْلِ شُكْرَهُ مِنْ قُلُوبِهِمْ، وَامْتَنَّ عَلَيْهِمْ فَلَمْ يَجْعَلِ اسْمَهُ مَنْسِيّاً عِنْدَهُمْ، أَسْأَلُكَ بِحَقِّ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِيُ عَلَيْهِمَا السَّلاٰمُ حُجَّتِكَ الْبالِغَةِ، وَ نِعْمَتِكَ السَّابِغَةِ، وَمَحَجَّتِكَ الْوَاضِحَةِ، وَأُقَدِّمُهُ بَيْنَ يَدَيْ حَوَائِجِي، أَنْ تُصَلِّيَ عَلَىٰ مُحَمَّدٍ وَآلِ مُحَمَّدٍ وَأَنْ تَفْعَلَ بِي كَذا وَكَذا.
ای که ناچاران او را خواندند، پس ایشان را اجابت کرد و به او پناه بردند هراسندگان، پس آنان را ایمنی داد و فرمانبرداران او را عبادت کردند، پس از آنان قدردانی نمود و مؤمنان او را سپاس گزاردند، پس به آنان عطا کرد و از او اطاعت کردند، نگاهشان داشت و از او خواستند، به آنان بخشید و نعمتش را فراموش کردند، پس بیرون نکرد سپاسش را از قلوبشان و بر آنان منّت نهاد پس نامش را نزد آنان فراموش شده نساخت، از تو میخواهم به حق محمد بن علی (درود خدا بر او و ایشان) حجّت رسایت و نعمت کاملت و راه روشنت و او را پیش میاندازم پیشاپیش خواستههایم اینکه بر محمّد و خاندان محمّد درود فرستی و با من چنین و چنان کنی.
دعای دهمین ساعت روز
ساعت دهم:
دو ساعت پس از هنگام نماز عصر تا پیش از زرد شدن خورشید است که به حضرت هادی(علیهالسلام) منسوب است:
يَا مَنْ عَلا فَعَظُمَ، يَا مَنْ تَسَلَّطَ فَتَجَبَّرَ، وَتَجَبَّرَ فَتَسَلَّطَ، يَا مَنْ عَزَّ فَاسْتَكْبَرَ فِي عِزِّهِ، يَا مَنْ مَدَّ الظِّلَّ عَلَىٰ خَلْقِهِ، يَا مَنِ امْتَنَّ بِالْمَعْرُوفِ عَلَىٰ عِبادِهِ، يَا عَزِيزاً ذَا انْتِقامٍ، يَا مُنْتَقِماً بِعِزَّتِهِ مِنْ أَهْلِ الشِّرْكِ، أَسْأَلُكَ بِحَقِّ عَلِيِّ بْنِ مُحَمَّدٍ عَلَيْهِمَا السَّلامُ، وَأُقَدِّمُهُ بَيْنَ يَدَيْ حَوَائِجِي، أَنْ تُصَلِّيَ عَلَىٰ مُحَمَّدٍ وَآلِ مُحَمَّدٍ وَأَنْ تَفْعَلَ بِي كَذا وَكَذا.
ای که فراز آمد و بزرگ گشت و چیره گشت و بزرگمنش شد و بزرگمنش شد و چیره گشت، ای که عزیز شد و بزرگی یافت در توانمندیاش، ای که سایه را بر بندگانش گستراند، ای که منّت نهاد بر بندگانش با احسان، ای عزیز صاحب انتقام، ای انتقام گیرنده به وسیلۀ توانمندیاش از اهل شرک، از تو میخواهم به حقّ علی بن محمد (درود خدا بر او و ایشان) و او را پیش میاندازم پیشاپیش خواستههایم اینکه بر محمّد و خاندان محمّد درود فرستی و با من چنین و چنان کنی.
دعای يازدهمین ساعت روز
ساعت یازدهم:
پیش از زرد شدن خوشید تا زرد شدن آن است که به حضرت عسگری(علیهالسلام) منسوب است:
يَا أَوَّلاً بِلا أَوَّلِيَّةٍ، وَيَا آخِراً بِلا آخِرِيَّةٍ، يَا قَيُّوْماً بِلا مُنْتَهى لِقِدَمِهِ، يَا عَزِيزاً بِلَا انْقِطاعٍ لِعِزَّتِهِ، يَا مُتَسَلِّطاً بِلا ضَعْفٍ مِنْ سُلْطانِهِ، يَا كَرِيماً بِدَوامِ نِعْمَتِهِ، يَا جَبَّاراً وَمُعِزّاً لِأَوْلِيائِهِ، يَا خَبِيراً بِعِلْمِهِ، يَا عَلِيماً بِقُدْرَتِهِ، يَا قَدِيراً بِذاتِهِ، أَسْأَلُكَ بِحَقِّ الْحَسَنِ بْنِ عَلِيُ عَلَيْهِمَا السَّلامُ، وَأُقَدِّمُهُ بَيْنَ يَدَيْ حَوائِجِي، أَنْ تُصَلِّيَ عَلَىٰ مُحَمَّدٍ وَآلِ مُحَمَّدٍ وَأَنْ تَفْعَلَ بِي كَذا وَكَذا.
ای اول بیآغاز و ای آخر بیپایان، ای پایندهای که برای دیرینگیاش نهایتی نیست، ای عزیزی که برای عزّتش گسستنی نیست، ای چیرهای که سلطنتش بدون سستی است، ای کریم به دوام نعمتش، ای قدرت مطلق و عزّتبخش اولیایش، ای آگاه به سبب داناییاش، ای دانا به سبب تواناییاش، ای توانا به سبب ذاتش، از تو میخواهم به حق حسن بن علی (درود خدا بر او و ایشان) و او را پیش میاندازم پیشاپیش خواستههایم اینکه بر محمّد و خاندان محمّد درود فرستی و با من چنین و چنان کنی.
دعای دوازدهمین ساعت روز
ساعت دوازدهم:
از زرد شدن خورشید است تا غروب آن که به امام عصر(علیهالسلام) منسوب است:
يَا مَنْ تَوَحَّدَ بِنَفْسِهِ عَنْ خَلْقِهِ، يَا مَنْ غَنِيَ عَنْ خَلْقِهِ بِصُنْعِهِ، يَا مَنْ عَرَّفَ نَفْسَهُ خَلْقَهُ بِلُطْفِهِ، يَا مَنْ سَلَكَ بِأَهْلِ طاعَتِهِ مَرْضاتَهُ، يَا مَنْ أَعانَ أَهْلَ مَحَبَّتِهِ عَلَىٰ شُكْرِهِمْ، يَا مَنْ مَنَّ عَلَيْهِمْ بِدِينِهِ وَلَطُفَ لَهُمْ بِنائِلِهِ، أَسْأَلُكَ بِحَقِّ الْخَلَفِ الصَّالِحِ عَلَيْهِ السَّلامُ عَلَيْكَ وَأَتَضَرَّعُ إِلَيْكَ بِهِ، وَأُقَدِّمُهُ بَيْنَ يَدَيْ حَوائِجِي، أَنْ تُصَلِّيَ عَلَىٰ مُحَمَّدٍ وَآلِ مُحَمَّدٍ وَأَنْ تَفْعَلَ بِي كَذا وَكَذا . اللّٰهُمَّ صَلِّ عَلَىٰ مُحَمَّدٍ وَآلِ مُحَمَّدٍ أُولِي الْأَمْرِ الَّذِينَ أَمَرْتَ بِطاعَتِهِمْ، وَأُولِي الْأَرْحامِ الَّذِينَ أَمَرْتَ بِصِلَتِهِمْ، وَذَوِي الْقُرْبَى الَّذِينَ أَمَرْتَ بِمَوَدَّتِهِمْ، وَالْمَوَالِي الَّذِينَ أَمَرْتَ بِعِرْفانِ حَقِّهِمْ، وَأَهْلِ الْبَيْتِ الَّذِينَ أَذْهَبْتَ عَنْهُمُ الرِّجْسَ وَطَهَّرْتَهُمْ تَطْهِيراً، أَنْ تُصَلِّيَ عَلَىٰ مُحَمَّدٍ وَآلِ مُحَمَّدٍ وَأَنْ تَفْعَلَ بِي كَذا وَكَذا.
ای که به حقیقتش از بندگانش یگانه و ممتاز مانده، ای آنکه به کارش از آفریدگانش بینیاز گشته، ای آنکه حقیقتش را به لطفش بر بندگان شناسانده، ای آنکه اهل طاعتش را به خشنودیاش کشانده، ای آنکه اهل محبّتش را بر سپاسگزاری یاری داده، ای آنکه با دینش بر آنان منّت نهاده و به هدیهاش بر اینان لطف نموده، از تو میخواهم به حق جانشین شایسته بر تو و به وسیله او به درگاهت زاری مینمایم و او را پیش میاندازم پیشاپیش خواستههایم اینکه بر محمّد و خاندان محمّد درود فرستی و با من چنین و چنان کنی، خدایا بر محمّد و خاندان محمّد درود فرست آن صاحبان فرمانی که فرمان دادی به طاعتشان و بستگانی که به پیوند با آنان فرمان راندی، خویشاوندانی که امر نمودی به دوستیشان و سرپرستانی که به شناسایی حقّشان دستور دادی و اهلبیتی که از آنان پلیدی را بردی و پاکشان نمودی پاککردنی کامل و شایسته که بر محمّد و خاندان محمّد درود فرستی و با من چنین و چنان کنی.
مطالب مرتبط
دعایی بسیار با فضیلت برای هر روز
دعاهای روایت شده برای هر روز که اختصاص به ساعت خاصی ندارد
دعای تمجید حق تعالی که موجب برآورده شدن حاجت و عاقبت به خیری می شود
دعای «اعددت لکل هول» و فضیلت آن
دعاهای روایت شده برای هر روز که اختصاص به ساعت خاصی ندارد
علاّمه مجلسی در «مقباس المصابیح» فرموده به سندهای معتبر از حضرت صادق(علیهالسلام) روایت شده: حقتعالی در سه ساعت شب و سه ساعت روز خود را به مجد و بزرگواری یاد میکند.
سه ساعت روز از وقت بالا آمدن خورشید تا آغاز ظهر است و سه ساعت شب ثلث آخر شب تا صبح است، پس هر بنده مؤمن این تمجید را بخواند و دلش با خدا باشد البته حقتعالی حاجت او را برآورد و اگر شقی بدعاقبت باشد، امیدوارم سعادتمند و نیکو عاقبت گردد.
دعای تمجید
نویسنده گوید: اگر در این ساعتهای روز و شب این دعا را بخواند مناسبتر خواهد بود:
أَنْتَ اللّٰهُ لَاإِلٰهَ إِلّا أَنْتَ رَبُّ الْعالَمِينَ، أَنْتَ اللّٰهُ لَاإِلٰهَ إِلّا أَنْتَ الرَّحْمانُ الرَّحِيمُ، أَنْتَ اللّٰهُ لَاإِلٰهَ إِلّا أَنْتَ الْعَلِيُّ الْكَبِيرُ ، أَنْتَ اللّٰهُ لَاإِلٰهَ إِلّا أَنْتَ مَلِكُ يَوْمِ الدِّينِ، أَنْتَ اللّٰهُ لَاإِلٰهَ إِلّا أَنْتَ الْغَفُورُ الرَّحِيمُ، أَنْتَ اللّٰهُ لَاإِلٰهَ إِلّا أَنْتَ الْعَزِيزُ الْحَكِيمُ، أَنْتَ اللّٰهُ لَاإِلٰهَ إِلّا أَنْتَ مِنْكَ بَدْءُ كُلِّ شَيْءٍ وَ إِلَيْكَ يَعُودُ كُلُّ شَيْءٍ، أَنْتَ اللّٰهُ الَّذِي لَاإِلٰهَ إِلّا أَنْتَ لَمْ تَزَلْ وَلَا تَزالُ، أَنْتَ اللّٰهُ الَّذِي لَا إِلٰهَ إِلّا أَنْتَ خالِقُ الْخَيْرِ وَالشَّرِّ،
تویی خدا، معبودی جز تو نیست، پروردگار جهانیان تویی خدا، معبودی جز تو نیست، بخشنده مهربان، تویی خدا، معبودی جز تو نیست، والای بزرگ، تویی خدا، معبودی جز تو نیست، پادشاه روز جزا، تویی خدا، معبودی جز تو نیست، آمرزنده و مهربان، تویی خدا، معبودی جز تو نیست، توانمند و فرزانه، تویی خدا، معبودی جز تو نیست، هر چیز از تو آغاز شد و به تو بازمیگردد، تویی خدا، معبودی جز تو نیست، همیشه بودی و خواهی بود، تویی خدا، معبودی جز تو نیست، آفریننده نیکی و بدی؛
أَنْتَ اللّٰهُ لَاإِلٰهَ إِلّا أَنْتَ خالِقُ الْجَنَّةِ وَالنَّارِ، أَنْتَ اللّٰهُ لَاإِلٰهَ إِلّا أَنْتَ الْأَحَدُ الصَّمَدُ لَمْ يَلِدْ وَلَمْ يُولَدْ وَلَمْ يَكُنْ لَهُ كُفُواً أَحَدٌ، أَنْتَ اللّٰهُ لَاإِلٰهَ إِلّا أَنْتَ الْمَلِكُ الْقُدُّوسُ السَّلامُ الْمُؤْمِنُ الْمُهَيمِنُ الْعَزِيزُ الْجَبَّارُ الْمُتَكَبِّرُ، سُبْحانَ اللّٰه عَمَّا يُشْرِكُونَ، أَنْتَ اللّٰهُ الْخالِقُ الْبارِئُ الْمصَوِّرُ لَكَ الْأَسْماءُ الْحُسْنَىٰ يُسَبِّحُ لَكَ مَا فِي السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ، وَ أَنْتَ الْعَزِيزُ الْحَكِيمُ، أَنْتَ اللّٰهُ لَاإِلٰهَ إِلّا أَنْتَ الْكَبِيرُ الْمُتَعالِ وَالْكِبْرِياءُ رِدَاؤُكَ.
تویی خدا، معبودی جز تو نیست، پدیدآورنده بهشت و دوزخ، تویی خدا، معبودی جز تو نیست، یگانه، بینیاز، نزاده و زاده نشده و هیچ کس همتای او نبود، تویی خدا، معبودی جز تو نیست، فرمانروای بس مقدّس، سلام، مؤمن، چیره، عزیز، توانمند مطلق، بزرگمنش، منزّه است خدا از آنچه بر او شرک میآورند، تویی خدای آفریننده، به وجود آورندۀ صورت بخش، نامهای برتر برای توست، آنچه در آسمانها و زمین است برای تو تسبیح میگویند و تو توانمند و فرزانهای، تویی خدا، معبودی جز تو نیست، بزرگ والاتر و کبریایی تنها ردای توست.
ابن بابویه به سند صحیح از حضرت صادق(علیهالسلام) روایت کرده: هر بندهای هر روز «هفت مرتبه» بگوید:
أَسْأَلُ اللّٰه الْجَنَّةَ وَأَعُوذُ بِاللّٰهِ مِنَ النَّارِ.
از خداوند بهشت را میخواهم و به خدا از دوزخ پناه میبرم.دوزخ میگوید: خدایا او را از من پناه ده
صیغه استغفار و فضیلت آن
و به سند معتبر دیگری از آن حضرت روایت کرده اگر مؤمنی در یک روز به چهل گناه کبیره دچار شود، آنگاه از روی ندامت و پشیمانی این استغفار را بخواند، خدا گناهان او را بیامرزد:
أَسْتَغْفِرُ اللّٰه الَّذِي لَاإِلٰهَ إِلّا هُوَ الْحَيُّ الْقَيُّوْمُ بَدِيعُ السَّماواتِوَالْأَرْضِ ذُو الْجَلالِ وَالْإِكْرَامِ، وَأَسْأَلُهُ أَنْ يَتُوبَ عَلَيَّ.
آمرزش میطلبم از خدا که معبودی جز او نیست، زنده و پاینده است، آفریننده آسمانها و زمین میباشد، صاحب بزرگی و رأفت و محبت است و از او میخواهم که توبهام را بپذیرد.
و نیز به سند معتبر از آن حضرت روایت کرده: هرکه هر روز «هفت مرتبه» بگوید:
الْحَمْدُ لِلّٰهِ عَلَىٰ كُلِّ نِعْمَةٍ كانَتْ أَوْ هِيَ كائِنَةٌ.
خدا را ستایش بر هر نعمتی که بوده یا خواهد بود.ادای شکر نعمتهای گذشته و آینده را کرده است.
نیز به سند معتبر از آن حضرت روایت کرده: هرکه هر روز «بیستوپنج مرتبه» بگوید:
اللّٰهُمَّ اغْفِرْ لِلْمُؤْمِنِينَ وَالْمُؤْمِناتِ وَالْمُسْلِمِينَ وَالْمُسْلِماتِ.
خداوندا، بیامرز مردان و زنان با ایمان و مردان مسلمان و زنان مسلمان را.
حقتعالی به عدد هر مؤمن که از دنیا رفته و هر مؤمن که تا روز قیامت بیاید، در نامه عمل او حسنه مینویسد و به آن عدد گناهان او را محو کند و درجهای در بهشت برای او بلند گرداند؛
و همچنین به سند معتبر از آن حضرت روایت کرده هرکه هر روز «صد مرتبه» بگوید:
لَا حَوْلَ وَلَا قُوَّةَ إِلّا بِاللّٰهِ.
هیچ نیرو و توانى نیست جز به خداى [بلندمرتبه بزرگ].
حقتعالی هفتاد نوع بلا را از او دور میکند که کمترین آنها اندوه شدید و غم باشد و در روایت دیگر، هرگز پریشان نشود.
کلینی و شیخ طبرسی و دیگران به سندهای حسن و معتبر از حضرت صادق(علیهالسلام) روایت کردهاند: که حضرت رسول(صلیاللهعلیهوآله) هر روز «هفتاد مرتبه» میگفت: «أسْتَغْفِرُ اللّٰه» و هفتاد مرتبه «أَتُوبُ إِلَى اللّٰهِ».
در کتاب کشف الغمّه و امالی شیخ طوسی، به سند معتبر روایت شده رسول خدا(صلیاللهعلیهوآله) فرمود: هرکه هر روز صد مرتبه بگوید: «لَا إِلٰهَ إِلّا اللّٰهُ الْمَلِکُ الْحَقُّ الْمُبِینُ» از فقر و وحشت قبر امان یابد و توانگری به او روی آورد و درهای بهشت به رویش گشوده شود؛ و در کتاب «امالی»:«لَا إِلٰهَ إِلّا اللّٰهُ الْحَقُّ الْمُبِینُ» آمده است و در کتاب ثواب الاعمال و محاسن برقی بجای صد مرتبه، سی مرتبه روایت کردهاند.
دعاهای ماثوره در هر روز
قطب راوندی در کتاب «دعوات» خود از حضرت رضا(علیهالسلام) روایت کرده حضرت رسول(صلیاللهعلیهوآله) فرمود: هرکه بخواهد او را بیش از مجاهدان در ملأ اعلی ثنا گویند هر روز این دعا را بخواند، اگر حاجتی داشته باشد برآورده شود و اگر دشمنی داشته باشد بر او چیره گردد، اگر قرضی داشته باشد ادا شود، اگر اندوه سخت و غمی داشته باشد برطرف خواهد شد و این دعا از هفت آسمان بالا رود تا در لوح محفوظ برای او نوشته شود، دعا این است:
سُبْحانَ اللّٰه كَما يَنْبَغِي لِلّٰهِ، وَالْحَمْدُ لِلّٰهِ كَما يَنْبَغِي لِلّٰهِ، وَلَا إِلٰهَ إِلّا اللّٰهُ كَما يَنْبَغِي لِلّٰهِ، وَاللّٰهُ أَكْبَرُ كَما يَنْبَغِي لِلّٰهِ، وَلَا حَوْلَ وَلَا قُوَّةَ إِلّا بِاللّٰهِ، وَصَلَّى اللّٰهُ عَلَىٰ مُحَمَّدٍ النَّبِيِّ وَعَلَىٰ أَهْلِ بَيْتِهِ وَجَمِيعِ الْمُرْسَلِينَ وَالنَّبِيِّينَ حَتَّىٰ يَرْضَى اللّٰهُ.
منزّه است خدا، چنانکه سزاوار خداست و ستایش برای خداست، چنانکه سزاوار خداست و معبودی جز خدا نیست، چنانکه سزاوار خداست و خدا بزرگتر است، چنانکه سزاوار خداست و هیچ نیرو و توانى نیست جز به خداى [بلندمرتبه بزرگ] و درود خدا بر محمّد پیامبر و بر اهلبیتش و همه رسولان و پیامبران تا جایی که خدا خشنود شود.
نامه یوشع بن نون
به سند معتبر از امام رضا(علیهالسلام) روایت شده: شخصی از اصحاب رسول خدا نامهای را یافت، آن نامه را خدمت آن حضرت آورد، حضرت ندا کردند که همه اصحاب حاضر شوند بعد بر منبر آمد و فرمود: این نامهای است که یوشع بن نون وصی موسی نوشته است و مضمون نامه این بود:
«بسم اللّه الرّحمن الرّحیم»؛ به درستی که پروردگار شما با شما دوست و مهربان است، به درستی که بهترین بندگان باتقوا گمناماند و بدترین خلق کسی است که به ریاست باطل انگشتنمای مردم باشد، پس کسی که میخواهد به او ثواب کامل داده شود و شکر نعمتهای خدا را کرده باشد، هر روز این دعا را بخواند:
بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحيمِ سُبْحانَ اللّٰه كَما يَنْبَغِي لِلّٰهِ، وَالْحَمْدُ لِلّٰهِ كَما يَنْبَغِي لِلّٰهِ، وَلَا إِلٰهَ إِلّا اللّٰهُ كَما يَنْبَغِي لِلّٰهِ، وَلَا حَوْلَ وَلَا قُوَّةَ إِلّا بِاللّٰهِ، وَصَلَّى اللّٰهُ عَلَىٰ مُحَمَّدٍ وَأَهْلِ بَيْتِهِ النَّبِيِّ الْأُمِّيِّ وَعَلَىٰ جَمِيعِ الْمُرْسَلِينَ وَالنَّبِيِّينَ حَتَّىٰ يَرْضَى اللّٰهُ.
به نام خدا که رحمتش بسیار و مهربانیاش همیشگی است، منزّه است خدا چنانکه سزاوار خدا است و ستایش خدای را چنانکه سزاوار خدا است و نیست معبودی جز خدا چنانکه سزاوار خدا است و هیچ نیرو و توانى نیست جز به خداى [بلندمرتبه بزرگ] و درود خدا بر محمّد و اهلبیتش پیامبر امّی و بر تمام رسولان و پیامبران تا خدا خشنود گردد.
فضیلت ذکر «لا حول و لا قوّة الاّ باللّه» و «تسبیحات اربعه» برای هر روز
در کتاب «بلد الاَمین» از رسول خدا روایت کرده هرکه هر روز «ده مرتبه» بگوید:«بِسْمِ اللّٰهِ الرَّحْمٰنِ الرَّحِیمِ لَا حَوْلَ وَ لَا قُوَّةَ إِلّا بِاللّٰهِ الْعَلِیِّ الْعَظِیمِ»، از گناهان بیرون آید مانند روزی که از مادر متولد شده و خدا از او هفتاد نوع بلا را دفع کند که از جمله آنها دیوانگی و خوره و پیسی و فلج باشد و حقتعالی هفتاد هزار فرشته بگمارد که برای او استغفار نمایند.
از حضرت صادق(علیهالسلام) روایت شده هرکه هر روز صد بار بگوید:«لَاحَوْلَ وَ لَاقُوَّةَ إِلّا بِاللّٰهِ»، تنگدستی و فقر او را درنیابد و هرکه هر روز صد بار بگوید:«سُبْحانَ اللّٰهِ وَ الْحَمْدُ لِلّٰهِ وَ لَا إِلٰهَ إِلّا اللّٰهُ وَ اللّٰهُ أَکْبَرُ»، حقتعالی بدنش را بر آتش دوزخ حرام گرداند.
دعای «اَعْدَدْتُ لِکُلِّ هَوْلٍ» و فضیلت آن
در کتاب «بلد الاَمین» از حضرت رسول(صلیاللهعلیهوآله) روایت کرده: هرکه هر روز «ده بار» این دعا را بخواند حقتعالی چهار هزار گناه کبیره او را بیامرزد و وی را از سکرات مرگ و فشار قبر و صدهزار هراس قیامت نجات دهد و از شرّ شیطان و سپاهیان او محفوظ گردد و قرضش ادا شود و اندوه و غمش برطرف گردد، دعا این است:
أَعْدَدْتُ لِكُلِّ هَوْلٍ لَاإِلٰهَ إِلّا اللّٰهُ، وَ لِكُلِّ هَمُ وَغَمُ مَا شاءَ اللّٰهُ، وَ لِكُلِّ نِعْمَةٍ الْحَمْدُ لِلّٰهِ، وَ لِكُلِّ رَخاءٍ الشُّكْرُ لِلّٰهِ، وَ لِكُلِّ أُعْجُوبَةٍ سُبْحانَ اللّٰه، وَ لِكُلِّ ذَنْبٍ أَسْتَغْفِرُ اللّٰهَ، وَ لِكُلِّ مُصِيبَةٍ إِنَّا لِلّٰهِ وَ إِنَّا إِلَيْهِ راجِعُونَ، وَ لِكُلِّ ضِيقٍ حَسْبِيَ اللّٰهُ، وَ لِكُلِّ قَضاءٍ وَ قَدَرٍ تَوَكَّلْتُ عَلَىاللّٰه، وَ لِكُلِّ عَدُوُ اعْتَصَمْتُ بِاللّٰهِ، وَ لِكُلِّ طاعَةٍ وَمَعْصِيَةٍ لَاحَوْلَ وَلَا قُوَّةَ إِلّا بِاللّٰهِ الْعَلِيِّ الْعَظِيمِ.
مهیا کردم برای هر هراسی «لَاإِلٰهَ إِلّا اللّٰه» را و برای هر اندوه و غمی «مَا شاءَ اللّٰهُ» را و برای هر نعمتی «الْحَمْدُ لِلّٰهِ» را و برای هر راحتی «الشُّکْرُ لِلّٰهِ» را و برای هر شگفتی «سُبْحانَ اللّٰه» را و برای هر گناهی «أَسْتَغْفِرُ اللّٰهَ» را و برای هر مصیبت «إِنَّا لِلّٰهِ وَ إِنَّا إِلَیْهِ راجِعُونَ» را و برای هر تنگی «حَسْبِیَ اللّٰهُ» را و برای هر قضا و قدر «تَوَکَّلْتُ عَلَى اللّٰه» را و برای هر دشمن «اعْتَصَمْتُ بِاللّٰهِ» را و برای هر طاعت و معصیت «لَاحَوْلَ وَلَا قُوَّةَ إِلّا بِاللّٰهِ الْعَلِیِّ الْعَظِیمِ» را.
کلینی و ابن بابویه و برقی (رحمةاللهعلیهم) به سندهای معتبر از حضرت صادق(علیهالسلام) روایت کردهاند: هرکه هر روز «ده بار» این دعا را بخواند حقتعالی چهلوپنج هزار حسنه برای او بنویسد و چهلوپنج هزار گناه را از او محو کند و چهلوپنج هزار درجه در بهشت برای او بلند نماید و برای او حرزی [محافظ و نگهدارنده] باشد از شرّ شیطان و ستمگران و او را گناه کبیره دگرگون نکرده و احاطهاش نکند؛
و به روایت دیگر: چنان باشد که قرآن را دوازده بار ختم کرده و خدا در بهشت خانهای برای او بنا کند؛ و در روایت ابن بابویه «ده بار» ذکر نشده است، دعا این است:
أَشْهَدُ أَنْ لَاإِلٰهَ إِلّا اللّٰهُ وَحْدَهُ لَاشَرِيكَ لَهُ إِلٰهاً واحِداً أَحَداً صَمَداً لَمْ يَتَّخِذْ صاحِبَةً وَ لَا وَلَداً.
گواهی میدهم که معبودی جز خدا نیست، یگانه و بیشریک است، معبود، یکتا، یگانه، بینیاز، همسر و فرزندی نگرفته است.
در کتابهای «ثواب الاعمال» و «محاسن» و «کافی» از حضرت صادق(علیهالسلام) روایت کردهاند: حضرت رسول(صلیاللهعلیهوآله) فرمود: هرکه هر روز «پانزده مرتبه» بگوید:
لَا إِلٰهَ إِلّا اللّٰهُ حَقّاً حَقّاً، لَا إِلٰهَ إِلّا اللّٰهُ إِيِماناً وَ تَصْدِيقاً، لَاإِلٰهَ إِلّا اللّٰهُ عُبُودِيَّةً وَرِقّاً.
معبودی جز خدا نیست به راستی به راستی، معبودی جز خدا نیست میگویم از روی ایمان و باور معبودی جز خدا نیست، میگویم از روی بندگی و بردگی.حقتعالی روی رحمت خود را از او نگرداند تا وارد بهشتش کند.
در «محاسن» از حضرت رسول اکرم(صلیاللهعلیهوآله) روایت کرده هرکه هر روز صد بار «سُبحان الله» بگوید از قربانی کردن صد شتر برای کعبه بهتر است و هرکه صد بار «الْحَمْدُ لِلّٰهِ» بگوید، از آزاد کردن صد بنده بهتر است و هرکه صد بار «اللّٰهُ أَکْبَرُ» بگوید از این که صد اسب با زین و لگام در راه خدا بفرستد بهتر است و هرکه صد بار «لا إِلٰهَ إِلّا اللّٰهُ» بگوید کسی عملش از او نیکوتر نباشد مگر آن که بیشتر بگوید.
قطب راوندی روایت کرده: در بنیاسرائیل عابدی بود که سالها به عبادت حق مشغول بود، روزی به حضرت حق عرضه داشت: میخواهم حال خود را نزد تو بدانم، اگر اعمال مرا پسندیده باشی از این اعمال بسیار انجام دهم وگرنه پیش از مرگ توبه کنم.
خدا فرشتهای با این پیام نزد او فرستاد: که برای تو نزد خدا هیچ عمل خیری نیست! پرسید پروردگارا عبادتهای من چه شد؟ فرشته گفت: هر کار خیری انجام میدادی، مردم را خبر میکردی که تو را نیک بدانند و به نیکی یاد کنند، اکنون ثواب تو همان است که خود بر عمل خود خشنود شدی، این سخن بر عابد بسیار گران آمد و اندوهگین و نالان شد.
بار دیگر فرشته آمد و گفت: حقتعالی میفرماید: اکنون خود را از من بخر و پس از این هر روز به عدد هر رگی از رگهای بدن خود صدقه بده، گفت: چگونه میتوانم چنین کاری انجام دهم؟ پاسخ داد: هر روز «سیصدوشصت مرتبه» به عدد رگهای بدنت بگو:
«سُبْحانَ اللّٰهِ وَ الْحَمْدُ لِلّٰهِ وَ لَا إِلٰهَ إِلّا اللّٰهُ وَ اللّٰهُ أَکْبَرُ وَ لَا حَوْلَ وَ لَا قُوَّةَ إِلّا بِاللّٰه» عرضه داشت: پروردگارا بیشتر بفرما، فرمود: اگر بیشتر بگویی ثواب بیشتر دارد.
کلینی به سند معتبر از حضرت صادق(علیهالسلام) روایت کرده: رسول خدا(صلیاللهعلیهوآله) هر روز به عدد رگهای بدن سیصدوشصت بار میگفت:«الْحَمْدُ لِلّٰهِ رَبِّ الْعالَمِینَ کَثِیراً عَلَىٰ کُلِّ حَالٍ».
استغفاری که سبب زیادی علم یا مال میشود
به روایت دیگر از آن حضرت نقلشده هرکه در دو ماه پیاپی هر روز «چهار صدبار» این دعا را بخواند، خدا به او دانش بسیار یا دارایی فراوان کرامت فرماید و دعا این است:
أَسْتَغْفِرُ اللّٰه الَّذِي لَاإِلٰهَ إِلّا هُوَ الْحَيُّ الْقَيُّوْمُ الرَّحْمانُ الرَّحِيمُ بَدِيعُ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ مِنْ جَمِيعِ ظُلْمِي وَجُرْمِي وَ إِسْرافِي عَلَىٰ نَفْسِي وَأَتُوبُ إِلَيْهِ.
آمرزش میجویم از خدا که معبودی جز او نیست، زنده و پاینده، بخشنده و مهربان، پدیدآورنده آسمانها و زمین، از همه ستمها و جرم و زیاده رویام بر خودم و به سوی او باز میگردم.
شیخ طوسی و دیگران روایت کردهاند که مستحب است مؤمن هر روز این دعا را بخواند:
اللّٰهُمَّ إِنِّي أَسْأَلُكَ بِنُورِ وَجْهِكَ الْمُشْرِقِ الْحَيِّ الْباقِي الْكَرِيمِ، وَ أَسْأَلُكَ بِنُورِ وَجْهِكَ الْقُدُّوْسِ الَّذِي أَشْرَقَتْ بِهِ السَّماواتُ وَ انْكَشَفَتْ بِهِ الظُّلُماتُ وَ صَلُحَ عَلَيْهِ أَمْرُ الْأَوَّلِينَ وَ الْآخِرِينَ أَنْ تُصَلِّيَ عَلَىٰ مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ، وَ أَنْ تُصْلِحَ لِي شَأْنِي كُلَّهُ.
خدایا از تو میخواهم به نور ذات تابناکِ زندهی پایندهی کریمات و از تو میخواهم به نور ذات بسیار مقدّست که آسمانها به آن تابان شد و تاریکیها به آن برطرف گشت و اصلاح شد به آن امر پیشینیان و پسینیان، اینکه بر محمّد و خاندانش درود فرستی و همه کارهایم را اصلاح نمایی.
کفعمی از حضرت باقر(علیهالسلام) روایت کرده: هرکه هر روز این دعا را بخواند حقتعالی امور دنیا وآخرت او را کفایت کند:
بِسْمِ اللّٰهِ، حَسْبِيَ اللّٰه، تَوَكَّلْتُ عَلَى اللّٰه . اللّٰهُمَّ إِنِّي أَسْأَلُكَ خَيْرَ أُمُورِي كُلِّها، وَأَعُوذُ بِكَ مِنْ خِزْيِ الدُّنْيا وَعَذَابِ الْآخِرَةِ.
به نام خدا، خدا مرا بس است، توکل کردم بر خدا، خدایا خیر همه امورم را از تو میخواهم و به تو پناه میبرم از رسوایی دنیا و عذاب آخرت.
و نیز روایت کرده: هرکه هر روز این دعا را «هفت بار» بخواند امور دنیا و آخرت او کفایت شود:
حَسْبِيَ اللّٰهُ، رَبِّيَ اللّٰهُ، لَاإِلٰهَ إِلّا هُوَ عَلَيْهِ تَوَكَّلْتُ، وَهُوَ رَبُّ الْعَرْشِ الْعَظِيمِ.
خداوند مرا بس است، پروردگارم خداست، معبودی جز خدا نیست، بر او توکل کردم و او پروردگار عرش بزرگ است.
و نیز روایت کرده: هرکه در طول یک سال هر روز یک بار این دعا را بخواند تا جای خود را در بهشت نبیند نمیرد:
سُبْحانَ الدَّائِمِ الْقائِمِ، سُبْحانَ الْقائِمِ الدَّائِمِ، سُبْحانَ الْواحِدِ الْأَحَدِ، سُبْحانَ الْفَرْدِ الصَّمَدِ، سُبْحانَ الْحَيِّ الْقَيُّوْمِ، سُبْحانَ اللّٰهِ وَبِحَمْدِهِ، سُبْحانَ الْحَيِّ الَّذِي لَا يَمُوتُ، سُبْحانَ الْمَلِكِ الْقُدُّوْسِ، سُبْحانَ رَبِّ الْمَلائِكَةِ وَالرُّوْحِ، سُبْحانَ الْعَلِيِّ الْأَعْلَىٰ، سُبْحانَهُ وَتَعَالىٰ.
منزّه است پایندهی پا برجا، منزّه است پا برجای پاینده، منزّه است یگانهی یکتا، منزّه است بیهمتای بینیاز، منزّه است زندهی به خود پاینده، منزّه است خدا و به ستایشش میستایمش، منزّه است زندهای که هرگز نمیمیرد، منزّه است فرمانروای بسیار مقدّس، منزّه است پروردگار فرشتگان و روح، منزّه است والای برتر، منزّه است او و بالاست.
مطالب مرتبط
دعایی بسیار با فضیلت برای هر روز
دعای تمجید حق تعالی که موجب برآورده شدن حاجت و عاقبت به خیری می شود
دعای «اعددت لکل هول» و فضیلت آن
دعای تمجید حق تعالی که موجب برآورده شدن حاجت و عاقبت به خیری می شود
علاّمه مجلسی در «مقباس المصابیح» فرموده به سندهای معتبر از حضرت صادق(علیهالسلام) روایت شده: حقتعالی در سه ساعت شب و سه ساعت روز خود را به مجد و بزرگواری یاد میکند.
سه ساعت روز از وقت بالا آمدن خورشید تا آغاز ظهر است و سه ساعت شب ثلث آخر شب تا صبح است، پس هر بنده مؤمن این تمجید را بخواند و دلش با خدا باشد البته حقتعالی حاجت او را برآورد و اگر شقی بدعاقبت باشد، امیدوارم سعادتمند و نیکو عاقبت گردد.
نویسنده گوید: اگر در این ساعتهای روز و شب این دعا را بخواند مناسبتر خواهد بود:
أَنْتَ اللّٰهُ لَاإِلٰهَ إِلّا أَنْتَ رَبُّ الْعالَمِينَ، أَنْتَ اللّٰهُ لَاإِلٰهَ إِلّا أَنْتَ الرَّحْمانُ الرَّحِيمُ، أَنْتَ اللّٰهُ لَاإِلٰهَ إِلّا أَنْتَ الْعَلِيُّ الْكَبِيرُ ، أَنْتَ اللّٰهُ لَاإِلٰهَ إِلّا أَنْتَ مَلِكُ يَوْمِ الدِّينِ، أَنْتَ اللّٰهُ لَاإِلٰهَ إِلّا أَنْتَ الْغَفُورُ الرَّحِيمُ، أَنْتَ اللّٰهُ لَاإِلٰهَ إِلّا أَنْتَ الْعَزِيزُ الْحَكِيمُ، أَنْتَ اللّٰهُ لَاإِلٰهَ إِلّا أَنْتَ مِنْكَ بَدْءُ كُلِّ شَيْءٍ وَ إِلَيْكَ يَعُودُ كُلُّ شَيْءٍ، أَنْتَ اللّٰهُ الَّذِي لَاإِلٰهَ إِلّا أَنْتَ لَمْ تَزَلْ وَلَا تَزالُ، أَنْتَ اللّٰهُ الَّذِي لَا إِلٰهَ إِلّا أَنْتَ خالِقُ الْخَيْرِ وَالشَّرِّ؛
تویی خدا، معبودی جز تو نیست، پروردگار جهانیان تویی خدا، معبودی جز تو نیست، بخشنده مهربان، تویی خدا، معبودی جز تو نیست، والای بزرگ، تویی خدا، معبودی جز تو نیست، پادشاه روز جزا، تویی خدا، معبودی جز تو نیست، آمرزنده و مهربان، تویی خدا، معبودی جز تو نیست، توانمند و فرزانه، تویی خدا، معبودی جز تو نیست، هر چیز از تو آغاز شد و به تو بازمیگردد، تویی خدا، معبودی جز تو نیست، همیشه بودی و خواهی بود، تویی خدا، معبودی جز تو نیست، آفریننده نیکی و بدی؛
أَنْتَ اللّٰهُ لَاإِلٰهَ إِلّا أَنْتَ خالِقُ الْجَنَّةِ وَالنَّارِ، أَنْتَ اللّٰهُ لَاإِلٰهَ إِلّا أَنْتَ الْأَحَدُ الصَّمَدُ لَمْ يَلِدْ وَلَمْ يُولَدْ وَلَمْ يَكُنْ لَهُ كُفُواً أَحَدٌ، أَنْتَ اللّٰهُ لَاإِلٰهَ إِلّا أَنْتَ الْمَلِكُ الْقُدُّوسُ السَّلامُ الْمُؤْمِنُ الْمُهَيمِنُ الْعَزِيزُ الْجَبَّارُ الْمُتَكَبِّرُ، سُبْحانَ اللّٰه عَمَّا يُشْرِكُونَ، أَنْتَ اللّٰهُ الْخالِقُ الْبارِئُ الْمصَوِّرُ لَكَ الْأَسْماءُ الْحُسْنَىٰ يُسَبِّحُ لَكَ مَا فِي السَّماواتِ وَالْأَرْضِ، وَ أَنْتَ الْعَزِيزُ الْحَكِيمُ، أَنْتَ اللّٰهُ لَاإِلٰهَ إِلّا أَنْتَ الْكَبِيرُ الْمُتَعالِ وَالْكِبْرِياءُ رِدَاؤُكَ.
تویی خدا، معبودی جز تو نیست، پدیدآورنده بهشت و دوزخ، تویی خدا، معبودی جز تو نیست، یگانه، بینیاز، نزاده و زاده نشده و هیچ کس همتای او نبود، تویی خدا، معبودی جز تو نیست، فرمانروای بس مقدّس، سلام، مؤمن، چیره، عزیز، توانمند مطلق، بزرگمنش، منزّه است خدا از آنچه بر او شرک میآورند، تویی خدای آفریننده، به وجود آورندۀ صورت بخش، نامهای برتر برای توست، آنچه در آسمانها و زمین است برای تو تسبیح میگویند و تو توانمند و فرزانهای، تویی خدا، معبودی جز تو نیست، بزرگ والاتر و کبریایی تنها ردای توست.
مطالب مرتبط
ذکر تمجید حقتعالی که قبل از دعا کردن باید خوانده شود
نامهای که برای برآورده شدن حاجت باید در آب انداخت
نامهای که برای حاجت می نویسند و در آب جاری یا چاه می اندازند
صیغه استغفار و فضیلت آن
[ابن بابویه] به سند معتبر از آن حضرت [امام صادق(علیهالسلام)] روایت کرده: اگر مؤمنی در یک روز به چهل گناه کبیره دچار شود، آنگاه از روی ندامت و پشیمانی این استغفار را بخواند، خدا گناهان او را بیامرزد:
أَسْتَغْفِرُ اللّٰه الَّذِي لَاإِلٰهَ إِلّا هُوَ الْحَيُّ الْقَيُّوْمُ بَدِيعُ السَّماواتِوَالْأَرْضِ ذُو الْجَلالِ وَالْإِكْرَامِ، وَأَسْأَلُهُ أَنْ يَتُوبَ عَلَيَّ.
آمرزش میطلبم از خدا که معبودی جز او نیست، زنده و پاینده است، آفریننده آسمانها و زمین میباشد، صاحب بزرگی و رأفت و محبت است و از او میخواهم که توبهام را بپذیرد.
مطالب مرتبط
استغفاری که سبب زیادی علم یا مال می شود
دعایی که کفاره گناهان بین دو جمعه است
دعای بعد از نماز ظهر برای باز نشدن پرونده گناهان در قیامت
دو رکعت نمازی که با آن هفتاد هزار گناه بخشیده میشود
رازی مخفی برای پاک شدن از گناهان که پیامبر(ص) به امام علی(ع) آموخت
دعایی بسیار با فضیلت برای هر روز
قطب راوندی در کتاب «دعوات» خود از حضرت رضا(علیهالسلام) روایت کرده حضرت رسول(صلیاللهعلیهوآله) فرمود: هرکه بخواهد او را بیش از مجاهدان در ملأ اعلی ثنا گویند هر روز این دعا را بخواند، اگر حاجتی داشته باشد برآورده شود و اگر دشمنی داشته باشد بر او چیره گردد، اگر قرضی داشته باشد ادا شود، اگر اندوه سخت و غمی داشته باشد برطرف خواهد شد و این دعا از هفت آسمان بالا رود تا در لوح محفوظ برای او نوشته شود، دعا این است:
سُبْحانَ اللّٰه كَما يَنْبَغِي لِلّٰهِ، وَالْحَمْدُ لِلّٰهِ كَما يَنْبَغِي لِلّٰهِ، وَلَا إِلٰهَ إِلّا اللّٰهُ كَما يَنْبَغِي لِلّٰهِ، وَاللّٰهُ أَكْبَرُ كَما يَنْبَغِي لِلّٰهِ، وَلَا حَوْلَ وَلَا قُوَّةَ إِلّا بِاللّٰهِ، وَصَلَّى اللّٰهُ عَلَىٰ مُحَمَّدٍ النَّبِيِّ وَعَلَىٰ أَهْلِ بَيْتِهِ وَجَمِيعِ الْمُرْسَلِينَ وَالنَّبِيِّينَ حَتَّىٰ يَرْضَى اللّٰهُ.
منزّه است خدا، چنانکه سزاوار خداست و ستایش برای خداست، چنانکه سزاوار خداست و معبودی جز خدا نیست، چنانکه سزاوار خداست و خدا بزرگتر است، چنانکه سزاوار خداست و هیچ نیرو و توانى نیست جز به خداى [بلندمرتبه بزرگ] و درود خدا بر محمّد پیامبر و بر اهلبیتش و همه رسولان و پیامبران تا جایی که خدا خشنود شود.
مطالب مرتبط
دعاهای روایت شده برای هر روز که اختصاص به ساعت خاصی ندارد
دعای تمجید حق تعالی که موجب برآورده شدن حاجت و عاقبت به خیری می شود
دعای «اعددت لکل هول» و فضیلت آن
نامه یوشع بن نون
به سند معتبر از امام رضا(علیهالسلام) روایت شده: شخصی از اصحاب رسول خدا نامهای را یافت، آن نامه را خدمت آن حضرت آورد، حضرت ندا کردند که همه اصحاب حاضر شوند بعد بر منبر آمد و فرمود:
این نامهای است که یوشع بن نون وصی موسی نوشته است و مضمون نامه این بود:
بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحیمِ؛ به درستی که پروردگار شما با شما دوست و مهربان است، به درستی که بهترین بندگان باتقوا گمناماند و بدترین خلق کسی است که به ریاست باطل انگشتنمای مردم باشد، پس کسی که میخواهد به او ثواب کامل داده شود و شکر نعمتهای خدا را کرده باشد، هر روز این دعا را بخواند:
بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحيمِ سُبْحانَ اللّٰه كَما يَنْبَغِي لِلّٰهِ، وَالْحَمْدُ لِلّٰهِ كَما يَنْبَغِي لِلّٰهِ، وَلَا إِلٰهَ إِلّا اللّٰهُ كَما يَنْبَغِي لِلّٰهِ، وَلَا حَوْلَ وَلَا قُوَّةَ إِلّا بِاللّٰهِ، وَصَلَّى اللّٰهُ عَلَىٰ مُحَمَّدٍ وَأَهْلِ بَيْتِهِ النَّبِيِّ الْأُمِّيِّ وَعَلَىٰ جَمِيعِ الْمُرْسَلِينَ وَالنَّبِيِّينَ حَتَّىٰ يَرْضَى اللّٰهُ.
به نام خدا که رحمتش بسیار و مهربانیاش همیشگی است، منزّه است خدا چنانکه سزاوار خدا است و ستایش خدای را چنانکه سزاوار خدا است و نیست معبودی جز خدا چنانکه سزاوار خدا است و هیچ نیرو و توانى نیست جز به خداى [بلندمرتبه بزرگ] و درود خدا بر محمّد و اهلبیتش پیامبر امّی و بر تمام رسولان و پیامبران تا خدا خشنود گردد.
مطالب مرتبط
فضیلت ذکر «لا حول و لا قوّة الاّ باللّه» و «تسبیحات اربعه» برای هر روز
در کتاب «بلد الاَمین» از رسول خدا روایت کرده هرکه هر روز «ده مرتبه» بگوید:«بِسْمِ اللّٰهِ الرَّحْمٰنِ الرَّحِیمِ لَاحَوْلَ وَ لَاقُوَّةَ إِلّا بِاللّٰهِ الْعَلِیِّ الْعَظِیمِ»، از گناهان بیرون آید مانند روزی که از مادر متولد شده و خدا از او هفتاد نوع بلا را دفع کند که از جمله آنها دیوانگی و خوره و پیسی و فلج باشد و حقتعالی هفتاد هزار فرشته بگمارد که برای او استغفار نمایند.
از حضرت صادق(علیهالسلام) روایت شده هرکه هر روز صد بار بگوید:«لَاحَوْلَ وَ لَاقُوَّةَ إِلّا بِاللّٰهِ»، تنگدستی و فقر او را درنیابد و هرکه هر روز صد بار بگوید:«سُبْحانَ اللّٰهِ وَ الْحَمْدُ لِلّٰهِ وَ لَا إِلٰهَ إِلّا اللّٰهُ وَ اللّٰهُ أَکْبَرُ»، حقتعالی بدنش را بر آتش دوزخ حرام گرداند.
مطالب مرتبط
دعایی بسیار با فضیلت برای هر روز
دعاهای روایت شده برای هر روز که اختصاص به ساعت خاصی ندارد
دعای تمجید حق تعالی که موجب برآورده شدن حاجت و عاقبت به خیری می شود
دعای «اعددت لکل هول» و فضیلت آن
دعای «اعددت لکل هول» و فضیلت آن
در کتاب «بلد الاَمین» از حضرت رسول(صلیاللهعلیهوآله) روایت کرده: هرکه هر روز «ده بار» این دعا را بخواند حقتعالی چهار هزار گناه کبیره او را بیامرزد و وی را از سکرات مرگ و فشار قبر و صدهزار هراس قیامت نجات دهد و از شرّ شیطان و سپاهیان او محفوظ گردد و قرضش ادا شود و اندوه و غمش برطرف گردد، دعا این است:
أَعْدَدْتُ لِكُلِّ هَوْلٍ لَاإِلٰهَ إِلّا اللّٰهُ، وَ لِكُلِّ هَمُ وَغَمُ مَا شاءَ اللّٰهُ، وَ لِكُلِّ نِعْمَةٍ الْحَمْدُ لِلّٰهِ، وَ لِكُلِّ رَخاءٍ الشُّكْرُ لِلّٰهِ، وَ لِكُلِّ أُعْجُوبَةٍ سُبْحانَ اللّٰه، وَ لِكُلِّ ذَنْبٍ أَسْتَغْفِرُ اللّٰهَ، وَ لِكُلِّ مُصِيبَةٍ إِنَّا لِلّٰهِ وَ إِنَّا إِلَيْهِ راجِعُونَ، وَ لِكُلِّ ضِيقٍ حَسْبِيَ اللّٰهُ، وَ لِكُلِّ قَضاءٍ وَ قَدَرٍ تَوَكَّلْتُ عَلَىاللّٰه، وَ لِكُلِّ عَدُوُ اعْتَصَمْتُ بِاللّٰهِ، وَ لِكُلِّ طاعَةٍ وَمَعْصِيَةٍ لَاحَوْلَ وَلَا قُوَّةَ إِلّا بِاللّٰهِ الْعَلِيِّ الْعَظِيمِ.
مهیا کردم برای هر هراسی «لَاإِلٰهَ إِلّا اللّٰه» را و برای هر اندوه و غمی «مَا شاءَ اللّٰهُ» را و برای هر نعمتی «الْحَمْدُ لِلّٰهِ» را و برای هر راحتی «الشُّکْرُ لِلّٰهِ» را و برای هر شگفتی «سُبْحانَ اللّٰه» را و برای هر گناهی «أَسْتَغْفِرُ اللّٰهَ» را و برای هر مصیبت «إِنَّا لِلّٰهِ وَ إِنَّا إِلَیْهِ راجِعُونَ» را و برای هر تنگی «حَسْبِیَ اللّٰهُ» را و برای هر قضا و قدر «تَوَکَّلْتُ عَلَى اللّٰه» را و برای هر دشمن «اعْتَصَمْتُ بِاللّٰهِ» را و برای هر طاعت و معصیت «لَاحَوْلَ وَلَا قُوَّةَ إِلّا بِاللّٰهِ الْعَلِیِّ الْعَظِیمِ» را.
مطالب مرتبط
دعایی که کفاره گناهان بین دو جمعه است
دعای بعد از نماز ظهر برای باز نشدن پرونده گناهان در قیامت
دو رکعت نمازی که با آن هفتاد هزار گناه بخشیده میشود
رازی مخفی برای پاک شدن از گناهان که پیامبر(ص) به امام علی(ع) آموخت
استغفاری که سبب زیادی علم یا مال می شود
به روایت دیگر از آن حضرت [امام صادق(علیهالسلام)] نقلشده هرکه در دو ماه پیاپی هر روز «چهار صدبار» این دعا را بخواند، خدا به او دانش بسیار یا دارایی فراوان کرامت فرماید و دعا این است:
أَسْتَغْفِرُ اللّٰه الَّذِي لَاإِلٰهَ إِلّا هُوَ الْحَيُّ الْقَيُّوْمُ الرَّحْمانُ الرَّحِيمُ بَدِيعُ السَّماواتِ وَالْأَرْضِ مِنْ جَمِيعِ ظُلْمِي وَجُرْمِي وَ إِسْرافِي عَلَىٰ نَفْسِي وَأَتُوبُ إِلَيْهِ.
آمرزش میجویم از خدا که معبودی جز او نیست، زنده و پاینده، بخشنده و مهربان، پدیدآورنده آسمانها و زمین، از همه ستمها و جرم و زیاده رویام بر خودم و به سوی او باز میگردم.
مطالب مرتبط
